Το Brexit, ο Cameron και η απο-ενοποίηση της Ευρώπης

Σε δύσκολες μέρες για την Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι μια πρόκληση να διακρίνει κανείς τα ρεύματα και να κάνει προβλέψεις για το μέλλον. Πάντως, για πρώτη φορά στην πορεία της, η Ευρωπαϊκή Ένωση δείχνει να εισέρχεται σε ένα στάδιο απο-ενοποίησης. Τα κύρια ευρωσκεπτικιστικά κόμματα στην Ευρώπη έχουν κάνει την εμφάνισή τους τα τελευταία χρόνια, και σε μεγάλο βαθμό δηλώνουν να μην ικανοποιούνται με το πως έχει εξελιχθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση σαν οικοδόμημα. Όμως ο ευρωσκεπτικισμός δεν είναι καινούργιο φαινόμενο.

Η κρίση έφερε την Ένωση στα όριά της, προχωρώντας την ενοποίηση σε θέματα οικονομικής πολιτικής πολύ πέρα από όσο θα περίμεναν όλοι, πολύ πιο βαθιά από όσο επιθυμούσαν ορισμένοι. Το φαινόμενο του ευρωσκεπτικισμού είχε ως απόγειο τις τελευταίες ευρωεκλογές, με τα ευρωσκεπτικιστικά κόμματα να πετυχαίνουν μια μεγάλη νίκη που θορύβησε την κοινή γνώμη και πυροδότησε έναν κύκλο συζητήσεων για το μέλλον της Ευρώπης, αλλά και το μέλλον των κρατών – μελών εντός αυτής.

Δυναμικό μέρος αυτής της συζήτησης αποτελεί – πλέον – και η απόφαση του David Cameron να προετοιμάσει την διεξαγωγή δημοψηφίσματος εντός – ίσως και του καλοκαιριού – του 2016 στη Μεγάλη Βρετανία, για το εάν οι πολίτες επιθυμούν να παραμείνει η χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Έχοντας δώσει άπλετο χρόνο στην κοινή γνώμη να αποφασίσει πάνω σε ένα θέμα τεράστιας σημασίας για τη χώρα, και δίνοντας χρόνο για την ανάπτυξη ενός σοβαρού debate και δημόσιου λόγου (όχι μια εβδομάδα για παράδειγμα), ο Cameron προσπαθεί τώρα να σχηματίσει μια συμμαχία κρατών που να στηρίζουν τα αιτήματα που έστειλε με επιστολή στον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Donald Tusk.

Είναι, βέβαια, αμφίβολο το αν θα καταφέρει αφενός να διατηρήσει τις θέσεις και τα αιτήματά του ακέραια μέχρι τότε, και αφετέρου αν μέχρι τότε οι συγκυρίες στην Ένωση θα είναι ίδιες με σήμερα. Σχετικά με το πρώτο ζήτημα πάντως, φαίνεται πως ο Cameron έχει ήδη κάνει πίσω σε θέματα-σημαίες για το εγχώριο debate, όπως η προϋπόθεση 4 χρόνων εργασίας στη Μεγάλη Βρετανία για να αποκτήσει ένας μετανάστης όλες τις παροχές του κράτους (π.χ. επίδομα κατοικίας). Τα περιθώρια για τον Cameron μοιάζουν στενά, καθώς οι αλλαγές που προωθεί στη λειτουργία της Ένωσης πιθανότατα απαιτούν αλλαγή στη Συνθήκη, μια δύσκολη διαδικασία που σίγουρα θα στοιχίσει την ακεραιότητα των αιτημάτων. Ακόμη και κυβερνήσεις που στηρίζουν τις βρετανικές θέσεις, βάζουν – όπως είναι λογικό – το εθνικό τους συμφέρον πάνω από τις μεταρρυθμίσεις.

Η πολωνική πλευρά, για παράδειγμα, συμφωνεί στις προτάσεις για ενίσχυση της κοινής αγοράς, αλλά δηλώνει κάθετα αντίθετη με τις προϋποθέσεις που θέτει ο Cameron για εργασία στο Ηνωμένο Βασίλειο (οι μετανάστες προερχόμενοι από την Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να έχουν προσφορά εργασίας από εργοδότη) καθώς το 13% των ξένων κατοίκων στη χώρα είναι Πολωνοί. Αντίστοιχες αντιρρήσεις έχουν εκφραστεί και από τη Ρουμανία. Φαίνεται πως ο Cameron θα έχει ένα δύσκολο έργο να πείσει τους αρχηγούς των κρατών να τον στηρίξουν πλήρως, ενώ ταυτόχρονα θα πρέπει να λογοδοτεί στο εσωτερικό, καθώς δεν έχει δώσει ακόμη ξεκάθαρη απάντηση για το ποια επιλογή θα στηρίξει στο δημοψήφισμα. Το εσωκομματικό lobby του Brexit έχει ωθήσει τον Cameron να εξαγγείλει μια πολύ πιο επιθετική στάση απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κάτι που έχει καταλήξει να γυρίζει εναντίον του.

Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος της Δανίας για το opt-in στον πυλώνα της Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της 3ης Δεκεμβρίου μπορεί να δώσει νέα πνοή στη συζήτηση για την παραμονή ή όχι της Μεγάλης Βρετανίας, καθώς ο Cameron φαίνεται να έχει πέσει σε μια παγίδα που έστησε ο ίδιος όταν ξεκίνησε να προτείνει μέτρα ασύμβατα με το κοινοτικό κεκτημένο.

Εάν ο Cameron αποδεχθεί την ήττα του στην προσπάθεια επαναδιαπραγμάτευσης και αναγκαστεί να υποστηρίξει την έξοδο, κάτι που κανένα κράτος μέλος δεν επιθυμεί, τότε χώρες που ως σήμερα δεν είχαν τάσεις φυγής, θα αποκτήσουν. Αυτό που έχει πετύχει μέχρι τώρα, τουλάχιστον, είναι να τρίξει το έδαφος των ευρωπαϊκών θεσμών, αν και με αδέξιο τρόπο. Παρότι το ζήτημα έχει αποκτήσει δυναμική, πολλά από τα αιτήματά του είναι απαράδεκτα, και δεν υπάρχει περίπτωση να υποστηριχθούν από τα κράτη που σέβονται τις αρχές τις Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest