Το L.N.G. και η πράσινη ναυτιλία

Το L.N.G. και η πράσινη ναυτιλία

Οι μέρες κατά τις οποίες τα πλοία έσχιζαν τα πελάγη με τα κουπιά ως μόνη κινητήρια δύναμη χάνονται στα βάθη του παρελθόντος. Ο καιρός που τα ξύλινα σκαριά άνοιγαν πανιά για να εξερευνήσουν τους ωκεανούς, και να ανακαλύψουν νέους τόπους και θαλασσινούς εμπορικούς δρόμους, έφτασε στη δύση του στις αρχές του 19ου αιώνα, όταν ο Fulton κατασκεύασε το πρώτο ατμόπλοιο. Έπειτα, το 1870, μια νέα εποχή ανέτειλε με την εμφάνιση των πρώτων πλοίων που στηρίζονταν στην καύση του άνθρακα, αλλά και αυτό το κεφάλαιο έκλεισε στις αρχές του 20ου αιώνα, οπότε και άρχισαν να κυριαρχούν στις θάλασσες τα πετρελαιοκίνητα πλοία.

Το φινλανδικό επιβατηγό-οχηματαγωγό Viking Grace είναι το πρώτο του είδους του που μπορεί να κινηθεί και με L.N.G.

Το πετρέλαιο έδωσε νέα ώθηση στη ναυτιλία – με ένα μεγάλο, όμως, τίμημα: τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, οι οποίες πρόσφατα άρχισαν να απασχολούν ιδιαίτερα τη διεθνή κοινότητα. Κι αυτό είναι λογικό, αφού η συμβολή της ναυτιλίας στις εκπομπές CO2 φτάνει το 2,2% του συνόλου των εκπομπών από ανθρώπινες δραστηριότητες, ποσοστό που αναμένεται να αυξηθεί, αν δεν ληφθούν σοβαρά μέτρα.

Η περιβαλλοντική πίεση δημιουργεί την υποχρέωση για πέρασμα στην επόμενη σελίδα του βιβλίου της ναυτικής ιστορίας.

Αναζητώντας την πράσινη λύση

Ποια θα είναι η λύση, και ποιο είναι το νέο καύσιμο που θα μειώσει το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της ναυτιλιακής βιομηχανίας, οδηγώντας στην ελάττωση των παραγόμενων αερίων του θείου -μια ελάττωση που είναι υποχρεωτική σύμφωνα με τους νέους Κανονισμούς που θέσπισε η Ε.Ε.-, και θα ισχύσουν από το 2020;

Το εναλλακτικό καύσιμο που αναζητά η ναυτιλία θα πρέπει -εκτός από καθαρό- να είναι όσο το δυνατόν φθηνότερο, αποδοτικότερο και ασφαλές, αλλά και να υπάρχει σε αφθονία. Ζητά πολλά; Ίσως όχι, αν σκεφτεί κανείς ότι τις περισσότερες από αυτές τις αρετές -αν όχι όλες- τις διεκδικεί το φυσικό αέριο. Συγκεκριμένα, γίνεται αναφορά στο φυσικό αέριο σε υγρή μορφή, στην οποία αυτό μεταπίπτει όταν βρεθεί σε θερμοκρασία μικρότερη από -162oC. To υγροποιημένο φυσικό αέριο (L.N.G.) καταλαμβάνει 600 φορές μικρότερο χώρο, αλλά και μεταφέρεται πολύ πιο εύκολα από εκείνο που βρίσκεται σε αέρια κατάσταση.

Η καύση φυσικού αερίου αποτελεί, πράγματι, μια λύση στο πρόβλημα των εκπομπών οξειδίων του θείου και μικροσωματιδίων, οι οποίες κυριολεκτικά μηδενίζονται, ενώ η εκπομπή οξειδίων του αζώτου μειώνεται τουλάχιστον στο μισό, και η εκπομπή CO2 ελαττώνεται κατά 20%-25%.

Επίσης, πέρα από τα υπάρχοντα, νέα κοιτάσματα φυσικού αερίου ανακαλύπτονται στην Ανατολική Αφρική, ενώ οι εξελίξεις στην τεχνολογία επιτρέπουν την καλύτερη εκμετάλλευση του σχιστολιθικού φυσικού αερίου.

Το μεγαλύτερο, όμως, θέλγητρο του φυσικού αερίου είναι το σχετικά χαμηλό κόστος του: είναι το πιο φθηνό από τα ορυκτά καύσιμα. Κι αν η προσφορά του ήταν περιορισμένη μέχρι το 2014 -γεγονός που επηρέασε αρνητικά τη δημοτικότητά του-, για τα επόμενα πέντε χρόνια αναμένεται ότι αυτή θα είναι μεγαλύτερη από τη ζήτηση, ενώ οι τιμές του L.N.G. θα γίνουν ακόμα πιο χαμηλές.

Στον κλάδο της ακτοπλοϊας, όπου ένα ποσοστό μεγαλύτερο του 50% του λειτουργικού κόστους αφορά στα καύσιμα, ένα οικονομικό καύσιμο είναι θέμα ζωής ή “επιχειρηματικού” θανάτου. Υπενθυμίζεται ότι στην Ελλάδα, μια χώρα με έντονα νησιωτικό χαρακτήρα, υπάρχουν 27 εταιρείες με 91 πλοία τα οποία εκτελούν χιλιάδες δρομολόγια κάθε χρόνο, και απασχολούν περίπου 260.000 εργαζομένους. Το L.N.G. υπόσχεται να αποτελέσει μια τονωτική ένεση για τον τομέα της ακτοπλοΐας. Το παράδειγμα των σκανδιναβικών χωρών, που έχουν από καιρό εντάξει στις γραμμές τους πλοία L.N.G., είναι ενθαρρυντικό.

Το πιο γρήγορο καταμαράν του κόσμου ονομάζεται Francisco, εκτελεί το δρομολόγιο Montevideo-Buenos Aires, κινείται με L.N.G., και πιάνει 58 κόμβους -ή, αλλιώς, 107 χιλιόμετρα- την ώρα.

Κι αν σήμερα η χρήση του L.N.G. επικεντρώνεται κυρίως σε επιβατηγά πλοία, στο χορό μπαίνουν σιγά σιγά και μεγαλύτερα φορτηγά πλοία και δεξαμενόπλοια. Εταιρείες-κολοσσοί του κλάδου των μεταφορών και της ενέργειας, όπως η A. P. Moeller-Maersk A/S και η United Arab Shipping Co, δρομολογούν τη χρήση του L.N.G. ως βασικού καυσίμου του εμπορικού τους στόλου.

L.N.G. και Ευρωπαϊκή Ένωση

Προσπαθώντας να προωθήσει τη χρήση του L.N.G., η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει εκδώσει Οδηγία σύμφωνα με την οποία, μέχρι το 2025, τα μεγαλύτερα λιμάνια της Ευρώπης θα μπορούν να ανεφοδιάζουν τα πλοία με φυσικό αέριο. Μια αποτελεσματική αλυσίδα ανεφοδιασμού είναι απαραίτητη, λαμβάνοντας υπόψη, μάλιστα, ότι τα πλοία L.N.G. χρειάζονται συχνότερο ανεφοδιασμό από τα πετρελαιοκίνητα. Για την εξυπηρέτηση των πλοίων, τα λιμάνια του δικτύου -πέρα από μεγαλύτερες δεξαμενές αποθήκευσης- θα διαθέτουν ειδικά φορτηγά για τη μεταφορά του L.N.G. μέχρι τα πλοία (truck-to-ship), ειδικούς αγωγούς (pipeline-to-ship), καθώς και κατάλληλα σκάφη (ship-to-ship). Από φέτος έγινε πραγματικότητα και το πρώτο πλοίο ENGIE Zeebrugge, το οποίο όχι μόνο κινείται με L.N.G., αλλά θα μεταφέρει 5.000 κυβικά μέτρα καυσίμου, και θα εφοδιάζει άλλα πλοία που ταξιδεύουν στις θάλασσες της Βόρειας Ευρώπης.

“Παιδί” αυτής της ευρωπαϊκής Οδηγίας είναι το πρόγραμμα POSEIDON MED II, το οποίο αποσκοπεί στη χρήση του L.N.G. στη ναυτιλία τριών χωρών: της Ελλάδας, της Ιταλίας και της Κύπρου. Σε αυτό συμμετέχουν τα λιμάνια του Πειραιά, της Πάτρας, του Ηρακλείου, της Ηγουμενίτσας, της Λεμεσού και της Βενετίας, καθώς και ο τερματικός σταθμός L.N.G. στη Ρεβυθούσα. Με προϋπολογισμό που ανέρχεται στα 53,3 εκατομμύρια ευρώ, το πρόγραμμα αυτό, που επίσης προωθεί την ανάπτυξη ενός δικτύου σταθμών ανεφοδιασμού στο Αιγαίο και στην Αδριατική, συγχρηματοδοτείται από τη Διευκόλυνση “Συνδέοντας την Ευρώπη” της Ε.Ε., καθώς και από 26 ιδιωτικές επιχειρήσεις.

Στο πλαίσιο του παραπάνω προγράμματος, έγιναν φέτος τον Φεβρουάριο διαδραστικές προσομοιώσεις στα λιμάνια του Πειραιά και του Ηρακλείου, με σκοπό τη διερεύνηση του ανεφοδιασμού πλοίων με L.N.G., ακόμα και κάτω από δύσκολες καιρικές συνθήκες όπως ανέμους και μεγάλα κύματα.

Το πρώτο tanker με σφαιρικές δεξαμενές για τη μεταφορά L.N.G. χρησιμοποιήθηκε το 1973. Σήμερα, η τεχνολογία προσφέρει τη δυνατότητα στα πλοία όχι μόνο να μεταφέρουν φυσικό αέριο, αλλά και να κινούνται με αυτό.

Προβλήματα και λύσεις

Πόσο εύκολο είναι, όμως, να υιοθετηθεί ένα νέο καύσιμο από πλοία που κατασκευάστηκαν για να λειτουργούν με πετρέλαιο; Θα πρέπει, φυσικά, να γίνουν ριζικές αλλαγές. Ένα νέο καύσιμο σαν το L.N.G. χρειάζεται ειδικές μηχανές, ενισχυμένες, μεγαλύτερες δεξαμενές, ειδικές εξατμίσεις και σωληνώσεις.

Επιπλέον, η τεχνολογία της καύσης του L.N.G. είναι ακόμα “στα σπάργανα”. Τα πλοία που κινούνται με φυσικό αέριο σε όλο τον κόσμο -κυρίως στις eco-zones των Η.Π.Α. και της Ευρώπης- είναι μόλις μερικές δεκάδες. Στην Ελλάδα δεν δραστηριοποιείται ούτε ένα. Όμως, μέχρι το 2020 εκτιμάται ότι ο στόλος των L.N.G. παγκοσμίως θα πενταπλασιαστεί.

Συγκεκριμένα, στην Ελλάδα, με την ανάπτυξη των κατάλληλων υποδομών και την επιμόρφωση του προσωπικού, η μετατροπή ενός μέρους του στόλου σε πλοία L.N.G. είναι εφικτή. Και δεν χρειάζεται μεγάλη φαντασία για να καταλάβει κανείς τί μπορεί να σημαίνει αυτό για την αναγέννηση των ελληνικών ναυπηγείων και της βαριά πληγωμένης οικονομίας της χώρας. Ακόμα και η ναυπήγηση νέων πλοίων L.N.G. θα μπορούσε να γίνει πραγματικότητα – για παράδειγμα, στα ναυπηγεία της Σύρου, τα οποία, παρά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν, διαθέτουν δεξαμενές κατάλληλες για μεγάλα πλοία. Ίσως αυτή είναι μια ευκαιρία για την ανάκαμψη της ελληνικής ναυπηγικής βιομηχανίας, που έμεινε στη σκιά σε όλο το διάστημα από το 1995 έως το 2015, σε ό,τι αφορά την ανανέωση του ακτοπλοϊκού της στόλου.

Παρόν και μέλλον

Αυτή τη στιγμή, η κατασκευή ενός πλοίου L.N.G. είναι κατά 30% ακριβότερη από τη ναυπήγηση ενός αντίστοιχου πετρελαιοκίνητου σκάφους. Από την άλλη, η μετατροπή ενός υπάρχοντος πλοίου σε L.N.G. κοστίζει γύρω στα 32 εκατομμύρια δολάρια. Πώς θα καλυφθούν τα έξοδα αυτά, και με ποια χρηματοδοτικά εργαλεία; Θα μπορέσει η Commission, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, να στήσει το επενδυτικό σχήμα που θα προσφέρει τις επιδοτήσεις και τα δάνεια που απαιτούνται; Πώς μπορεί να γίνει το πέρασμα από την παλιά στη νέα κατάσταση, χωρίς να υποφέρουν οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις; Πώς και πότε θα ξεκαθαρίσει το τοπίο σε σχέση με τα θέματα φορολογίας και νομικού πλαισίου που ανακύπτουν; Πώς θα ξεπεραστούν τα εμπόδια της ελλιπούς ενημέρωσης κυβερνήσεων και πλοιοκτητών;

Το 2020 είναι πολύ κοντά, και οι ευρωπαϊκές περιβαλλοντικές επιταγές είναι ρητές και αυστηρές. Σύντομα θα γίνει γνωστό το αν το πολλά υποσχόμενο φυσικό αέριο -φιλικότερο και οικονομικότερο από το πετρέλαιο- θα είναι αυτό που θα “δώσει την ανάσα” όχι μόνο στο περιβάλλον, αλλά και στην ελληνική ναυτιλία.

Πηγές:

  1. e-Nautilia. (2017). Προσομοίωση κίνησης πλοίων που τροφοδοτούν με ΥΦΑ πλοία & λιμάνια της Ανατολικής Μεσογείου. [online] Available at: http://www.e-nautilia.gr/prosomoiosi-kinisis-ploion-pou-trofodotoun-me-lng-ploia/ [Accessed 21 May 2017].
  2. Βαρυπάτη, Π. (2016). Green Ships and their international Economic Impact. Διπλωματική Εργασία. Πανεπιστήμιο Πειραιώς. [online]  Available at: http://dione.lib.unipi.gr/xmlui/bitstream/handle/unipi/9355/Varipati_Pavlina.pdf?sequence=1 [Accessed 21 May 2017].
  3. Χρυσίνας, Λ. (2014). Μελέτη οικονομικής εφικτότητας λειτουργίας σταθμού ανεφοδιασμού πλοίων με υγροποιημένο φυσικό αέριο ως καύσιμο. Διπλωματική Εργασία. Πανεπιστήμιο Πειραιώς.

Tagged under:

Λέγομαι Αλεξάνδρα Γουργιώτη. Σπούδασα Διεθνείς Σχέσεις και Δημόσια Διοίκηση στο Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Αν και με ενδιαφέρουν όλα τα θέματα διεθνούς πολιτικής, αποφάσισα να γίνω μέλος στη ομάδα Ενέργειας και Οικονομίας, γιατί οι δύο αυτές έννοιες, κατά την άποψή μου, αποτελούν τις κινητήριες δυνάμεις της σύγχρονης πολιτικής. Στον ελεύθερό μου χρόνο μου αρέσει να διαβάζω, να ασχολούμαι με την κηπουρική και να φτιάχνω κοσμήματα!

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest