Το προφίλ του ισλαμιστή εξτρεμιστή στη Δύση

Αυτό το άρθρο είναι το 3ο μέρος από τα 3 με τίτλο: Ανάλυση του Φαινομένου της Τρομοκρατίας

Εισαγωγή

Ο προσδιορισμός του προφίλ του τρομοκράτη είναι ένα από τα εργαλεία των κρατικών αρμόδιων αρχών για την αντιτρομοκρατία και τον εντοπισμό των υπόπτων τρομοκρατών. Πιο συγκεκριμένα, αποτελεί ένα σύνολο ψυχολογικών, κοινωνικο-οικονομικών και φυλετικών χαρακτηριστικών, το οποίο χαρακτηρίζει ένα άτομο με κλίση για την ανάληψη τρομοκρατικών ενεργειών. Από την άλλη πλευρά, ορισμένοι αμφισβητούν τη χρησιμότητα της, καθώς δεν υπάρχει ομοφωνία σχετικά με τα προαναφερθέντα χαρακτηριστικά του τρομοκράτη. (Rae, 2012)

Στο παρόν άρθρο θα εξετάσουμε αν έχει προκύψει ένα συγκεκριμένο προφίλ του ισλαμιστή εξτρεμιστή στη Δύση, ερευνώντας τις πρόσφατες τρομοκρατικές επιθέσεις που έλαβαν χώρα σε αυτήν την περιοχή.

Η περίπτωση της Ευρώπης

Υπάρχει διαδεδομένη άποψη (Stellini, 2015) πως οι περισσότεροι από τους ισλαμικούς εξτρεμιστές στην Ευρώπη είναι Ευρωπαίοι κάτοικοι ή πολίτες με καταγωγή από χώρες της Μέσης Ανατολής, νεαροί άντρες χωρίς οικογένεια, προερχόμενοι από κατώτερα κοινωνικά στρώματα και με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, συχνά άνεργοι ή εργαζόμενοι με χαμηλά εισοδήματα. Αρκετοί από αυτούς έχουν εγκληματικό ιστορικό, και έχουν ζήσει προβληματικές καταστάσεις στο οικογενειακό περιβάλλον.

Αντίθετη σε αυτήν την γενική περιγραφή είναι η μελέτη ‘’Jihadi terrorists in Europe: their characteristics and the circumstances in which they joined the jihad: an exploratory study‘’ του Edwin Bakker, ο οποίος εξέτασε ένα δείγμα πάνω από 200 τζιχαντιστών, και διατύπωσε ένα γενικό συμπέρασμα πως δεν υπάρχει ένα πρότυπο του ισλαμιστή εξτρεμιστή στην Ευρώπη (Bakker, 2006). Ωστόσο, έκανε ορισμένες γενικές παρατηρήσεις οι οποίες συνάδουν με την προαναφερθείσα περιγραφή. Η συντριπτική πλειονότητα των τζιχαντιστών ήταν άντρες, με καταγωγή από χώρες όπως η Αλγερία, το Μαρόκο και τον Λίβανο, ενώ ήταν κάτοικοι ευρωπαϊκών χωρών όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ισπανία, η Ολλανδία, το Βέλγιο, η Γερμανία, η Ιταλία και η Δανία. Επιπρόσθετα, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, κατέληξε πως ένα μικρό μέρος των ατόμων που εξέτασε (3 από τα 72 για τα οποία βρέθηκαν στοιχεία), ανήκε στην ανώτερη κοινωνική τάξη.

Ωστόσο, θα πρέπει να γίνει κατανοητό πως ο Bakker δεν προσδιόρισε ένα συγκεκριμένο προφίλ του εξτρεμιστή ισλαμιστή, και σε καμία περίπτωση δεν συνέδεσε άμεσα την κοινωνική τάξη με την κλίση προς την τρομοκρατία. Αντίθετα, τονίζει πως το γεγονός ότι πολλοί τζιχαντιστές στην Ευρώπη αποτελούν μέλη κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων αντικατοπτρίζει την γενικότερη κοινωνικο-οικονομική κατάσταση των μουσουλμανικών πληθυσμών στην Ευρώπη. Αυτό μπορεί να επιβεβαιωθεί και από έρευνες που έχουν γίνει σχετικά με τους μουσουλμανικούς πληθυσμούς στην Ευρώπη. (Lorant, 2005)

Από την άλλη πλευρά, ορισμένοι αναλυτές έχουν αναφερθεί στην αναδυόμενη τάση της σύγκλισης των περίγυρων του εγκλήματος και της τρομοκρατίας (Basra & Neumann, 2016). Για παράδειγμα, αρκετοί από τους τρομοκράτες που έδρασαν κατά τη διάρκεια του 2016 είχαν εγκληματικό παρελθόν. Θα μπορούσαμε να αναφερθούμε ακόμη στην περίπτωση του Abderrozak ‘Big A’ Benarabe, κατοίκου της Δανίας με μαροκινή καταγωγή, που έγινε γνωστός όταν ταξίδεψε από τη Δανία στη Συρία για να πολεμήσει εναντίον της κυβέρνησης του Assad (Khaja, 2014). Είχε πλούσιο εγκληματικό ιστορικό, καθώς ήταν ηγέτης μιας από τις πιο γνωστές συμμορίες της Κοπεγχάγης. Οι αλγερινής καταγωγής αδερφοί Saïd καιChérif Kouachi, δράστες της επίθεσης στο Charlie Hebdo τον Ιανουάριο του 2015, εντάσσονται επίσης σε αυτό το μοτίβο, εφόσον ενεπλάκησαν σε εγκλήματα ήσσονος σημασίας (Lichfield, 2015). Ο Amedy Coulibaly με καταγωγή από το Μάλι, βασικός ύποπτος για την επίθεση στο Île-de-France του Ιανουαρίου 2015, επίσης είχε μακρά ιστορία εγκληματικής δραστηριότητας. (BBC, 2015)

Μια συχνή παρανόηση είναι ότι στις τάξεις των τρομοκρατών κατατάσσονται άτομα χαμηλότερου μορφωτικού επιπέδου και τάξης, γεγονός το οποίο διαψεύδεται από την πραγματικότητα σε αρκετές περιπτώσεις. Υποστηρίζεται πως το Ηνωμένο Βασίλειο έχει γίνει ένα πρόσφορο έδαφος για τη στρατολόγηση νεαρών μουσουλμάνων που ανήκουν στην μεσαία τάξη και έχουν πανεπιστημιακή εκπαίδευση (Koplowicz, 2015). Ο Shehzad Tanweer και ο Mohammad Sidique Khan, δύο από τους δράστες των συντονισμένων χτυπημάτων στα λονδρέζικα μέσα μεταφοράς, είχαν αποφοιτήσει από το Metropolitan University (BBC, 2006). Επίσης, ο Najim Laachraoui, ένας από τους δράστες στις επιθέσεις της 22ης Μαρτίου 2016 στις Βρυξέλλες, είχε εισαχθεί επιτυχώς σε δύο πανεπιστήμια, αλλά δεν τελείωσε ποτέ κάποιο από αυτά (Blaise & Breeden, 2016). Ο Mohammed Emwazi, περισσότερο γνωστός ως Jihadi John, που εμφανίστηκε σε βίντεο αποκεφαλισμών του Ισλαμικού κράτους, ήταν επίσης απόφοιτος πανεπιστημίου. (Goldman & Mekhennet, 2015)

Η περίπτωση των ΗΠΑ

Οι ΗΠΑ, σε σχέση με την Ευρώπη, θεωρείται πως αντιμετωπίζουν μικρότερη απειλή όσον αφορά στην επιρροή της τζιχάντ (Jenkins, 2017). Μέχρι τον Ιούλιο του 2016 είχε υπολογιστεί πως 5000 μαχητές από την Ευρώπη ταξίδεψαν στη Μέση Ανατολή για να πολεμήσουν υπέρ του λεγόμενου Ισλαμικού κράτους (Vidino, 2016). Ο αντίστοιχος αριθμός των Αμερικανών είναι μόλις 500. Οι αριθμοί αυτοί αποτελούν ένα δείγμα της διαφοράς του μεγέθους της απειλής που υπάρχει μεταξύ των δύο περιοχών.

Το 2007 το αστυνομικό τμήμα της Νέας Υόρκης ανέβασε στην ιστοσελίδα του μια περιγραφή του υπόπτου τρομοκράτη (Kim & Chang, 2016). Σύμφωνα με αυτήν την περιγραφή, το άτομο αυτό είναι άντρας 15 – 35 ετών, που ανήκει στην μεσαία τάξη, και είναι άνεργος, μετανάστης, ασήμαντος εγκληματίας ή απηυδισμένος φοιτητής. Η περιγραφή αυτή, τελικά, κατέβηκε από τη σελίδα του τμήματος, καθώς θεωρήθηκε πως προήγαγε τις διακρίσεις με βάση τη φυλή, τη θρησκεία ή την εθνικότητα. Αυτό που πρέπει να τονιστεί σε αυτό το σημείο είναι ότι οι περιγραφές των τρομοκρατών στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ έχουν αρκετά κοινά .

Εξετάζοντας κάποιες από τις περιπτώσεις των πρόσφατων τρομοκρατικών επιθέσεων στις ΗΠΑ, παρατηρούμε πως δεν μπορεί να προκύψει ένα συγκεκριμένο προφίλ του τρομοκράτη (Kim & Chang, 2016). Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να τονιστεί πως τρομοκρατικές επιθέσεις στις ΗΠΑ έχουν διαπραχθεί τόσο από ‘’εξωτερικούς’’ τρομοκράτες, όπως στην περίπτωση των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου, όσο και από πολίτες ή κατοίκους των ΗΠΑ – κάτι που, εν μέρει, ερμηνεύει γιατί υπάρχει δυσκολία να προσδιοριστεί ένα συγκεκριμένο προφίλ του τρομοκράτη. Στη συνέχεια θα παρουσιάσουμε ορισμένες περιπτώσεις οι οποίες απεικονίζουν τις διαφορές μεταξύ των δραστών.

Οι δράστες της επίθεσης στο San Bernandino της Καλιφόρνια, Rizwan Farook και Tashfeen Malik, προέρχονταν από το Πακιστάν. Ο Farook ήταν πολίτης των ΗΠΑ και είχε φοιτήσει στο California State University, ενώ η Malik επίσης είχε σπουδάσει (Orange County Register, 2015). Η Malik δεν ήταν πολίτης των ΗΠΑ, αλλά είχε ταξιδέψει στις ΗΠΑ με πράσινη κάρτα.

Ο Ali Muhammad Brown, που επιτέθηκε σε Αμερικανούς πολίτες τον Απρίλιο και τον Ιούνιο του 2014, και δολοφόνησε 4 από αυτούς, αποδείχθηκε πως είχε δεσμούς με τον ισλαμικό εξτρεμισμό, και δήλωσε πως οι επιθέσεις του ήταν αντίποινα για την πολιτική των ΗΠΑ εναντίον των μουσουλμάνων (Stack, 2015). Ήταν Αμερικανός πολίτης και είχε τελειώσει το πρώτο έτος των σπουδών του στο University of Richmond.

Οι αδερφοί Dzhokhar Tsarnaev και Tamerlan Tsarnaev που έκαναν επίθεση στον Μαραθώνιο της Βοστόνης, κατάγονταν από την Τσετσενία και είχαν ως μοτίβο τον ιερό πόλεμο εναντίον των ΗΠΑ (United States District Court for the District of Massachusetts, 2015). Ο ένας ήταν πολίτης των ΗΠΑ, και ο άλλος είχε πράσινη κάρτα. Είχαν ριζοσπαστικοποιηθεί μέσω διαδικτύου, και δεν είχαν σχέση με κάποια τρομοκρατική οργάνωση.

Ο Omar Mateen, δράστης στην επίθεση του Orlando, ήταν Αφγανικής καταγωγής αλλά γεννήθηκε στις ΗΠΑ, αποφοίτησε από κολλέγιο, και είχε πιθανώς ψυχολογικά προβλήματα (Henderson, Harriet & Sherlock, 2016). Δήλωσε πίστη στο Ισλαμικό κράτος, αλλά δεν βρέθηκαν στοιχεία που να αποδεικνύουν τις σχέσεις του με την οργάνωση.

Ο Abdul Razak Ali Artan,ο οποίος επιτέθηκε στο πανεπιστήμιο του Ohio το Νοέμβριο του 2016, ήταν νόμιμος κάτοικος των ΗΠΑ και μετανάστης από τη Σομαλία. (Buncombe, 2016)

Συμπεράσματα

Ο ισλαμικός εξτρεμισμός και οι τρομοκρατικές επιθέσεις στην περιοχή της Ευρώπης και των ΗΠΑ θεωρούνται από τα σημαντικότερα ζητήματα της διεθνούς ασφαλείας σήμερα. Όπως προαναφέρθηκε, η ένταση και η μορφή της απειλής που αντιμετωπίζουν οι δύο περιοχές είναι διαφορετική. Σε αυτό το πλαίσιο, η δημιουργία ενός συγκεκριμένου προφίλ, με βάση το οποίο θα μπορούσαν να κινηθούν οι αρμόδιες υπηρεσίες για τον εντοπισμό των υπόπτων, θα τις διευκόλυνε σε σημαντικό βαθμό στις δραστηριότητές τους.

Ωστόσο, η παραπάνω εξέταση ορισμένων από τις τελευταίες τρομοκρατικές επιθέσεις στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ αποδεικνύει πως δεν μπορεί να προσδιοριστεί ένα συγκεκριμένο προφίλ των τρομοκρατών και, κατ’ επέκταση, να οριστούν, με έναν αντικειμενικό τρόπο, τα κίνητρα που ωθούν το άτομο να ριζοσπαστικοποιηθεί. Αυτό δημιουργεί προβλήματα τόσο στην αντιμετώπιση της τρομοκρατίας και την προστασία των πολιτών σε ένα βραχυπρόθεσμο επίπεδο, όσο και στην πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης κάποιων ατόμων σε μια μακροπρόθεσμη βάση.

Πηγές:

  1. Rae J. (2012). Will it Ever be Possible to Profile the Terrorist? Available at: https://www.google.gr/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=1&cad=rja&uact=8&ved=0ahUKEwiPzZax9qvSAhVELZoKHbZXDqcQFggpMAA&url=http%3A%2F%2Fjtr.st-andrews.ac.uk%2Farticles%2F10.15664%2Fjtr.380%2Fgalley%2F428%2Fdownload%2F&usg=AFQjCNGXwmTn6LeK3gyfT7X_r8WVNysMBg (Accessed: 25 February 2017).
  2. Stelliini, D. (2015) The European Jihadist: a profile. Available at: http://www.eppgroup.eu/news/The-European-Jihadist%3A-a-profile (Accessed: 25 February 2017).
  3. Bakker, E. (2006) Jihadi terrorists in Europe their characteristics and the circumstances in which they joined the jihad: an exploratory study. Available at: https://www.clingendael.nl/sites/default/files/20061200_cscp_csp_bakker.pdf (Accessed: 25 February 2017).
  4. Lorant K., (2005) The demographic challenge in EuropeAvailable at: http://www.europarl.europa.eu/inddem/docs/papers/The%20demographic%20challenge%20in%20Europe.pdf (Accessed: 25 February 2017).
  5. Basra, R., & Neumann, P. (2016) Criminal Pasts, Terrorist Futures: European Jihadists and the New Crime-Terror Nexus. Available at: http://icsr.info/wp-content/uploads/2016/10/ICSR-Report-Criminal-Pasts-Terrorist-Futures-European-Jihadists-and-the-New-Crime-Terror-Nexus.pdf (Accessed: 25 February 2017).
  6. Khaja, N. (2014) On the frontline in Syria: the Danish gangster who turned jihadi. Available at: https://www.theguardian.com/world/2014/jul/07/european-jihadi-danish-gangster-frontline-syria (Accessed: 25 February 2017).
  7. Lichfield, J. (2015) Paris attacks: Why the Charlie Hebdo gunmen Saïd and Chérif Kouachi made an unlikely terror cell. Available at: http://www.independent.co.uk/news/world/europe/paris-attacks-why-the-charlie-hebdo-gunmen-sa-d-and-ch-rif-kouachi-made-an-unlikely-terror-cell-9986391.html (Accessed: 25 February 2017).
  8. BBC (2015) Paris attacks: Suspects’ profiles. Available at: http://www.bbc.com/news/world-europe-30722038 (Accessed: 28 February 2017).
  9. Koplowicz, H. (2015) Islamic Extremism In Europe: Is High Youth Unemployment To Blame? Available at: http://www.ibtimes.com/islamic-extremism-europe-high-youth-unemployment-blame-1783834 (Accessed: 25 February 2017).
  10. BBC (2006) Profile: Shehzad Tanweer. Available at: http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk/4762313.stm (Accessed: 25 February 2017).
  11. Blaise, L., & Breeden, A. (2016) Najim Laachraoui, 24, Bomb Maker for Paris and Brussels Attacks. Available at: https://www.nytimes.com/2016/03/26/world/europe/najim-laachraoui-24-bomb-maker-for-paris-and-brussels-attacks.html?_r=0 (Accessed: 25 February 2017).
  12. Goldman, A., & Mekhennet , S. (2015) ‘Jihadi John’: Islamic State killer is identified as Londoner Mohammed Emwazi. Available at: https://www.washingtonpost.com/world/national-security/jihadi-john-the-islamic-state-killer-behind-the-mask-is-a-young-londoner/2015/02/25/d6dbab16-bc43-11e4-bdfa-b8e8f594e6ee_story.html (Accessed: 25 February 2017).
  13. Jenkins, B.M. (2017) Middle east turmoil and the continuing terrorist threat — still no easy solutions. Available at: http://www.rand.org/pubs/testimonies/CT462.html (Accessed: 5 March 2017).
  14. Vidino, L. (2016) 7 Things You Need to Know About Jihadists in the United States. Politico. Available at: http://www.politico.com/magazine/story/2016/06/things-you-need-to-know-about-jihadists-terrorists-extremists-the-united-states-213964  (Accessed: 25 February 2017).
  15. Kim, V., & Chang, C. (2016) For law enforcement, there is no single profile of a self-radicalized jihadist. Available at: http://www.latimes.com/local/california/la-me-terrorist-profile-20160322-story.html (Accessed: 25 February 2017).
  16. Orange County Register (2015) What is known so far about Syed Farook and Tashfeen Malik, the San Bernardino shooting suspects. Available at: http://www.ocregister.com/articles/farook-694704-san-bernardino.html (Accessed: 25 February 2017).
  17. Stack, L. (2015) Man Accused in Killing Is Indicted on Terrorism Charges, a First for New Jersey. Available at: https://www.nytimes.com/2015/07/03/nyregion/man-accused-in-killing-is-indicted-on-terrorism-charges-a-first-for-new-jersey.html (Accessed: 25 February 2017).
  18. United States District Court for the District of Massachusetts (2015) Opening Statement by Mr. Weinreb. Available at: https://s3.amazonaws.com/s3.documentcloud.org/documents/1681443/tsarnaev-dzkokhar-trial-transcript-3-4-2015.pdf (Accessed: 5 March 2017).
  19. Henderson, B., Harriet, A., & Sherlock, R. (2016) Omar Mateen: Everything we know so far about Orlando gunman. Available at: http://www.telegraph.co.uk/news/2016/06/12/omar-mateen-everything-we-know-so-far-about-orlando-gunman/ (Accessed: 25 February 2017).
  20. Buncombe, A. (2016) Abdul Razak Ali Artan: Ohio State attacker may have been self-radicalised despite Isis branding him a ‘soldier’. Available at: http://www.independent.co.uk/news/people/abdul-razak-ali-artan-ohio-state-attacker-self-radicalised-isis-claim-soldier-a7446546.html (Accessed: 25 February 2017).

 

Πλοήγηση στις σειρές<< Τρομοκρατία: Μια διαχρονική αόρατη απειλή

Tagged under:

Τεταρτοετής φοιτήτρια στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς. [email protected]

Website: https://powerpolitics.eu/

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest