Τα 10 πολιτικά και διπλωματικά φαινόμενα που σημάδεψαν το 2017 (Μέρος Πρώτο)

Το 2017 αποτέλεσε μια χρονιά γεμάτη εξελίξεις, πολιτικές ανατροπές και εμφάνιση νέων φαινομένων στο παγκόσμιο πολιτικό προσκήνιο. Οι παίκτες της διεθνούς πολιτικής σκακιέρας αναγκάστηκαν πολλές φορές να αλλάξουν στρατηγική και συμμαχίες, προσαρμόστηκαν σε νέες συνθήκες, ενώ ήρθαν αντιμέτωποι και με νέες προκλήσεις. Φαινόμενα που είχαν κάνει την εμφάνισή τους τα προηγούμενα χρόνια έγιναν εντονότερα κατά τη διάρκεια του έτους, κράτη τα οποία δεν είχαν μπει στο κέντρο της παγκόσμιας προσοχής κατάφεραν να στρέψουν όλα τα βλέμματα πάνω τους, ενώ τιμητική θέση είχε και η δράση των μη κρατικών δρώντων που έχουν σκοπό την τρομοκρατία του πληθυσμού και τον εκβιασμό των παγκόσμιων κυβερνητών. Στο παρόν άρθρο γίνεται παρουσίαση των βασικότερων πολιτικών και διπλωματικών φαινομένων του περασμένου έτους, με πρωταγωνιστές τα πρόσωπα, τα κράτη και τα πολιτικά φαινόμενα που μας απασχόλησαν περισσότερο κατά τη διάρκεια του 2017.

10. Οι εξελίξεις στη Βενεζουέλα

Γίναμε όλοι μάρτυρες των συνεχών διαδηλώσεων στο Καράκας, της πολιτικής αστάθειας με ανοιχτή διαμάχη ανάμεσα στη κυβέρνηση Maduro και την αντιπολίτευση, με κατηγορίες επιβολής δικτατορίας για τον Πρόεδρο, και κατηγορίες για συνωμοσία με εχθρικά κράτη, όπως οι Η.Π.Α, για την αντιπολίτευση. Το αποκορύφωμα ήρθε με τη σύλληψη μελών της αντιπολίτευσης από την κυβέρνηση Maduro, και τη διάλυση της Εθνικής Συνέλευσης από το Ανώτατο Δικαστήριο Δικαιοσύνης. Η βάση όλης αυτής της κρίσης ξεκίνησε λόγω του υπερπληθωρισμού, που άγγιξε το 2017 το 536,2%, με την ταχεία υποτίμηση του τοπικού νομίσματος στη μαύρη αγορά, τον πληθωρισμό να φτάνει το 2,068.5% μέσα στην επόμενη χρονιά, την κερδοσκοπία και την έλλειψη τροφίμων και φαρμάκων να έχουν εκτοξευθεί στα ύψη, όπως και η εγκληματικότητα, χωρίς να παρέχεται καμία υπηρεσία στους πολίτες. (Al Jazzera, 2017). Ο Maduro συνεχίζει μέχρι και σήμερα απτόητος την πολιτική του στρατηγική, παρ’ όλα τα προβλήματα του κράτους του. Μάλιστα δηλώνει έτοιμος να διεκδικήσει νέα θητεία στις επόμενες προεδρικές εκλογές, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν στη Βενεζουέλα το 2018. Ήδη έχει αποκλείσει την συμμετοχή τριών κομμάτων της αντιπολίτευσης στις εκλογές, και βάζει ως στόχο του τη νίκη. Η επόμενη χρονιά φαίνεται αρκετά δύσκολη και απρόβλεπτη, με τις συνθήκες διαβίωσης των πολιτών της Βενεζουέλας να γίνονται όλο σκληρότερες, και το μέλλον τους να βρίσκεται σε πλήρη αστάθεια.

9. Κάτω από την τρομοκρατία του ISIS

Η δράση της τρομοκρατικής οργάνωσης στιγμάτισε και το περασμένο έτος. Η εξαιρετική ικανότητα των στρατιωτών της να χτυπούν χωρίς προειδοποίηση, και να σκορπίζουν το θάνατο και το φόβο, διατηρεί την απειλή του ISIS προτεραιότητα στην παγκόσμια ατζέντα ασφαλείας, με τα κράτη να συμμαχούν και να τάσσονται για άλλη μια φορά υπέρ του αγώνα εξάλειψής του. Συγκεκριμένα, οι επίσημα εγκριθείσες επιχειρήσεις προς εκτέλεση έφτασαν τον αριθμό των 38, με στόχο πολλές διαφορετικές χώρες (ανάμεσα τους το Βέλγιο, την Αίγυπτο, τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ιράν, την Ιταλία, την Παλαιστίνη, τη Ρωσία, την Ισπανία, την Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο). Από αυτές τις επιθέσεις, το 24% θα εκτελούνταν με βόμβες και χειροβομβίδες, το 21% με μαχαίρια, το 19% με πυροβόλα όπλα, το 18% με αποστολές αυτοκτονίας, το 13% με εμπλοκή οχημάτων, και το 5% με την πρόκληση πυρκαγιάς. Η οργάνωση, σύμφωνα με επίσημες δηλώσεις, συνεχίζει ακάθεκτη το έργο της, με μοναδικό στόχο να χύσει όσο το δυνατόν περισσότερο αίμα – κάτι το οποίο μας επιτρέπει να πούμε πως το 2018 δεν θα είναι ένα ασφαλές έτος -σε ό,τι αφορά στον κίνδυνο-, με τα απειλούμενα κράτη να αυξάνονται, και τα απαραίτητα μέτρα προστασίας να μην είναι εξασφαλισμένα για όλους. (O’ Connor, 2017).

8. Πολιτική Putin

Ο Ρώσος Πρόεδρος αποτελεί σίγουρα ένα από τα βασικά πολιτικά πρόσωπα του 2017. Οι κινήσεις του στη Μέση Ανατολή τον έχουν καταστήσει βασικό παίκτη και μεγάλο νικητή. Υπονομεύοντας την πολιτική των Η.Π.Α στην περιοχή, κατάφερε να συνάψει σοβιετικούς δεσμούς με τη Συρία, την Αίγυπτο και το Ιράκ, καθώς επίσης προώθησε συμμαχίες με παραδοσιακούς αντιπάλους του κράτους του, όπως το Ιράν, την Τουρκία και τη Σαουδική Αραβία. Το γεγονός πως η Ρωσία προέκυψε σαφώς ενισχυμένη από τη συριακή κρίση, τόσο σε στρατιωτικό όσο και σε διπλωματικό επίπεδο, αποτελεί καθαρή επιτυχία της εξωτερικής του πολιτικής. Κατάφερε να εξασφαλίσει την επιβίωση του καθεστώτος Assad, ενώ ταυτόχρονα επέκτεινε τη στρατιωτική επιρροή του στη Μεσόγειο. Υποστηρίζοντας με τις ρωσικές στρατιωτικές δυνάμεις τη μάχη κατά του ISIS, δεν δίστασε να ξεκινήσει επιθέσεις για εξάλειψή τους στην Συρία, όπου ακόμη διατηρεί κάποιες από τις δυνάμεις του για λόγους ασφαλείας. Ο στόχος του Putin για το 2018 είναι απλός. Να κερδίσει τις προεδρικές εκλογές, και να κάνει τη Ρωσία το ισχυρότερο κράτος του πλανήτη. Με τις δημοσκοπήσεις να του δίνουν ήδη ένα μεγάλο προβάδισμα σε σχέση με τους αντιπάλους του, δεν μένουν και πολλές αμφιβολίες για το αν το τελικό αποτέλεσμα θα τον δικαιώσει. (National Public Radio, 2017).

7. Η κρίση του Κατάρ

Από το 1991 και μετά, το Κατάρ κατάφερε να αναπτυχθεί και να επεκταθεί σε διάφορους τομείς όπως η οικονομία, η ενέργεια, οι μεταφορές και ο τουρισμός, ενώ παράλληλα έχει προσελκύσει πολλές επενδύσεις. Ως χώρα, είναι πλούσια σε κοιτάσματα φυσικού αερίου και ασχολείται με καινοτόμες δραστηριότητες, αποκομίζοντας πολλά οφέλη. Παρά ταύτα, δεν είναι λίγες οι φορές που έχει προκαλέσει το θυμό των αντίπαλων κρατών, τα οποία κατηγορούν την κυβέρνηση του Κατάρ για υποστήριξη της Μουσουλμανικής Αδελφότητας και των εξτρεμιστικών ομάδων. Ως αποτέλεσμα, τον περασμένο Ιούνιο η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Υεμένη, η Λιβύη και το Μπαχρέιν διέκοψαν τις διπλωματικές σχέσεις τους με το Κατάρ, καθώς “υποστηρίζει τρομοκρατικές ενέργειες“. Η ίδια η Καταριανή κυβέρνηση δήλωσε με λύπη πως «τα μέτρα είναι αδικαιολόγητα, και βασίζονται σε ισχυρισμούς και κατηγορίες που δεν έχουν πραγματική βάση». Παρά τις προσπάθειες των Η.Π.Α, της Ρωσίας και του Ιράν να προωθήσουν την ειρηνική επίλυση των διαφορών, η κλιμάκωση στις διπλωματικές σχέσεις των εμπλεκόμενων κρατών δεν μπορούσε να αποφευχθεί, και οι επιπτώσεις στην οικονομία του Κατάρ ήταν σοβαρές. Θα μπορούσαμε να πούμε πως άνοιξε ο Ασκός του Αιόλου στην περιοχή, με αμφίβολες και απρόβλεπτες συνέπειες για το νέο έτος. Η προσαρμοστικότητα του κράτους σε αυτές τις νέες συνθήκες θα συνεχίζει να δοκιμάζεται και τη νέα χρονιά, και θα αποδειχθεί κατά πόσο ανθεκτικές είναι οι δομές του. (Ναυτικά Χρόνια, 2017).

6. Η άνοδος της ακροδεξιάς

Μπορεί στις εκλογικές αναμετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν μέσα στο 2017 να μην κατέκτησαν την πρωτιά, ωστόσο κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει την άνοδο των ακροδεξιών κομμάτων μέσα στην Ευρώπη. Η σημερινή ηγεσία της Ένωσης, με την αποδυναμωμένη οικονομική πολιτική, τη λιτότητα, το φόβο της τρομοκρατίας και τα μεταναστευτικά κύματα, εμφανίζεται όλο και περισσότερο αποδυναμωμένη, ανίκανη να διατηρήσει τους θεσμούς της και τα κράτη της κάτω από ένα αδιαίρετο και δυνατό κέντρο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση του Brexit, όπου οι διαδικασίες -παρά τις εντάσεις και τις διαφωνίες- συνεχίζουν να προχωρούν και μέσα στο 2018. Έχοντας χάσει έτσι μια μεγάλη μερίδα της εμπιστοσύνης του πληθυσμού, έρχεται ως αποτέλεσμα η αντίδραση των λαών και η στροφή τους στην ακροδεξιά. Αυτό αποδείχθηκε μετά από μια σειρά εκλογικών αναμετρήσεων. Στη Γαλλία, το κόμμα της Le Pen πήρε πάνω από 33%, παρά τη δημοφιλία του Macron. Στην Αυστρία, το κόμμα των ακροδεξιών βρέθηκε πολύ κοντά στην πρωτιά, ενώ παράλληλα το συντηρητικό κόμμα του Sebastian Kurz έχει υιοθετήσει ακροδεξιά ατζέντα στο προσφυγικό, μιας και δεν δέχεται να εφαρμόσει τη συμφωνία της ΕΕ με την Τουρκία για ισοκατανομή των προσφυγικών πληθυσμών. Το ίδιο συμβαίνει και στην Ουγγαρία, όπου η ακροδεξιά φτάνει στο 20%, ενώ στη Γερμανία έφτασε το 13%. Ιδιαίτερα η τελευταία περίπτωση είναι αρκετά ανησυχητική, καθώς η Γερμανία έχει βεβαρημένο ιστορικό παρελθόν όσον αφορά στις ακραίες εξτρεμιστικές απόψεις. Αρκετά επικίνδυνα ποσοστά παρουσιάζουν και κράτη όπως η Δανία με 19%, η Φινλανδία με 18%, ενώ και η Σουηδία με την Ολλανδία ανέρχονται σε ποσοστά κοντά στο 13%. Η δυσαρέσκεια των πολιτών οδηγεί σε ακραίες επιλογές που βάζουν σε κίνδυνο το μέλλον τους, αλλά και το μέλλον της επόμενης γενιάς, στην οποία καλλιεργούνται από πολύ νωρίς τα συναισθήματα ξενοφοβίας και απόρριψης του διαφορετικού. Το 2018 δεν φαίνεται έτοιμο να αντιμετωπίσει αυτή τη λαίλαπα ακροδεξιών κινημάτων που ενισχύουν τη δημοφιλία τους από τις υπάρχουσες συνθήκες και υπονομεύουν την συνεργασία των κρατών. Μια αποδυναμωμένη Ευρώπη δεν μπορεί να αναμετρηθεί με αυτό το φαινόμενο, και γι’ αυτό υπάρχει μεγάλος φόβος πώς θα εξελιχθεί μέσα στην επόμενη τετραετία. (Πλιάκος, 2017)

Μία απρόβλεπτη χρονιά

Χωρίς αμφιβολία, το 2017 αποδείχθηκε μια χρονιά γεμάτη ανατροπές και εκπλήξεις στο παγκόσμιο πολιτικό προσκήνιο. Οι διπλωματικές εξελίξεις διαδέχθηκαν η μία την άλλη, αλλάζοντας τα δεδομένα και φέρνοντας τους λαούς και τις κυβερνήσεις με τις εκάστοτε συνέπειες. Ήταν μια δυνατή χρονιά που έδωσε τη σκυτάλη σε ένα πολλά υποσχόμενο νέο έτος, το οποίο από τις πρώτες κιόλας μέρες του έχει αποδείξει πως μας περιμένουν πολλά γεγονότα τόσο σε πολιτικό και οικονομικό, όσο και σε κοινωνικό επίπεδο.

Πηγές:

  1. Al jazeera. (2017). Venezuela’s crisis explained from the beginning. http://www.aljazeera.com/indepth/features/2017/04/venezuela-happening-170412114045595.html
  2. O’Connor, T. (2017). What did ISIS do in 2017? Islamic state reveals favorite terror attacks and calls for more. http://www.newsweek.com/what-isis-do-2017-islamic-state-reveals-favorite-terror-attacks-calls-more-715867
  3. National Public Radio. (2017). These are the Winners in the game of Foreign Policy for 2017. https://www.npr.org/sections/parallels/2017/12/21/570796709/these-are-the-foreign-policy-winners-of-2017
  4. Ναυτικά Χρονικά. (2017). Σοκ και δέος για τις εξελίξεις στο Κατάρ. http://www.naftikachronika.gr/2017/06/06/sok-kai-deos-gia-tis-exelixeis-sto-katar/
  5. Πλιάκος, Γ. (2017). Ένα μαύρο φάντασμα πλανάται πάνω από την Ευρώπη. http://www.cnn.gr/focus/apopseis/story/98925/ena-mayro-fantasma-planatai-pano-apo-tin-eyropi

Tagged under:

Η Χριστίνα Σφίτσου είναι τεταρτοετής φοιτήτρια στο τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Είναι Δόκιμη Ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων, στον τομέα των Ευρωατλαντικών Ερευνών και Δόκιμη Ερευνήτρια στο Εργαστήριο Μελέτης Κρατών BRICS, στην Ερευνητική Ομάδα της Ρωσίας, του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Συμμετέχει σε προσομοιώσεις των Ηνωμένων Εθνών και των Ευρωπαϊκών θεσμών και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, ενώ παράλληλα κάνει την πρακτική της άσκηση στο Υπουργείο Εξωτερικών. [email protected]

Website: https://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest