Το παρασκήνιο της αεροπορικής βάσης Ιντσιρλίκ

Τον τελευταίο καιρό διεξάγεται μια έντονη αντιπαράθεση μεταξύ ΗΠΑ και Τουρκίας. Ο λόγος; Πέραν του πραξικοπήματος και των συνεπειών του, δήλωση του Τούρκου υπουργού εξωτερικών, Mevlüt Çavuşoğlu, στην εκπομπή TRT Harber, περί παραχώρησης της αεροπορικής βάσης του Ιντσιρλίκ στη Ρωσία, μιας και ο κοινός εχθρός των δύο κρατών είναι το ΙΚ. Συγκεκριμένα, ο κύριος Çavuşoğlu είπε: » Θα συνεργαστούμε με όλους όσους αγωνίζονται κατά του Ισλαμικού Κράτους. Η Άγκυρα έχει ανοίξει την αεροπορική βάση Ιντσιρλίκ για όλους εκείνους που επιθυμούν να ενταχθούν στον ενεργό αγώνα. Γιατί να μην συνεργαστούμε με τη Ρωσία κατά τον ίδιο τρόπο; Η Τουρκία είναι έτοιμη για μια τέτοια συνεργασία. Η τρομοκρατία είναι ο κοινός μας εχθρός. Οι κοινές προσπάθειες είναι σημαντικές για να αποφευχθούν αρνητικά επεισόδια μεταξύ των πλευρών που αγωνίζονται κατά του ΙΚ. » Γιατί όμως τόση ένταση για μια απλή αεροπορική βάση;

Στις 11 Δεκεμβρίου του 2015, μετά την ανάπτυξη ισχυρών ρωσικών δυνάμεων στη Συρία, η τουρκική κυβέρνηση επέτρεψε (έναντι ανταλλάγματος) την στάθμευση και τον ανεφοδιασμό αεροσκαφών, έπειτα από σχετικό αίτημα των Αμερικανών. Στην περιοχή αναπτύχθηκαν 41 αμερικανικά αεροσκάφη, 14 τουρκικά, μικρός αριθμός βρετανικών αεροσκαφών και F-16 της Σαουδικής Αραβίας. Αρχικά, οι δυνάμεις αυτές πραγματοποιούσαν επιδρομές κατά στόχων του ΙΚ στη βόρεια Συρία. Αρκετές φορές, μάλιστα, παρείχαν υποστήριξη σε τμήματα του Ελεύθερου Συριακού Στρατού με ικανοποιητικά αποτελέσματα. Κάθε σχέση, όμως, είτε είναι διαπροσωπική είτε στρατιωτική, έχει τις ταραγμένες περιόδους της, ιδίως όταν στους δύο μπαίνει κάποιος τρίτος. Στην προκειμένη περίπτωση η ρήξη εμφανίστηκε από τον » αστάθμητο παράγοντα », τους Κούρδους μαχητές.

Μετά την νίκη τους στο Κομπάνι, οι κουρδικές δυνάμεις άρχισαν να εξοπλίζονται απευθείας τόσο από τις ΗΠΑ όσο και από την Ρωσία. Οι δύο αυτές χώρες συνειδητοποίησαν ότι ο κουρδικός στρατός αποτελεί έναν πολύτιμο σύμμαχο στον αγώνα κατά των τζιχαντιστών. Ιδίως οι Αμερικανοί παρείχαν, και εξακολουθούν να παρέχουν, άφθονο πολεμικό υλικό και εκπαιδευτές. Πέραν, όμως, αυτής της βοήθειας, αποφασίστηκε ο αεροπορικός στόλος του Ιντσιρλίκ να πλήξει στόχους του ΙΚ στην περιοχή του Τζαραμπλούς της βόρειας Συρίας, όπου ενεργούν οι Κούρδοι. Αυτό δεν άρεσε και ιδιαίτερα στους Τούρκους, στα μάτια των οποίων οι Κούρδοι εξισώνονται με τρομοκράτες. Λίγο η υλικοτεχνική υποστήριξη, λίγο η αεροπορική κάλυψη, λίγο η επιτυχής κουρδική αντεπίθεση προκάλεσαν έναν έντονο »πονοκέφαλο» στην Άγκυρα, η οποία έβλεπε μια ευρύτατη περιοχή των νοτίων συνόρων της να περνά σταδιακά στα χέρια των »τρομοκρατών» Κούρδων. Ήταν αναμενόμενο να ζητηθεί η ανάκληση των αμερικανικών δυνάμεων. Μάλιστα, η Τουρκία, χωρίς να τηρήσει καν τα προσχήματα, απαίτησε την απομάκρυνση όλων των Αμερικανών πολιτών που βρίσκονταν στη βάση – συμπεριλαμβανομένων και των τεχνικών συμβούλων, μηχανικών και πολιτικών υπαλλήλων. Η απομάκρυνση ολοκληρώθηκε στις 5 Απριλίου του τρέχοντος, και χαρακτηρίστηκε από το Πεντάγωνο » Αρκετά επίπονη προσπάθεια. ».

Ομολογουμένως, η κίνηση αυτή στέρησε από τον αεροπορικό στόλο σημαντικό ποσοστό της δύναμης κρούσης και των αεροσκαφών εναερίου ανεφοδιασμού του. Το κενό όμως των Αμερικανών ήρθαν να καλύψουν μερικώς, μόλις 20 μέρες αργότερα, οι Γερμανοί. Ήδη, από το φθινόπωρο του 2015 η Γερμανίδα καγκελάριος, Angela Merkel, είχε πραγματοποιήσει τέσσερις επισκέψεις στην Τουρκία. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Spiegel online, ένα από τα θέματα που συζητήθηκαν ήταν η κατασκευή βάσης γερμανικών μαχητικών Tornado στο Ιντσιρλίκ. Για τον λόγο αυτό εγκρίθηκε κονδύλι 65 εκατ. ευρώ. Ήδη στη βάση βρίσκονταν 200 Γερμανοί στρατιώτες, με προοπτική αύξησής τους σε 450.

Βεβαίως οι ΗΠΑ δεν έμειναν με σταυρωμένα χέρια. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα Basnews.com, ξεκίνησαν την κατασκευή δυο αεροπορικών βάσεων στην κουρδική περιοχή της Συρίας. Οι βάσεις θα κατασκευαστούν κοντά στα σύνορα της Τουρκίας στο Κιζίρ και το Κομπάνι της επαρχίας Ροτζάβα. Επίσης, το γνωστό think tank του Stratfor αναφέρει ότι επιμηκύνεται ο αεροδιάδρομος του αεροδρομίου Χασέκε στην περιοχή Ριμελάν (η οποία ελέγχεται πλήρως από τις κουρδικές δυνάμεις) από τα 700 μ. στα 1300μ. Πρόκειται για μια κίνηση που ρίχνει λάδι στη φωτιά, διότι ισχυροποιεί τη θέση των Κούρδων στρατιωτικά, αλλά και διπλωματικά σε μια ενδεχόμενη διεκδίκηση πλήρους ανεξαρτησίας και δημιουργίας κράτους. Ωστόσο, με τις ενέργειες αυτές φάνηκε να εκτονώνεται η ένταση μεταξύ των δύο συμμάχων ( Τουρκίας – ΗΠΑ ) μέχρι την επίμαχη δήλωση του τουρκικού ΥΠΕΞ.

Με παρέμβαση της η Ουάσινγκτον τόνισε ότι η κίνηση της Τουρκίας να δώσει βάση του ΝΑΤΟ είναι αδιανόητη, και ότι διαταράσσει το δόγμα άμυνας της Συμμαχίας. Το δε ΝΑΤΟ απείλησε ευθέως την Άγκυρα πως θα » νέκρωνε » τη συμμετοχή της στη συμμαχία αν προχωρούσε σε μια τέτοια κίνηση. Σε μια προσπάθεια να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα, ο κύριος Çavuşoğlu σχολίασε πως πότε δεν είπε ότι η Τουρκία θα συνεργαστεί με τη Μόσχα αλλά » Εμείς είπαμε ότι θα συνεργαζόμασταν με όλους στον πόλεμο κατά του ISIS. Δεν έκανα κανένα σχόλιο για ρωσικά μαχητικά στην αεροπορική βάση του Ιντσιρλίκ «.

Πώς προέκυψε αυτή η πρόταση και γιατί προκάλεσε την οργή του ΝΑΤΟ;

Τον τελευταίο καιρό η Τουρκία προσπαθούσε να αναθερμάνει τις σχέσεις της με τη Ρωσία, οι οποίες άγγιξαν το επίπεδο της ένοπλης σύγκρουσης μετά την κατάρριψη του ρωσικού Sukhoi που παραβίασε, κατά τους Τούρκους, τον εναέριο χώρο τους για το αδιανόητο χρονικό διάστημα των…..12 δευτερολέπτων! (Με το ίδιο σκεπτικό, η ελληνική αεράμυνα θα έπρεπε να είχε προβεί σε πάνω από 4.500 καταρρίψεις τουρκικών μαχητικών τα οποία παραβιάζουν, σχεδόν, επί καθημερινής βάσεως τον εναέριό μας χώρο.) Μεταξύ άλλων κινήσεων καλής θελήσεως ήταν και η δήλωση περί παραχώρησης της βάσης. Αυτό απαντά στο ερώτημα γιατί τώρα.

Σχετικά με το ερώτημα προς τί η έντονη αντίδραση, πρέπει να ληφθούν υπόψιν αρκετοί παράγοντες.

potential-turkey-occupation-zone-syria-map-context

Όπως μπορεί κανείς να παρατηρήσει στον παραπάνω χάρτη, η βάση του Ιντσιρλίκ (περιοχή Demirkazik Tepe στον χάρτη) βρίσκεται στην ΝΔ Τουρκία, και παρέχει στον κάτοχο – χρήστη της μια σειρά από τακτικά πλεονεκτήματα :

1. Βρίσκεται πολύ κοντά στα σύνορα με τη Συρία.

2. Απέχει αρκετά από περιοχές που ελέγχουν κουρδικές δυνάμεις, είτε αυτές ανήκουν στο PKK είτε στο YPG. Πρόκειται, δηλαδή, για έναν ασφαλή χώρο.

3. Περιοχές όπως η Ράκα (προπύργιο του ΙΚ) και το Κομπάνι βρίσκονται εντός του βεληνεκούς των αεροσκαφών που θα επιχειρούν από τη βάση. Επίσης, από τη βάση θα μπορούσαν να διενεργηθούν αεροπορικές επιδρομές και κατά της Μοσούλης, αρκεί να πραγματοποιηθεί εναέριος ανεφοδιασμός των μαχητικών.

4. Βρίσκεται κοντά στη ρωσική βάση της Λαττάκειας και -ταυτόχρονα- σε ικανό βάθος στην τουρκική ενδοχώρα ώστε να αποφευχθούν τυχόν ανεπιθύμητα περιστατικά.

Πέραν των τακτικών πλεονεκτημάτων δεν παύει να αποτελεί μια νατοϊκή βάση, στην οποία οι ΗΠΑ διαθέτουν 50 – 90 πυρηνικές κεφαλές. Για τη συμμαχία είναι αδιανόητο ότι χώρα – μέλος της υπόσχεται πρόσβαση σε νατοϊκή βάση (με νατοϊκά χρήματα φτιάχτηκε η βάση του Ιντσιρλίκ) στον de facto εχθρό της, τη στιγμή μάλιστα που ΝΑΤΟ και Ρωσία βρίσκονται σε έναν ακήρυχτο πόλεμο στην Ανατολική Ευρώπη, στη Βαλτική και στη Μαύρη θάλασσα.

Το άνοιγμα της Άγκυρας στη Μόσχα αποδείχθηκε αρκετά τολμηρό. Βέβαια, δεν είναι λίγες οι φορές που η Τουρκία έχει παίξει σε διπλό ταμπλό ανάμεσα σε ΝΑΤΟ και Ρωσία, και με σχετική επιτυχία μάλιστα. Ωστόσο αυτή τη φορά το παράκανε, γεγονός που αποδεικνύεται και από την άμεση αντίδραση και από την απειλή της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.

Τα προβλήματα, όμως, δεν σταματούν εκεί. Μετά την αναγνώριση της αρμενικής γενοκτονίας από τη γερμανική βουλή, η Άγκυρα απαγόρευσε σε Γερμανούς βουλευτές να επισκεφτούν τη βάση. Αυτό οδήγησε σε πάγωμα της αύξησης των γερμανικών δυνάμεων στην περιοχή, αλλά και των οικονομικών κονδυλίων, ενώ υπήρξαν φήμες που θέλουν τους Γερμανούς να αναζητούν άλλη βάση, εκτός Τουρκίας, για τις δυνάμεις τους. Τέλος, μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος, η βάση έχει μείνει χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, οι εκεί εγκατεστημένες δυνάμεις έχουν τεθεί σε κατάσταση συναγερμού, ενώ έχουν διακοπεί όλες οι αποστολές κατά του ΙΚ. Κατά παράδοξο, βέβαια, τρόπο, τουρκικά μαχητικά από τη βάση έπληξαν πρόσφατα θέσεις του PKK.

Από την πρώτη στιγμή της εκδήλωσης του κινήματος, τουρκικές δυνάμεις -πιστές στο καθεστώς Erdoğan- περικύκλωσαν τη βάση υπό το πρόσχημα της προστασίας της. Μετά τις υπόνοιες της κυβέρνησης περί ενορχήστρωσης του κινήματος από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες, στις 19 Ιουλίου αστυνομικές δυνάμεις πραγματοποίησαν έφοδο, με σκοπό να ανακαλύψουν τυχόν ενοχοποιητικά στοιχεία. H έρευνα αυτή, σε συνδυασμό με τις πρόσφατες δηλώσεις του προέδρου Erdoğan περί επαναφοράς της θανατικής ποινής, και με τις πρόσφατες ενέργειές του (αναστολή συνταγματικών δικαιωμάτων, επιβολή κατάστασης εκτάκτου ανάγκης για τρεις μήνες, απάνθρωπη αντιμετώπιση των στασιαστών, σταλινικού τύπου εκκαθαρίσεις σε όλους τους τομείς κ.α),  πέραν του ότι δεν απέφερε κανένα αποτέλεσμα, εξόργισε τις ΗΠΑ . Στις 29 Αυγούστου 7.000 αστυνομικοί με την υποστήριξη ΤΟΜΠ περικύκλωσαν τη βάση, με τον Τούρκο υπουργό ευρωπαϊκών υποθέσεων να δηλώνει πως πρόκειται για μια απλή » επιθεώρηση ασφαλείας », διευρύνοντας περισσότερο το χάσμα μεταξύ των δύο κρατών.

Όλα αυτά, αδιαμφισβήτητα, έχουν φέρει την Άγκυρα σε μια δύσκολη θέση απέναντι στους βασικούς συμμάχους της ( ΗΠΑ, Γερμανία ).  Δεδομένου, όμως, ότι η Τουρκία παραμένει ένας από τους βασικούς παίκτες στη συριακή κρίση και κατέχει γεωστρατηγική θέση, είναι λίαν αμφίβολο το αν θα βρισκόταν αντιμέτωπη με κάποιου είδους αντίμετρα – πολλώ δε μάλλον με ενδεχόμενη υλοποίηση των απειλών που δέχτηκε.

Ωστόσο, οι  »απώλειες» της Τουρκίας θα μπορούσαν να μεταφραστούν σε ενδεχόμενα »κέρδη» για την Ελλάδα.Με την έκρυθμη κατάσταση να συνεχίζεται με μεγαλύτερη ένταση, η χώρα μας οφείλει να εκμεταλλευτεί τη συγκυρία στο έπακρον. Αναμφιβόλως, δεν έχουμε την εγγύτητα της Τουρκίας με τα θέατρα των επιχειρήσεων. Μπορούμε όμως να αναδειχθούμε στον παράγοντα σταθερότητας και εμπιστοσύνης στην Ανατολική Μεσόγειο. Το ερώτημα είναι: Θα αδράξει η πολιτική ηγεσία αυτή την ευκαιρία, ή θα λάμψει για πολλοστή φορά δια της απουσίας της;


Tagged under:

Προπτυχιακός φοιτητής στη Νομική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Έντονο ενδιαφέρον για ιστορία, γεωπολιτική και θέματα στρατιωτικής φύσεως. Κατά κάποιους '' ένας σύγχρονος Πρώσσος ''. [email protected]

Website: https://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

X

Pin It on Pinterest

X
Share This