Το προσφυγικό στη σκιά της Μεσογείου και των Βαλκανικών αψιμαχιών

‘’ Όχι μόνο πρέπει να αναβιώσουμε την ιδέα της Ευρώπης, αλλά και να αλλάξουμε ριζικά τα μοντέλα που προκαλούν βία και καταστροφή…τα σχέδια των Πατέρων- ιδρυτών που στηρίζονται στην ειρήνη και το αύριο, δεν είναι ξεπερασμένα…νέες δυναμικές θα αλλάξουν την κοινωνία…πρέπει να χτίσουμε γέφυρες και να γκρεμίσουμε τους τοίχους’’. Τα παραπάνω λόγια αποτελούν  πρόσφατη δήλωση του Πάπα Φραγκίσκου, στις 6 Μαΐου, αναφορικά με τις πολιτικές και εθνικές διαιρέσεις, που έχουν εμφανιστεί πανευρωπαϊκά για  την προσφυγική κρίση. Η κρίση είναι γενικευμένη και αποτυπώνεται στα στατιστικά στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας στην Ελλάδα για τις προσφυγικές ροές, εξηγώντας την διακρατική διαμάχη στην Χερσόνησο του Αίμου σχετικά με την διάνοιξη Βαλκανικών οδών προς την Ευρώπη. Συγκεκριμένα κάνουμε λόγο για 10,304 πρόσφυγες και 31, 929 αιτούντες άσυλο* στην Ελλάδα  (εκτιμήσεις του 2014)- αριθμός ο οποίος πιθανολογείται ότι στις μέρες έχει διπλασιαστεί. Ωστόσο, η κρίση γιγαντώνεται μέρα με τη μέρα, γεγονός που ισχυροποιείται με την άρνηση των βαλκανικών εταίρων για συνεργασία. Πώς οριοθετείται η στάση των χωρών αυτών και πώς προβλέπεται  να επιλυθεί το προσφυγικό αυτό κύμα πανευρωπαϊκά, δεδομένης  αυτής της απροθυμίας ;

εικονα άρθρου 2- αλβανιαΗ παραπάνω αναταραχή υποθάλπεται από τα κράτη ’’Βίσεγκραντ ‘’, τα οποία απαρτίζουν η Ουγγαρία, η Πολωνία, η Τσεχία και η Σλοβακία. Τα κράτη αυτά, εμμένουν στη χάραξης  αυτόνομης εθνικής πολιτικής αναφορικά με το κλείσιμο των συνόρων και την ανακοπή των προσφυγικών ροών, συμπαρασύροντας στον ίδιο προσανατολισμό τις χώρες των δυτικών Βαλκανίων, όπως τη ΠΓΔΜ, τη Βουλγαρία, την Αλβανία, τη Ρουμανία καθώς και το Κόσοβο. Σε γενικές γραμμές, παρατηρείται έντονη ‘’αντιευρωπαϊκή’’ δραστηριότητα, η οποία ενδεχομένως οφείλεται στην ύπαρξη ολοκληρωτικών  και αυταρχικών κυβερνήσεων στο εσωτερικό των προαναφερθέντων κρατών. Η δράση τους αυτή, επικυρώθηκε με τη σύγκληση μεταξύ τους διάσκεψης για την επίλυση του προσφυγικού, χωρίς τη συμμετοχή της Ελλάδας. Αυτή, προηγήθηκε της Ευρωπαϊκής Συνόδου Κορυφής περί τα τέλη Φεβρουαρίου, γεγονός που όξυνε τις διμερείς σχέσεις τους με την Ελλάδα, η οποία  πλήττεται -λεκτικά και πολιτικά- από την πρακτική τους, μετατρέποντάς την σε κύριο αποδιοπομπαίο τράγο.

εικονα άρθρου 1Οι εντάσεις στα Βαλκάνια, εκφρασμένες στο δίπολο ανοιχτά- κλειστά σύνορα στις διμερείς, κυρίως, σχέσεις των χωρών με την Ελλάδα, θέτει διλήμματα ως προς την εν γένει ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Όπως είναι φανερό, η περιφερειακή περιθωριοποίηση της Ελλάδας δυσχεραίνει την περαιτέρω εμβάθυνση και διεύρυνση της Ένωσης, καθώς για την εξέταση των ενταξιακών αιτήσεων των βαλκανικών χωρών προαπαιτείται η επίλυση των διακρατικών διαφορών τους με τη χώρα. Περιληπτικά, αναφέρουμε το ζήτημα της ονοματοδοσίας της ΠΓΔΜ που εκκρεμεί, την μη αναγνώριση του Κοσόβου από την Ελλάδα, την ύπαρξη των Τσάμηδων στα Ιωάννινα (βλέψεις για τη δημιουργία της Μεγάλης Αλβανίας, συμπεριλαμβανομένων αντίστοιχων εδαφικών διεκδικήσεων) καθώς και παλαιότερα τις διαμάχες με τη Βουλγαρία, αναφορικά με τις διεκδικήσεις της τελευταίας στο Αιγαίο και τη Θεσσαλονίκη. Επιπρόσθετα, η  Βοσνία Ερζεγοβίνη και το Μαυροβούνιο έχουν προβεί στις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις προς την τήρηση των κριτηρίων της Κοπεγχάγης για την ένταξή τους στην Ένωση, ωστόσο η στάση τους στο προσφυγικό τείνει να επιβαρύνει το χρονικό περιθώριο για την πλήρωση των προ απαιτούμενων.

Ποιος ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα παραπάνω ;

SCHENGEN
Προσφάτως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε ένα σχέδιο για τη διαχείριση και αντιμετώπιση της μεταναστευτικής κρίσης, το οποίο καλείται να οικοδομήσει μια περισσότερο ευρωπαϊκή, κοινή, μεταναστευτική πολιτική. Συγκεκριμένα, προβλέπει τη ‘’συνεισφορά αλληλεγγύης’’, του ποσού των 250 χιλιάδων ευρώ ανά άτομο, σε όποια χώρα αρνείται τον επαναπατρισμό των αιτούντων άσυλο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η παραπάνω ρύθμιση αποτελεί επανεξέταση του κανονισμού του Δουβλίνο ΙΙ, το οποίο προέβλεπε την ευθύνη αίτησης ασύλου στην πρώτη χώρα εισόδου. Παράλληλα, στα ίδια πλαίσια, προβλέπεται η επιμήκυνση της προστασίας των εσωτερικών συνόρων πέντε χωρών, του χώρου Σέγκεν, για έξι μήνες : της Αυστρίας, Δανίας, Γερμανίας, Σουηδίας και Νορβηγίας, λόγω της έντασης της μεταναστευτικής κρίσης. Επιπλέον, η περαιτέρω ενίσχυση της Eurodac, για την διευκόλυνση της ‘’επιστροφής’’ και της αντιμετώπισης της παράνομης μετανάστευσης, κρίνεται αναγκαία για την επαναφορά της ισορροπίας στο ενωσιακό περιβάλλον. Προσωπικά στοιχεία, επιπλέον, των προσφύγων όπως: το όνομα, η ημερομηνία γέννησης, έγγραφα ταξιδιού και φωτογραφία προσώπου, οφείλουν να παρέχονται στα κράτη- μέλη, ενώ ταυτόχρονα προβλέπεται η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ όμορων κρατών. Τέλος, η δημιουργία της  EASO  (European Asylum Support Office ) θα αποτελέσει αρωγό στην εξέταση αιτήσεων ασύλου.easo

Ενώ τα ευρωπαϊκά μέσα αντιμετώπισης της προσφυγικής κρίσης χαρακτηρίζονται -σε γενικά πλαίσια- ελλιπή και βραχυπρόθεσμα, μέτρα προς την μακροπρόθεσμη εκτόνωση του προβλήματος στην περιφέρεια της Μεσογείου έχουν δρομολογηθεί. Συγκεκριμένα, η δημιουργία Ευρωπαϊκής Ακτοφυλακής (European Coastguard), καθώς και η εντατικοποίηση των δράσεων της EUROPOL, αποσκοπούν στη μείωση της δράσης των διακινητών στο Αιγαίο, καθώς και στην περιστολή των θανάτων άμαχων προσφύγων. Τα παραπάνω, σε συνδυασμό με τη δράση των liaison offices (γραφεία διασύνδεσης), στοχεύουν στην βέλτιστη κατανομή των προσφύγων στο εσωτερικό της Ένωσης, καθώς και στην περαιτέρω ελάττωση των εντάσεων στα Βαλκάνια.european cost guard

Το αν η Ευρώπη θα βγει περισσότερο ενωμένη, ή θα υποστεί περαιτέρω ρωγμές στο οικοδόμημά της, θα κριθεί από το εάν το εθνικό στοιχείο υποχωρήσει στο υπερεθνικό, και εάν τα Βαλκάνια συνετιστούν στο κοινό ευρωπαϊκό ιδεώδες. Φαίνεται πως  η γεωστρατηγική σκακιέρα αποτελεί την αχίλλειο πτέρνα στην επίλυση της κρίσης.

 

* Αιτούντες άσυλο : Τα άτομα που έψαχναν διεθνή προστασία, και των οποίων τα αιτήματα για προσφυγική ιδιότητα δεν έχουν ακόμη καθοριστεί, ανεξάρτητα από το πότε μπορεί να έχουν κατατεθεί. ( UNCHR Population Statistics)

 ΠΗΓΕΣ

  1. http://popstats.unhcr.org/en/overview
  2. http://www.lemonde.fr/europe/article/2016/05/06/le-pape-francois-pousse-l-europe-a-oser-un-changement-radical_4914882_3214.html?xtmc=refugies&xtcr=1
  3. http://www.lemonde.fr/europe/article/2016/05/04/les-quatre-volets-du-plan-de-la-commission-europeenne-contre-la-crise-migratoire_4913176_3214.html?xtmc=refugies&xtcr=22
  4. http://www.onalert.gr/stories/erevna-to-prosfygiko-kathista-thn-ellada-rythmisti-twn-balkaniwn/48132
  5. http://thecaller.gr/diethni/pia-ine-i-omada-tou-visegrand/
  6. http://www.cna.gr/stories/ti-ine-omada-tou-visegkrant/
  7. http://www.tovima.gr/politics/article/?aid=779462
  8. http://www.cnn.gr/news/kosmos/story/22528/diaskepsi-ton-xoron-ton-dytikon-valkanion-sygkaloyn-oi-aystriakoi-gia-to-prosfygiko

Φοιτήτρια του τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιά. [email protected]

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

X

Pin It on Pinterest

X
Share This