Το τέλος του γηραιότερου ηγέτη στον κόσμο, Robert Mugabe

«…επιθυμώ να σας διαβεβαιώσω ότι δεν πρέπει να συμβεί ποτέ κάποια επιστροφή στο κράτος ένοπλης σύγκρουσης που υπήρχε πριν από τη δέσμευσή μας στην ειρήνη και στη δημοκρατική διαδικασία των εκλογών…»

~R. Mugabe

Βγαλμένα αυτούσια μέσα από την πρώτη ομιλία του ηγέτη της Ζιμπάμπουε προς τον ανεξαρτητοποιημένο πλέον λαό της, τα παραπάνω λόγια αντηχούν ακόμη στο νου του δυτικού κόσμου ως την εμφύτευση της δημοκρατίας στις χώρες του Νότιου και Ανατολικού κόσμου. Επιτυχημένη ή μη, με βάση πολιτικά ή ηθικοπλαστικά κριτήρια, αυτό μένει να το κρίνει η ίδια η ιστορία και τα γεγονότα ως έχουν. Και το σημαντικότερο γεγονός εξ’ όσων θα περιγραφούν στη συνέχεια είναι ότι, όσον αφορά στη Ζιμπάμπουε, αυτή αποτελεί αναγνωρισμένο, ανεξάρτητο κράτος εδώ και μόλις 37 χρόνια. Χαρακτηριστικό αυτού, ότι οι μεγαλύτερης ηλικίας εξ’ υμών, ίσως, θυμούνται την εν λόγω περιοχή να φέρει το όνομα «Κάτω Ροδεσία» ή «Ροδεσία», ως μέρος της Βρετανικής αποικιοκρατίας ή Κοινοπολιτείας, αντίστοιχα, αργότερα.

Διαφωτιστικά ως προς τη διαμορφωθείσα κατάσταση σήμερα αποτελούν η γένεση του κράτους αυτού, καθώς και η προσωπικότητα ενός ανθρώπου που έχει παραμείνει στην εξουσία της χώρας για 37 έτη. Ας ενσκύψουμε, κατ’αρχάς χρονολογικά, επί των γεγονότων, ξεκινώντας απ’ τη δημιουργία του εν λόγω κράτους.

Η κυριαρχία των λευκών επί των μαύρων γηγενών κατοίκων της Ζιμπάμπουε βρίσκει τις αρχές της στο 1891, όταν το Ην. Βασίλειο προσήρτησε την περιοχή αυτή -μαζί με την περιοχή της Ζάμπια και του Μαλάουι- υπό την αρχηγία του Cecil Rhodes, ο οποίος αρχικά ξεγέλασε τους ντόπιους ηγέτες στο να του δώσουν δικαιώματα στη γη τους. Μέσα σε 3 χρόνια, η λευκή μειονότητα είχε καταπνίξει τις αντιδράσεις των μαύρων γηγενών, και η British South Africa Company, υπό την διοίκηση του Rhodes, απέδωσε σε αυτήν την περιοχή το όνομα Ροδεσία (καλύπτοντας την σημερινή Ζιμπάμπουε και Ζάμπια συνολικά). Η Κάτω Ροδεσία -ένα όνομα που διατηρήθηκε μετά την ανεξαρτητοποίηση της Ζάμπια- υπό τον Ian Smith, γεύτηκε πλέον τον καρπό της ανεξαρτησίας από την άμεση επιρροή του Στέμματος, το 1965. Υπήρξε, επίσης, ο πρώτος και μοναδικός λευκός αποικιοκράτης ηγέτης που έσπασε τα δεσμά με την Μ. Βρετανία. Παρ’ όλα αυτά, η λευκή μειονότητα που διοικούσε τα πράγματα παρέμεινε στην εξουσία ως το 1980. Θα έλεγε κανείς ότι, στην ουσία, είχε υιοθετηθεί μία διαφορετικού τύπου αποικιοκρατία, καθώς η ανεξαρτησία δεν ήταν αναγνωρισμένη μέχρι το 1980. Παράλληλα με την απόφαση του Smith, χρειάστηκε ένας εμφύλιος που διήρκησε 15 έτη (1964-1979) ώστε, τελικά, να αναγνωριστεί διεθνώς ως κράτος υπό το όνομα Ζιμπάμπουε.

Σχετικά με τον εμφύλιο, κρίνεται απαραίτητο να σκεφτούμε ως προς το σήμερα τα εξής: Ένα μέρος του πληθυσμού, αποτελούμενο από τα απελευθερωτικά μέτωπα μαύρων γηγενών (Zimbabwe National Liberation Army & Zimbabwe People’s Revolutionary Army) μάχονταν στο όνομα της απελευθέρωσης των 4 εκατ. μαύρων κατοίκων από τη λευκή μειονοτική κυριαρχία, σε μία εποχή όπου γειτονικές χώρες είχαν ήδη γνωρίσει την ελευθερία αυτή. Στην αντίπαλη μεριά βρίσκονταν οι Ροδεσιανές Δυνάμεις της κυβέρνησης του Smith, πλάι στους 270.000 λευκούς κατοίκους, οι οποίοι μάχονταν, επίσης, για την πλειοψηφία, διατυπώνοντας όμως διαφορετικά το συμφέρον τους. Τα απελευθερωτικά κινήματα, σύμφωνα με τον Smith, δεν ήταν παρά μειονοτικές τρομοκρατικές ομάδες, που μάχονταν για να ανέλθουν εκείνες στην εξουσία, χωρίς όμως στην πραγματικότητα να ενδιαφέρονται ειλικρινά για τον λαό της Ροδεσίας. Η εξέλιξη της ιστορίας δείχνει τρόπον τινά να επιβεβαιώνει τις άλλοτε ρατσιστικές και προσβλητικές δηλώσεις του Smith περί της μή ικανότητας των μαύρων να ασκούν τη διακυβέρνηση, όμως είναι πράγματι έτσι;

Στην ξένη βιβλιογραφία η Ζιμπάμπουε χαρακτηρίζεται συχνά ως «The breadbasket of Africa», διότι η γεωμορφολογία της είναι τέτοια, που για καιρό παρήγαγε αγροτικά προϊόντα σε τέτοιες ποσότητες, ώστε να καλύπτει σε σημαντικό βαθμό τις τροφικές ανάγκες τόσο της ίδιας της χώρας, όσο και μίας ευρύτερης περιοχής(1). Παράλληλα με τη διακυβέρνηση του Mugabe, η Ζιμπάμπουε έχανε όλο και περισσότερο αυτήν τη δυναμική της, και η ευθύνη ως προς αυτό καταλογίζεται κατά γενική ομολογία -τόσο από τον λαό της χώρας, όσο και από ξένους παρατηρητές- στον ίδιο της τον ηγέτη.

Ο Robert Mugabe, κατ’αρχάς, πριν ασχοληθεί ενεργά με την απελευθέρωση της χώρας του και, έκτοτε, αφιερωθεί στη δυναστεία της, ήταν θρησκευτικός δάσκαλος. Υπήρξε από τους λίγους μαύρους της εποχής του που σπούδασε και ήρθε σε επαφή εκτενώς με την επιστήμη της ιστορίας και τον οικονομικών. Ο ίδιος ταξίδεψε στη Ζάμπια και στην Γκάνα, όπου και απέκτησε πτυχίο οικονομικών, και ήρθε σε επαφή με τον μαρξισμό, που τον επηρέασε βαθιά στην πολιτική του σκέψη και καριέρα αργότερα. Επιστρέφοντας σε μία Ροδεσία καταπιεσμένη από τη λευκή μειονότητα, σε μία εποχή που χιλιάδες οικογένειες μαύρων εκτοπίζονταν, ενώ η παρουσία του λευκού πληθυσμού αύξανε συνεχώς και τα δικαιώματα του μαύρου, αντίστοιχα, όλο και μειώνονταν,  ο Mugabe ίδρυσε την ένωση ZANU και, αργότερα, την ZAPU(2), αφοσιωμένος στο να απελευθερώσει την χώρα του.

Στα 1980, ο λαός έβλεπε στο πρόσωπο του Mugabe την πραγματοποίηση ενός 15ετούς ονείρου – ότι, δηλαδή, ο μαύρος πληθυσμός είχε επιτέλους επανακτήσει τη μοίρα του στα δικά του χέρια. Σήμερα, αναγνωρίζουν ότι, τελικά, η τύχη δεν πέρασε ποτέ στα χέρια του λαού, αλλά σε αυτά μίας διαφορετικής από την προηγούμενη μειονότητας. Η συνειδητοποίηση αυτή, ενώ καλλιεργείται εδώ και καιρό, εκδηλώθηκε φανερά με το στρατιωτικό πραξικόπημα τον Νοέμβριο του έτους αυτού. Πώς έφτασε, όμως, η χώρα σε αυτό;

Πολλοί μελετητές έχουν δει στις πολιτικές κινήσεις του Mugabe ένα εγχειρίδιο «καταστροφής μιας χώρας». Η αλήθεια είναι ότι η διατύπωση αυτή, αν και βαριά, καταδεικνύει το πόσο λάθος μπορεί ένας ηγέτης να διαχειριστεί μείζονα πολιτικά ζητήματα του κράτους του, παρ’όλο που ομολογουμένως -σύμφωνα με ένα μικρό σχόλιο του υποφαινόμενου προς αποσαφήνιση του όρο- δεν εναπόκειται απλά και μόνο στις πράξεις ενός ηγέτη η καταστροφή ή μη μίας χώρας, ακόμη και αν παραμένει το ίδιο πρόσωπο στην εξουσία επί μακρόν. (Διευρύνοντας την ανάγνωση του όρου, η καταστροφή, όπως τουλάχιστον χρησιμοποιείται από τους μελετητές αυτούς, δεν υφίσταται μόνο ως ο αφανισμός του κράτους, αλλά μέσα στην ίδια την επιβίωσή του η ραγδαία απώλεια ισχύος, στον βαθμό που το κράτος είναι πλέον ανίκανο να υπηρετήσει στοιχειώδη συμφέροντα του λαού του). Στην προκειμένη περίπτωση, ωστόσο, αφήνοντας εκτός συζήτησης τη θεσμική διάρθρωση του κράτους, την πολιτική (πραγματική και δυνητική) ωριμότητα του λαού και τις ξένες επιρροές που αυτό δέχεται, ας ενσκύψουμε στις ενέργειες του ηγεμόνα του και στο πώς αυτές προκάλεσαν τη διολίσθηση της Ζιμπάμπουε, εξυπηρετώντας, παράλληλα, το ατομικό του συμφέρον για παραμονή στην εξουσία.

Από τις απαρχές της ύπαρξης κράτους της Ζιμπάμπουε, η κατοχή γης συνδέθηκε άρρηκτα με την πολιτική, κυρίως εξαιτίας της βρετανικής αποικιοκρατίας. Βασικό μήνυμα του απελευθερωτικού αγώνα αποτέλεσε η αναδιανομή των εκτάσεων της γης, αποκόπτοντάς τες από την ιδιοκτησία των λευκών και διαθέτοντάς τες, εν συνεχεία, στον μαύρο πληθυσμό. Από το 1980 έως το 2000, μόνο ένα μικρό μέρος αυτής της αναδιανομής είχε στην πραγματικότητα υλοποιηθεί, και οι αποδέκτες αυτής της διαδικασίας περιορίζονταν σε άτομα του πολιτικού κύκλου του Προέδρου και βετεράνους του απελευθερωτικού αγώνα. Η αλήθεια είναι ότι οι λευκοί γαιοκτήμονες συνεισέφεραν σημαντικά στην αγροτική παραγωγή της Ζιμπάμπουε, αφού παραδοσιακά, και δεδομένου ότι η χώρα αποτελεί μία εγγενώς αγροτική οικονομία, οι γαιοκτήμονες αποτελούν τη ραχοκοκκαλιά της συνολικής οικονομίας. Η ad hoc αναδιανομή αυτών των γαιών σε πολιτικούς φίλους και, ιδίως, σε άτομα που ούτε κατείχαν τη γνώση, ούτε και τη θέληση να τις αξιοποιήσουν στο μέγιστο, πλήγωσε και εξακολουθεί να πληγώνει την οικονομία όσο τίποτε άλλο.

Το δεύτερο οικτρό λάθος του Προέδρου ήταν η επιλογή του να ορίσει έναν κρατικό φορέα, το Grain Marketing Board, ως το μοναδικό αγοραστή και πωλητή σιταριού και αραβοσίτου, ανακοινώνοντας ότι οι τιμές αυτών θα είναι κεντρικά ελεγχόμενες και σχετικά σταθερές. Ως εκ τούτου, τόσο οι εμπορικές αγροτικές επιχειρήσεις, όσο και οι μικρομεσαίοι αγρότες εγκατέλειψαν την παραγωγή αυτών και στράφηκαν σε άλλα προϊόντα. Παράλληλα ο Mugabe, κατέχοντας πλήρη έλεγχο επί των τροφικών αποθεμάτων της GMB, κυριολεκτικά τα φυλάσσει σαν να ήταν στρατιωτικά κυβερνητικά μυστικά, ελέγχοντας κατά βούλησιν την κυκλοφορία τους. Αυτό, βεβαίως, ως αποτέλεσμα έχει τον υποσιτισμό μεγάλου μέρους του λαού, ακόμα και μέσα στις πόλεις.

Ιδιαίτερα γνωστός για το άθλημα της πολιτικής εξόντωσης, ο Πρόεδρος έχει συχνά προβεί σε αιματοχυσία και βασανισμό των πολιτικών του αντιπάλων, καθώς και στο κλείσιμο ειδησεογραφικών εταιριών που μπορούν με οποιονδήποτε τρόπο να του ασκήσουν κριτική (χαρακτηριστικό παράδειγμα η ανατίναξη των γραφείων της Daily News τον Γενάρη του 2001). Μέσα στο ίδιο πλαίσιο εξάλειψης της οποιασδήποτε επικίνδυνης κριτικής, ο Mugabe, εκτός από το να ελέγχει και να νοθεύει τις εκλογές, φαίνεται να ενδιαφέρεται για την κοινωνική γνώμη του λαού του. Γι’ αυτό και -ως δάσκαλος- κατανοεί πόσο σημαντική είναι η εκπαίδευση των νέων, ιδιαίτερα ώστε να αναγνωρίζουν πόσο απαραίτητο είναι το υπάρχον status quo. Σαφέστατα, δεν πρόκειται για εκπαίδευση διαφορετική από την στρατιωτική – ή μάλλον, για τα δεδομένα της Ζιμπάμπουε, παραστρατιωτική.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Mugabe έχει βασιστεί στο δόγμα του αντι-ιμπεριαλισμού. Παρ’όλο που ένα τέτοιο δόγμα ασκεί δριμύτατη, ανοιχτή επίθεση στις δυτικές δυνάμεις, τα γειτονικά κράτη της Ζιμπάμπουε φαίνεται να τον υποστηρίζουν ανοιχτά. Το πιο σημαντικό από αυτά, η Νότιος Αφρική, η οποία ως ανερχόμενη -αργά μα σταθερά- δύναμη βρίσκεται κάπου στο ενδιάμεσο, καθώς από τη μία αναγνωρίζει ότι καθεστώτα όπως αυτά του Mugabe απομακρύνουν την ανάπτυξη όλο και περισσότερο, από την άλλη το αμέσως επόμενο βήμα για την έλευση της προόδου είναι να αφεθούν οι οργανισμοί και οι θεσμοί που τους ανέδειξαν στην εξουσία στη σκιά της ιστορίας.

Η πρακτική έχει δείξει ότι ο πόλεμος, εκτός από υλικά επιζήμιος, είναι πολιτικά  ωφέλιμος στον ηγεμόνα – δεδομένου πάντα ότι γνωρίζει πώς, πού και πότε να τον χρησιμοποιήσει. Στην προκειμένη περίπτωση, ο Πρόεδρος Mugabe επέλεξε λάθος την εμπλοκή του στον πόλεμο του Κονγκό το 1998, εποφθαλμιώντας τα πλούτη που αυτό είχε να προσφέρει. Πέραν της οικονομικής αφαίμαξης, ώστε να καλυφθούν τα έξοδα του πολέμου, αυτό που δεν υπολόγισε σωστά ήταν ότι, εν τέλει, η συμμετοχή στον πόλεμο αυτό θα αναζωπύρωνε την απογοήτευση των βετεράνων του Ροδεσιανού εμφυλίου ως προς τις υποσχέσεις που ο Πρόεδρος δεν είχε έως τότε τηρήσει. Έτσι, έχασε ένα σημαντικό μέρος των μέχρι τότε υποστηρικτών του, και ακόμα και το πρόγραμμα για ταχεία αναδιανομή γαιών που ξεκίνησε το 2000 δεν πρόλαβε να ανατρέψει τα αρνητικά προς αυτόν συναισθήματα από ένα ακόμα μέρος του λαού. Ήταν τότε που ξεκίνησαν και οι πρώτες σημαντικές απόπειρες πραξικοπήματος εναντίον του.

Το 2014 ο Mugabe γίνεται 90 χρονών και βρίσκεται ακόμα στην εξουσία, όμως η φυσική και πνευματική του κατάσταση

Ο R. Mugabe, ηλικιωμένος πλέον, σε ομιλία με τη σύζυγό του, G. Mugabe

αρχίζει να επιδεινώνεται φανερά. Έναν χρόνο αργότερα ξεκινάνε και οι συζητήσεις ανάμεσα σε μέλη της κυβέρνησης, αλλά και της αντιπολίτευσης ως προς την αλλαγή των πραγμάτων, με πρωταγωνιστικά πρόσωπα τον Mnagagwa (αντιπρόεδρο του Mugabe) και τον Tsvangirai, από τη μεριά της αντιπολίτευσης. Τα γεγονότα έχουν ως εξής: Πράγματι, τις συνομιλίες αυτές αντελήφθησαν τα στελέχη των G40(3), όπως ο Υπουργός Ανώτερης Παιδείας, Jonathan Moyo, και έπειτα από μία αλλεπάλληλη πολιτική στιχομυθία κατηγοριών αλλά και αποκαλύψεων ώστε να πεισθεί ο Mugabe και το κόμμα για το ποιος είναι πραγματικά η απειλή προς την κυβέρνηση, ο Mnangagwa έχασε το αξίωμα του αντιπροέδρου και κατέφυγε στη Νότιο Αφρική. Οι επόμενες δηλώσεις του ήταν ιδιαίτερα επιθετικές και προειδοποιητικές για το πραξικόπημα, με αποκορύφωμα αυτήν του Στρατηγού Chiwenga: «Ο στρατός δεν θα διστάσει να παρέμβει», τον Οκτώβριο από την Κίνα. Πράγματι, κατά την επιστροφή του, στις 14-15 Νοεμβρίου, ξεκινώντας από το αεροδρόμιο όπου κατέφτασε ο στρατός έθεσε σε κίνηση το πλάνο, κατευθυνόμενος προς το Κοινοβούλιο και οπουδήποτε υπήρχαν κυβερνητικά στελέχη ή φανεροί υποστηρικτές του Mugabe.

Το όλο εγχείρημα ενός πραξικοπήματος, ανεξαρτήτως της προηγούμενης πολιτικής κατάστασης, είναι νομικά παράνομο, πολιτικά και οικονομικά επιζήμιο και, εν τέλει, απάνθρωπο. Καταλύει τα ανθρώπινα δικαιώματα, καθώς μέρος των πολιτών συλλαμβάνονται, ανακρίνονται, βασανίζονται και ξεψυχούν μέσα στον κυκεώνα του στρατιωτικού αναβρασμού. Σε ένα τέτοιο καθεστώς με αβεβαιότητα και έλλειψη νομιμότητας αναδύεται το σκοτεινό πρόσωπο του ανθρώπου, και δυσκολευόμαστε να δεχτούμε αν πράγματι οι αποφάσεις αυτές είναι ωφέλιμες.

Ανώτατα στελέχη του στρατού της Ζιμπάμπουε καθησυχάζουν ότι δεν επρόκειτο πραγματικά για ένα πραξικόπημα όπως το αντιλαμβανόμαστε -δηλαδή, την κατάλυση του δημοκρατικού καθεστώτος μέσω της βίας των όπλων-, αλλά για τη μόνη λύση που διαφαινόταν για την διαδοχή του προέδρου Mugabe. Σε αυτό το σημείο να τονίσουμε το τελικό από τα λάθη του ιδίου, η σειρά των οποίων έφεραν τη χώρα στο σημείο που βρίσκεται σήμερα. Παρά την ύπαρξη διαφόρων εναλλακτικών υποψηφίων για την διαδοχή του, ο ίδιος δεν φρόντισε επαρκώς να επιφέρει αυτήν, με έναν πιο ομαλό και νόμιμο τρόπο, ακόμα και σε άτομο που θα επέλεγε ο ίδιος, όπως για παράδειγμα η γυναίκα του Grace Mugabe. Ως εκ τούτου, η πλήρης απραγία του άφησε να εκραγούν ελεύθερα οι σχεδιασμοί των αντιπάλων του, ανατρέποντας το καθεστώς του βίαια και βιαστικά.

Οι ισορροπίες σε τέτοιες καταστάσεις είναι πράγματι πολύ λεπτές, και η κριτική ασκείται εξίσου ικανοποιητικά και στις δύο μεριές. Το πιο πρόσφατο πραξικόπημα στη Ζιμπάμπουε, αλλά και η σύντομη αναδρομή στη νεότερη ιστορία της, παρ’όλο που απέχει τόσο γεωγραφικά όσο και πολιτισμικά από εμάς, υπενθυμίζει βροντόφωνα ότι η πολιτική, πάνω απ’ όλα, θέλει γερό στομάχι, ξεκινώντας από τους ίδιους τους ηγέτες έως και τους πιο ταπεινούς πολιτικούς αναλυτές.

Σημειώσεις:

  1. Τον τελευταίο καιρό, έχει ασκηθεί κριτική ως προς το αν, πράγματι, είναι ορθός ο χαρακτηρισμός αυτός. Για μία τέτοια κριτική βλ. εδώ.
  2. Οι δύο αυτές ενώσεις αποτελούν τις πολιτικές εκφάνσεις των παραπάνω αναφερθέντων απελευθερωτικών κινημάτων.
  3. Η ομάδα G40 της Ζιμπάμπουε συνιστά μία πολιτική ομάδα εσωτερικά του κυβερνώντος κόμματος ZANU-PF, αποτελούμενοι όμως από νεώτερα πολιτικά πρόσωπα, αποφασισμένα να αντικαταστήσουν τους πιο γηραιούς του κλάδου. Την πρόσφατη περίοδο πριν το πραξικόπημα λειτουργούσε περισσότερο ως πολιτικό αντιστάθμισμα στη διαδοχή του Mugabe από τον Mnangagwa. Χαρακτηριστικά πρόσωπα της G40: Grace Mugabe και Jonathan Moyo (πρώην υπουργός παιδείας).

Πηγές: 

  1. Our Africa (2017). Zimbabwe, History and Politics. http://www.our-africa.org/zimbabwe/history-politics
  2. BBC News (2005). 1980: Mugabe to lead independent Zimbabwe. http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/4/newsid_2515000/2515145.stm
  3. Cowell, A. (2007). Ian Smith, Defiant Symbol of White Rule in Africa, Is Dead at 88. http://www.nytimes.com/2007/11/21/world/africa/21smith.html
  4. Matonhodge, C.R. (2013). Multimedia: A History of Zimbabwean Elections. https://www.newsday.co.zw/2013/07/multimeida-a-history-of-zimbabwean-elections/
  5. History.com Staff. (2009). Robert Mugabe. http://www.history.com/topics/robert-mugabe
  6. Little, B. (2017). The Rise and Fall of Robert Mugabe, Zimbabwe’s Longtime Dictator. http://www.history.com/news/the-rise-and-fall-of-robert-mugabe-zimbabwes-longtime-dictator
  7. Power, S. (2003). How To Kill A Country https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2003/12/how-to-kill-a-country/302845/
  8. Jamieson, A. & The Associated Press. (2017). Robert Mugabe, world’s oldest leader, finally resigns one week after coup https://www.nbcnews.com/news/world/robert-mugabe-world-s-oldest-leader-finally-resigns-one-week-n822896
  9. Elich, G. (2017). What is Behind the Military Coup in Zimbabwe? https://www.counterpunch.org/2017/11/21/what-is-behind-the-military-coup-in-zimbabwe/
  10. Mackintosh, E. (2017). Zimbabwe’s military takeover was the world’s strangest coup. http://edition.cnn.com/2017/11/20/africa/zimbabwe-military-takeover-strangest-coup/index.html

 

Tagged under:

Ο Αιμίλιος Κλήμης φοιτά στο τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Στα ακαδημαϊκά και προσωπικά του ενδιαφέροντα εντάσσονται η πολιτική, οι διεθνείς σχέσεις, η οικονομία, και η φιλοσοφία. Στα πλαίσια της αρθρογραφίας, της έρευνας και ενημέρωσης θα τον βρείτε στο [email protected]

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest