Το Σύνδρομο του Εθνικισμού στην Ευρώπη

Τα τελευταία 75 χρόνια πολλά δυτικά έθνη έκαναν τα πρώτα σταθερά βήματα προς τη συνεργασία και τη μεταξύ τους διασύνδεση, καθώς τα οικονομικά και πολιτικά τους συμφέροντα συνέκλιναν μέσα σε αυτό το διάστημα – επίσης γνωστό ως «παγκοσμιοποίηση». Ωστόσο, τα πολιτικά σενάρια δεν μένουν αμετάβλητα. Στη σύγχρονη πραγματικότητα υπάρχουν έντονα σημάδια που αναδεικνύουν την εκκίνηση μιας νέας εποχής, η οποία χαρακτηρίζεται από εθνικιστικές εκφάνσεις της Ευρώπης. Αναμφίβολα, πρόκειται για μία εξέλιξη που απειλεί να υπονομεύσει την επιτευχθείσα ασφάλεια και ενότητα του Μεταπολέμου (Pazzanese, C. 2017). Η παρούσα τοποθέτηση στοχεύει σε μια ενδελεχή εξέταση του εθνικισμού στην Ευρωπαϊκή ήπειρο, όπου αυτός εντοπίζεται, και στην αναζήτηση των αιτιών ανάδειξής του.

Ξεκινώντας από την Ολλανδία, θα μπορούσε να λεχθεί ότι το αποτέλεσμα των εκλογών λειτούργησε ως ανασταλτικός παράγοντας στις ανησυχίες που αντικατοπτρίζονταν στην άνοδο των ποσοστών του Geert Wilders. Το γεγονός αυτό, όμως, δεν αναιρεί την κατάκτηση 20 εδρών από το κόμμα του τελευταίου στο Ολλανδικό Κοινοβούλιο. Στην πραγματικότητα, απαιτήθηκε συντριπτική προσέλευση στις κάλπες -συγκεκριμένα, ποσοστού 82%-, ώστε να αποτραπεί από το εκλογικό σώμα η εκτόξευση των ποσοστών του Wilders. Ταυτόχρονα, συνιστά αξιοσημείωτο συμβάν ότι οι Ολλανδοί, όντας ένας λαός που συναίνεσε κάποτε στην ύπαρξη κόμματος παιδεραστών, συνειδητοποίησαν εγκαίρως πως η ακροδεξιά απειλεί σημαντικά την πολιτική πραγματικότητα (Oprea, M. 2017).

Φυσικά, δεν είναι μόνο η Ολλανδία «μολυσμένη» από μια ακραία και φασιστική νοοτροπία μέσα στους κόλπους της Ευρώπης, καθώς ο εθνικισμός κερδίζει συνεχώς έδαφος στην Αυστρία, τη Φινλανδία, την Ουγγαρία και τη Γαλλία. Η Jean-Marie Le Pen, ηγετική μορφή του «Εθνικού Μετώπου» στη Γαλλία, αναμένεται να περάσει στο δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών που θα λάβουν χώρα στα τέλη Απριλίου, ενώ, σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, διαθέτει αρκετές πιθανότητες να προκριθεί και ως πρώτο κόμμα στην επόμενη φάση. Τέτοιου είδους στατιστικά μπορούν να θεωρηθούν εύλογα, εάν κανείς λάβει υπόψη το γεγονός ότι η λαϊκίστικη ρητορική της Le Pen βρήκε γόνιμο έδαφος στους τρομοκρατημένους από τις επιθέσεις Γάλλους, παρέχοντάς τους την ψευδαίσθηση της ασφάλειας, σε συνδυασμό με τη στοχοποίηση των μεταναστών ως πηγή του κινδύνου (Stratfor.com 2017).

Προχωρώντας στην Αυστρία, αξίζει να σημειωθεί ότι το «κόμμα Ελευθερίας» της ακροδεξιάς, εκπροσωπούμενο από τον Norbert Hofer, ηττήθηκε με διαφορά μόλις 6,3% από τον Van der Bellen στις προεδρικές εκλογές του Δεκεμβρίου. Αναπόσπαστο τμήμα τις προεκλογικής του καμπάνιας υπήρξε η υπόσχεση για «ενδυνάμωση» τόσο των συνόρων της χώρας, όσο και του στρατού, καθώς και για περιορισμό των δικαιωμάτων των μεταναστών με σύνθημα «Πρώτα η Αυστρία» (Oliphant, R. and Cseko, B. 2016).

Επικίνδυνη τροπή άρχισαν να παίρνουν οι εξελίξεις και στη Γερμανία, με το κόμμα AfD να κάνει την εμφάνισή του πριν από περίπου τρία χρόνια ως ένα κίνημα κατά του ευρώ, και να φτάνει διψήφια ποσοστά σε εκλογικές αναμετρήσεις. Η ηγέτης του, Frauke Petry, συνιστά ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα ρητορικής μίσους εντός των ευρωπαϊκών συνόρων, που -παραδόξως- εξακολουθεί να κερδίζει έδαφος (Deutsche Welle. 2017).

Η Ουγγαρία δεν αποτελεί εξαίρεση. Συγκεκριμένα, το ακροδεξιό κόμμα Jobbik κατάφερε στις εκλογές του 2014 να πάρει ποσοστό 20,7%, και να καταταγεί ανάμεσα στα 3 πρώτα ηγετικά κόμματα της χώρας. Ιδιαίτερο γνώρισμά του συνιστά το επιτακτικό αίτημα για δημοψήφισμα γύρω από το ζήτημα της παραμονής στην Ευρωζώνη, ενώ δεν έχουν λείψει ομοφοβικές και αντισημιτικές τοποθετήσεις (The Orange Files. 2016).

Δεν κατάφεραν να μείνουν στο απυρόβλητο αρκετές ακόμα χώρες της ευρωπαϊκής ηπείρου. Το 2015, η Πολωνία ήρθε αντιμέτωπη με το ποσοστό ύψους 39% του ακροδεξιού κόμματος «Νόμος και Δικαιοσύνη». Στην Ιταλία και τη Σουηδία, οι ακροδεξιές παρατάξεις συνεχώς σημειώνουν αύξηση στη δημοτικότητά τους, ενώ αξίζει να αναφερθεί και η περίπτωση της Ελβετίας όπου, κατά την εκλογική αναμέτρηση του Οκτωβρίου 2015, το SPV συγκέντρωσε το 29,4% των ψήφων και 65/200 έδρες στη Βουλή των αντιπροσώπων (Aisch, G., Pearce, A. & Rousseau, B. 2017).

Αναμφίβολα, δεν υπάρχει μεγαλύτερη απόδειξη του συνεχώς αυξανόμενου εθνικισμού στην Ευρώπη από την απόφαση της Μεγάλης Βρετανίας να αποχωρήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως αυτό αποφασίστηκε δια μέσω δημοψηφίσματος τον Ιούνιο του 2016 (Hunt, A. & Wheeler, B. 2017).

Διαφορετικό είναι το ζήτημα του εθνικισμού, όπως αυτό προκύπτει, στους κόλπους της Σκωτίας. Συγκεκριμένα, στις κοινοβουλευτικές εκλογές του 2016 στη Σκωτία, το Σκωτσέζικο Εθνικό Κόμμα (Scottish National Party-SNP) επέμεινε ότι μια απόφαση για την αποχώρηση από την Ευρώπη, ενάντια στην επιθυμία της Σκωτίας να παραμείνει, πιθανότατα θα πυροδοτούσε ένα δεύτερο δημοψήφισμα ανεξαρτησίας. Θα μπορούσε να θεωρήσει κανείς ότι η εθνικιστική προσκόλληση στην Ευρώπη συνιστά μια πράξη πολιτικού ωφελιμισμού προς την επίτευξη του απώτατου στόχου της ανεξαρτησίας. Ωστόσο, μια τέτοια κρίση δεν είναι αντιπροσωπευτική της πραγματικότητας. Πράγματι, δεδομένης της επιθυμίας για πλήρη σκωτσέζικη αυτονομία, ίσως είναι εύλογη η απορία κατά πόσο υπάρχει ιδεολογική συνέπεια να είναι ένα κόμμα και υπέρ της Ευρώπης και υπέρ της ανεξαρτησίας. Παρόλα αυτά, δεν συνιστά μια απίθανη τοποθέτηση. Οι κοινές αξίες και οι διακυβερνητικές πολιτικές είναι στοιχεία ευνοϊκώς αποδεχόμενα από τον σκωτσέζικο εθνικισμό. Μια ανεξάρτητη Σκωτία θα αναζητήσει επίσημο σύνταγμα, ενσωματώνοντας σύγχρονα ιδανικά, παρά υιοθετώντας τη βρετανική προσέγγιση. Μία ανεξάρτητη Σκωτία αυτόματα σημαίνει μια Ευρωπαϊκή Σκωτία (McGarvey, N. and Stewart, F. 2016).

Αν μη τι άλλο, προκύπτει ότι ο εθνικισμός αποτελεί μια ανερχόμενη δυναμική παράμετρο στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, που χρήζει άμεσης και δραστικής αντιμετώπισης από τους ηγέτες κάθε κράτους. Ωστόσο, εκείνο που απαιτείται να γίνει αντιληπτό είναι το γεγονός ότι αυτή η συνολική αύξηση των ακροδεξιών αντιλήψεων αποτελεί την «εκδίκηση» του έθνους-κράτους. Κατόπιν μιας φρενίτιδας ομογενοποίησης, παραχώρησης κυριαρχικών δικαιωμάτων και δυσμενών συνεπειών, τα έθνη-κράτη ξεκίνησαν τη διαδικασία ανάκλησης των προαναφερθέντων παραχωρήσεων, ως μέτρο αντιστάθμισης της ολοένα και αυξανόμενης ανασφάλειας προς την υπερβολική δέσμευση και έκθεση σε εξωτερικούς παράγοντες.

Πηγές:

  1. Aisch, G, Pearce, A. and Rousseau, B. (2017). How far is Europe Swinging to the Right? [online] Available at: https://www.nytimes.com/interactive/2016/05/22/world/europe/europe-right-wing-austria-hungary.html?_r=0 [Accessed 8 Apr. 2017]
  2. Deutsche Welle. (2017). 10 things you need to know about AfD. [online] Available at: http://www.dw.com/en/10-things-you-need-to-know-about-the-afd/a-37208199 [Accessed 8 Apr. 2017]
  3. Hunt, A. and Wheeler, B. (2017). Brexit: All you need to know about the UK leaving the EU. [online] Available at: http://www.bbc.com/news/uk-politics-32810887 [Accessed 8 Apr. 2017]
  4. McGarvey, N. and Stewart, F. (2016). European, not British? Scottish Nationalism and the EU Referendum. [online] Available at: http://edoc.hu-berlin.de/miscellanies/futureuk-42983/59/PDF/59.pdf [Accessed 9 Apr. 2017]
  5. Oliphant, R. and Cseko, B. (2016). Austria election: Far Right leader Norbert Hofer concedes defeat to Alexander Van der Bellen. The Telegraph. [online] Available at: http://www.telegraph.co.uk/news/2016/12/04/austria-election-norbert-hofer-cusp-becoming-europes-first-far/ [Accessed 8 Apr. 2017]
  6. Oprea, M. (2017). Despite Far-Right Loss in Netherlands, Nationalism Isn’t Going Anywhere. The Federalist. [online] Available at: https://thefederalist.com/2017/03/20/despite-far-right-loss-netherlands-nationalism-isnt-going-anywhere/ [Accessed 8 Apr. 2017]
  7. Pazzanese, C. (2017). In Europe, nationalism rising. Harvard Gazette. [online] Available at: http://news.harvard.edu/gazette/story/2017/02/in-europe-nationalisms-rising/ [Accessed 8 Apr. 2017]
  8. Stratfor. (2017). France: The Growing Popularity or Nationalism?. [online] Available at: https://www.stratfor.com/analysis/france-growing-popularity-nationalism [Accessed 8 Apr. 2017]
  9. The Orange Files. (2016). Movement for a Better Hungary (Jobbik). [online] Available at: https://theorangefiles.hu/movement-for-a-better-hungary-jobbik/ [Accessed 8 Apr. 2017]

Tagged under:

Είμαι προπτυχιακή φοιτήτρια στο τμήμα της Νομικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Παν/μιου Αθηνών και παράλληλα κάνω Minor πάνω στις διεθνείς σχέσεις στο DEREE. Έχω συμμετάσχει στον 7th International Air Law Moot Court Competition καθώς και σε πολυάριθμες προσομοιώσεις των Ηνωμένων Εθνών. Υπήρξα ασκούμενη στο Υπουργείου Εξωτερικών και στόχος μου είναι η ενεργή συμμετοχή στο διεθνές προσκήνιο.

Website: https://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest