Φονταμενταλισμός-Φασισμός συγγενείς εξ αίματος ή εξ αγχιστείας;

Η ιστορία του ανθρώπου αποδεικνύει την αναπόφευκτη εξέλιξη της φιλοσοφίας, ιδιαίτερα την εποχή της νεοτερικότητας. Ωστόσο, ο 21ος αιώνας συνοδεύεται αναντίρρητα από την έξαρση τόσο του Νεοφασισμού στην Δύση, όσο και του Φονταμενταλισμού στην Ανατολή. Άραγε αυτές οι δύο πολιτικές θεωρίες είναι αλληλένδετες ή δεν υφίσταται καμία σύνδεση μεταξύ τους;

Απαρχές  και Μορφές Φονταμενταλισμού

Ο όρος Φονταμενταλισμός , προερχόμενος από το Λατινικό ουσιαστικό fundamen-minis, υποδηλώνειτην ανάγκη επιστροφής σε συντηρητικά βιώματα του παρελθόντος. Αρχικά θα λέγαμε ότι ο όρος δημιουργήθηκε κατά τον 20ο αιώνα, περιγράφοντας τις συγκρούσεις που έλαβαν χώρα μεταξύ Φονταμενταλιστών και Νεωτεριστών στις τάξεις της Αμερικανικής Προτεσταντικής κοινότητας, όπου οι πρώτοι υποστήριξαν την αυθεντικότητα της Βίβλου, ενώ οι δεύτεροι έτειναν προς την αμφισβήτησή της. Η θεωρία του Δαρβίνου σε συνδυασμό  με την κριτική που ασκήθηκε στον ορθό λόγο στις αρχές του 20ου αιώνα και την ανάδυση της αστικής τάξης, οδήγησαν  στη σύσταση κινημάτων και οργανώσεων με ρατσιστικό και θρησκευτικό χαρακτήρα. Λόγου χάρη η οργάνωση Κου Κλουξ Κλάν[1], η οποία ιδρύθηκε το 1865 στο Τενεσί, υποστήριζε τη φυλετική υπεροχή των λευκών έναντι των υπολοίπων φυλών, καθώς και την υπεροχή του χριστιανισμού. Ο Φονταμενταλισμός όμως εμφανίσθηκε νωρίτερα, αν λάβουμε υπ’ όψιν μας τις διάφορες μορφές του. Κάποιοι ιστορικοί μελετητές διατείνονται ότι ο Φονταμενταλισμός είναι άμεσα συνδεδεμένος με τη Ρωμαιοκαθολική εκκλησία[2], με τη διαμαρτύρηση του Λούθηρου και την απόσχιση των Παλαιοκαθολικών.

Τον 21ο αιώνα παρατηρείται η έκρηξη του Ισλαμικού Φονταμενταλισμού, ο οποίος θεωρείται η πιο βάρβαρη έκφανσή του. Τα χαρακτηριστικά του είναι η ερμηνεία κατά γράμμα του Κορανίου και η επιβολή της Σαρίας στις Ισλαμικές κοινωνίες. Η ύπαρξή του συνδέεται με τον Μωάμεθ, ιδρυτή του Ισλάμ, ο οποίος έφερε στο προσκήνιο το ζήτημα του ιερού πολέμου – γνωστού και ως Τζιχάντ. Στις μέρες μας η βία του Ισλάμ εκφράζεται με την οργάνωση ISIS.ΑΡΑΒΙΚΗ-ΑΝΟΙΞΗ-1 Η έξαρσή του θα μπορούσε να οφείλεται στην αποτυχία των Αραβικών κυβερνήσεων να οικοδομήσουν δημοκρατικές κοινωνίες, με υψηλό επίπεδο τόσο διαβίωσης όσο και μόρφωσης. Επίσης, σύμφωνα με τη θεωρία του Οριενταλισμού[3] από τον Edward Said το 1978, η Δύση επεδίωξε  να δημιουργήσει την εντύπωση της κατωτερότητας των λαών της Μέσης Ανατολής, προσφέροντας με αυτό τον τρόπο άλλοθι στις προσπάθειές της να κυριαρχήσει επάνω τους. Τέλος, η καταστροφική έκβαση της «Αραβικής άνοιξης»[4],με την πτώση των δικτατορικών καθεστώτων και το πέρασμα της εξουσίας στα χέρια των Ισλαμιστών, οδήγησε αναπόφευκτα στην αναζωογόνηση του Ισλαμικού Φονταμενταλισμού.

Απαρχές και Μορφές Φασισμού-Νέο-φασισμού

Προτού αναφερθούμε στην έκρηξη του Νεοφασιστικού κινήματος στην Ευρώπη, θα πρέπει να αναλύσουμε την έννοια και τις μορφές του Φασισμού. Αρχικά, ο όρος Φασισμός προέρχεται από την Ιταλική λέξη fasces. Η έννοια αυτή παραπέμπει στο σύμβολο της εξουσίας των δικαστών της αρχαίας Ρώμης, το οποίο αναπαριστούσε την ισχύ διά της ενώσεως. Η εμφάνισή του ως πολιτική θεωρία έλαβε χώρα κατά τον 20ο αιώνα, όπου παρατηρήθηκε μία εναντίωση στην έννοια του ορθού λόγου[5] από διάφορους φιλοσόφους και επιστήμονες, όπως ο Nietzsche και o Jules Henri Poincaré . Η αντίληψη ότι η εξέλιξη των ειδών εξαρτάται από μία ζωτική ορμή, η οποία ξεπερνά την ύλη και οδηγεί τον άνθρωπο σε ένα φαντασιακό επίπεδο, αποτελεί μία από τις αρχές της Ναζιστικής θεωρίας. Συνάμα, ο πρώτος παγκόσμιος πόλεμος σε συνδυασμό με την οικονομική κρίση του 1929 οδήγησαν σε πληθωρισμό και κοινωνική αστάθεια με τη χρεοκοπία των κατόχων σταθερών εισοδημάτων, και εντέλει στη διασάλευση της δημοκρατίας. Ο Φασισμός ως ιδεολογία λαμβάνει διάφορες μορφές όπως:  ο Ιταλικός Φασισμός, όπου εισήχθη με τον Mussolini το κορπορατιστικό μοντέλο οργάνωσης, ο Ναζισμός – πατέρας του οποίου είναι ο Hitler – όπου υπογραμμίστηκε η έννοια της φυλετικής υπεροχής της Άριας φυλής αποτελώντας το ολοκληρωτικό μοντέλο της Φασιστικής θεωρίας, ο κληρικός Φασισμός ο οποίος τάχθηκε υπέρ της θρησκείας ενισχύοντας τον Ιταλικό Φασισμό και ο Νέο-Φασισμός που παρουσιάζεται μετά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο.

2000px-Flag_of_the_British_Union_of_Fascists_(original).svg

Η εμφάνιση του Νέο-Φασισμού στις μέρες μας μπορεί να ιδωθεί μέσω διαφόρων κομματικών σχηματισμών όπως το The National Front Party της Marie le Pen, το οποίο τάσσεται υπέρ του αντισημιτισμού και εθνικισμού. Η έλευση της οικονομικής κρίσης του 2007 δημιούργησε οικονομική αστάθεια με τη μείωση των επενδύσεων και την εκτίναξη του δημοσίου χρέους στα ύψη(από 66,2% του ΑΕΠ σε 85,4% του ΑΕΠ τη περίοδο 2007-2010). Παράλληλα, η προσφυγική κρίση με την εξαθλίωση των χωρών της Μέσης Ανατολής και τη παρουσία Φονταμενταλιστικών κινημάτων έφερε ξανά στο προσκήνιο τη Νέο-Φασιστική ιδεολογία.

Συμπεράσματα

Αναμφίβολα δεν υφίσταται ταύτιση μεταξύ των δύο θεωριών, αν λάβουμε υπ’ όψιν μας το πού έλαβαν χώρα, ποιοι τις θεμελίωσαν και πώς εξελίχθηκαν μέσα στο χρόνο. Ωστόσο παρατηρείται, ως μείζων παράγοντας έξαρσής τους, η οικονομική και πνευματική ανέχεια που μαστίζει τόσο την Ευρώπη united_in_hate_2387375όσο και την Μέση Ανατολή για άλλους λόγους και σε ανομοιογενή διάσταση. Η κρηπίδα και των δύο κινημάτων συνίσταται στην εναντίωση στον ορθό λόγο, γέννημα της Αναγέννησης. Ο Φασισμός ξεκίνησε από την αντίσταση στον λόγο της επιστήμης, εγκολπώνοντας την αρχή της ευγονικής. Παράλληλα ο Φονταμενταλισμός απορρίπτει σε όλες τις εκφάνσεις του την κυριαρχία του ορθού λόγου, διότι όχι μόνο είναι ξένος προς τη κουλτούρα της Ανατολής, αλλά αποτελεί προσπάθεια Δυτικής επικυριαρχίας.
Επίσης, οι δύο ιδεολογίες συνίστανται σε κάποιες κοινές αρχές, όπως η φυλετική υπεροχή,  ο μεσσιανισμός του αρχηγού ή θεμελιωτή του κινήματος, η απολυτότητα και η εναντίωση στις δημοκρατικές αξίες. Τελικά, χρησιμοποιώντας την ιστορία ως εργαλείο ερμηνείας τους, συνάγουμε το συμπέρασμα ότι ο Φονταμενταλισμός αποτελεί πολλές φορές το όπλο του Φασισμού, όπως στην περίπτωση του Κληρικού Φασισμού, ενώ συχνά πίσω από Φονταμενταλιστικά κινήματα υποκρύπτεται ρατσισμός και καταστολή του διαφορετικού με βίαια μέσα, όπως στη περίπτωση της Κου Κλουξ Κλαν.

 

 

Βιβλιογραφία:

[1] The Ku Klux Klan: A History of Racism and Violence [Book] / auth. Sara Bullard, Diane Publishing, June 1996

Hooded Americanism: The History of the Ku Klux Klan[Book]/auth.David J. Chalmers,Duke University Press Books; Third Edition edition, February 1987

[2]Catholicism and Fundamentalism: The Attack on «Romanism»by «Bible Christians» [Book] / auth. Keating Karl, Ignatius Press, March 1988.

[3]Orientalism[Book]/auth. Edward W. Said,Vintage,Octobe 1979

Defending the West: A Critique of Edward Said’s Orientalism[Book]/auth. Ibn Warraq,Prometheus Books,October 2007

[4]The Arab Uprisings Explained: New Contentious Politics in the Middle East (Columbia Studies in Middle East Politics)[E-Book]/auth. Marc Lynch,Columbia University Press,September 2014

The New Middle East: The World After the Arab Spring[Paperback]/auth.Paul Danahar,Bloomsbury Paperbacks,September 2015

[5]Thus Spoke Zarathustra[Book]/auth.  Friedrich Nietzsche,Waxkeep Publishing ,February 2013

Η Ιστορία της Ευρώπης:Η ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΚΑΙ Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ 1815-1919[Βιβλίο]/συγγ. Serge Bernstein, Pierre Milza, Τόμος 2, Αλεξάνδρεια, Μάρτιος 1997

Dark Continent: Europe’s Twentieth Century[Book]/auth. Mark Mazower, Vintage,March 2000


Fascism and Neofascism: Critical Writings on the Radical Right in Europe (Studies in European Culture and History)[Book]/auth. Eric Weitz,Palgrave Macmillan,November  2004

The Global Economic Crisis The Great Depression of the XXI Century[Book]/auth. Michel Chossudovsky,Global Research Publishers,May 2010

Capital in the Twenty-First Century[Book]/auth.Thomas Piketty,Belknap Press ,April 2014

Black Flags: The Rise of ISIS[Book]/auth. Joby Warrick,Doubleday, September 2015

 

 

 

 

 

 

 

Tagged under:

-Τεταρτοετής φοιτήτρια στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης Αθηνών. -Κατεύθυνση σπουδών: Πολιτική ανάλυση -Ενδιαφέροντα: Μπαλέτο, ξένες γλώσσες και συγγραφή κειμένων πολιτικής επικαιρότητας -Στόχοι: Ενασχόληση με τις αναδιανεμητικές πολιτικές -Συμμετοχή σε : σχολικά και φοιτητικά MUN, blog με θέματα πολιτικής επικαιρότητας

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

X

Pin It on Pinterest

X
Share This