Brexit: 8 μήνες μετά το δημοψήφισμα

8 μήνες πριν…

Το πρωί της 23ης Ιουνίου, οι «Αλβίωνες» αποφάσισαν να πουν αντίο στην Ευρωπαϊκή οικογένεια, κλυδωνίζοντας την παγκόσμια τάξη. Η απόφασή τους οδήγησε την παγκόσμια οικονομία σε μια νέα εποχή, όπου οι πολιτικές εξελίξεις κυριαρχούν και κατευθύνουν τη νομισματική πολιτική.

Πού βρίσκεται, όμως, σήμερα η Μεγάλη Βρετανία, 8 μήνες μετά το δημοψήφισμα, και πώς πρόκειται να ολοκληρωθεί το Brexit, γεγονός που συμβαίνει σε μια από τις πιο κρίσιμες περιόδους; Μάλιστα, η εν λόγω κρισιμότητα περιλαμβάνει επιπλέον την οικονομική και προσφυγική κρίση, και τις Αμερικανικές εκλογές, γεγονότα που, καθώς φαίνεται, διχάζουν την Ευρώπη.

Οι μέρες που ακολούθησαν το δημοψήφισμα αποτέλεσαν σίγουρα μια πρωτόγνωρη εμπειρία για την πραγματικότητα της βρετανικής οικονομίας. Η στερλίνα βούτηξε σε αχαρτογράφητα, «βαθιά ύδατα», ενώ μεγάλες εταιρίες στο City αντέδρασαν, δηλώνοντας, μάλιστα, ως πιθανή την αποχώρηση και εγκατάστασή τους σε κάποιο άλλο Ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό κέντρο, και ζητώντας ένα βελούδινο διαζύγιο.

8 μήνες μετά…

Από το δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου, η στερλίνα έχει χάσει το 19% της αξίας της έναντι του δολαρίου. Βασική αιτία είναι η αβεβαιότητα που κυριαρχεί για την επόμενη μέρα. Μάλιστα, τον Ιανουάριο η στερλίνα κατέγραψε νέα πτώση, έπειτα από την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Βρετανίας να εξαρτήσει την ενεργοποίηση του Άρθρου 50 από το Κοινοβούλιο της χώρας.

Όλα αυτά είχαν ως αποτέλεσμα να φτάσει το βρετανικό νόμισμα ακόμη και το επίπεδο των 1,2458 δολαρίων. Από την άλλη πλευρά, η στερλίνα σημειώνει απώλειες και έναντι του ευρώ, καθώς διολισθαίνει κατά 0,3% στις 0,8610 στερλίνες/ευρώ. Επιπλέον, η λίρα βυθίστηκε μετά το δημοψήφισμα ενώ, αν και ακολούθησε μια περίοδος σταθεροποίησης, τον Οκτώβριο υπήρξε μια νέα πτώση, λόγω του φόβου που επικράτησε σχετικά με την πιθανότητα κατεύθυνσης του Ηνωμένου Βασιλείου προς ένα «σκληρό Brexit». Τέλος, εντοπίζεται μια ακόμη ασταθής περίοδος, αυτή του Ιανουαρίου, ενώ η επιβεβαίωση της Teressa Μay ότι η χώρα θα αφήσει την ενιαία αγορά, και θα θέσει οποιαδήποτε συμφωνία σε ψηφοφορία ενώπιον του Κοινοβουλίου, οδήγησε σε νέα υποτίμηση του νομίσματος. Ενδεικτικά, σε σύγκριση με τη νύχτα του δημοψηφίσματος του Ιουνίου, η στερλίνα έχει υποχωρήσει 16% έναντι του δολαρίου και 11% έναντι του ευρώ, ενώ βρέθηκε ακόμη και στα 1,1841 δολάρια -το χαμηλότερο επίπεδο από το 1985.

«Whats going on?»

Η βρετανική οικονομία φαίνεται να έχει ξεπεράσει το αρχικό σοκ της ψηφοφορίας για το Brexit, αν και η αξία της στερλίνας παραμένει σε χαμηλό επίπεδο, ενώ επιχειρήσεις όπως η Easyjet και η John Lewis έχουν επισημάνει ότι η πτώση της αξίας του εν λόγω νομίσματος αυξάνει το κόστος τους. Η Βρετανία δεν βρίσκεται πλέον στην κορυφή της πιστοληπτικής ικανότητας, γεγονός που οδηγεί σε υψηλότερο κόστος δανεισμού του Δημοσίου. Επιπροσθέτως, η Τράπεζα της Αγγλίας μείωσε σημαντικά τα επιτόκια – συγκεκριμένα από 0,5% έως 0,25%.

Όσον αφορά στη διαδικασία εξόδου από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η Μεγάλη Βρετανία σκοπεύει, μέχρι τα τέλη Μαρτίου, να ενεργοποιήσει τη σχετική νομική διαδικασία. Συγκεκριμένα, το σχέδιο νόμου που δίνει στην Πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου, Teressa Μay, το δικαίωμα να αρχίσει τη διαδικασία αποχώρησης της χώρας από την Ευρωπαϊκή Ένωση, υπερψηφίστηκε από το «κάτω σώμα», τη Βουλή των Κοινοτήτων, ενώ η Βουλή των Λόρδων απέρριψε το νομοσχέδιο της κυβέρνησης. Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας αυτής, λοιπόν, καθυστερεί τις διαδικασίες έγκρισης του σχεδίου Brexit. Ωστόσο, η Teressa Μay έχει δηλώσει προς τις Βρυξέλλες ότι θα επικαλεστεί, έως τις 31 Μαρτίου 2017, το Άρθρο 50 της Συνθήκης της Λισαβόνας.

Ποίο θα είναι, τώρα, το επόμενο βήμα;

Κατά τον Διοικητή της Τράπεζας της Αγγλίας, Mark Carney, το «κλειδί» για το επόμενο βήμα βρίσκεται, ουσιαστικά, στη διαδικασία αποχώρησης της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι φόβοι για ένα «σκληρό Βrexit» έχουν καταποντίσει τη στερλίνα. Η απόφαση, όμως, του Ανώτατου Δικαστηρίου, που δέσμευσε τη βρετανική κυβέρνηση σχετικά με την εξασφάλιση της έγκρισης της Βουλής προκειμένου να ξεκινήσει η διαδικασία, δίνει ελπίδες στο νόμισμα. Παρ’ όλα αυτά, επικρατεί συνεχής αβεβαιότητα.

Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν υπήρξε ποτέ ένα ιδιαίτερα προστατευόμενο μέλος της Ευρωπαϊκής οικογένειας. Βρισκόταν, όμως, σε μια αμφίδρομη σχέση μαζί της, απολαμβάνοντας τα θετικά και τα αρνητικά της σχέσης αυτής. Τώρα, ωστόσο, βασιζόμενο στο άρθρο 50 της Συνθήκης της Λισαβόνας, σκοπεύει να πραγματοποιήσει το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος.

Το τίμημα της εξόδου της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχεται σε 60 δισεκατομμύρια ευρώ, και τα δικαιώματα όσων Βρετανών ζουν στα υπόλοιπα κράτη της Ε.Ε. θα συζητηθούν κατά προτεραιότητα από τις Βρυξέλλες, στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων με το Λονδίνο, και όχι σε μια νέα εμπορική συμφωνία μαζί του. Φυσικά, η όλη διαδικασία μόνο απλή δεν είναι, διότι ο διαμελισμός εμπορικών συμφωνιών 43 χρόνων, οι οποίες καλύπτουν χιλιάδες διαφορετικά θέματα, δεν θα μπορούσε ποτέ να είναι μια εύκολη διαδικασία. Η ρύθμιση των εμπορικών συμφωνιών μετά το Brexit είναι πιθανό να αποτελέσει το πιο πολύπλοκο μέρος της διαπραγμάτευσης, διότι χρειάζεται την ομόφωνη έγκριση περισσότερων από 30 εθνικών και περιφερειακών Κοινοβουλίων σε όλη την Ευρώπη. Πάντως, και οι δυο πλευρές επιθυμούν τη συνέχιση του εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών και μετά το Brexit, ενώ οι εταιρείες που βρίσκονται στο City του Λονδίνου θέλουν μια «ολοκληρωμένη ελεύθερη εμπορική συμφωνία», η οποία θα δίνει στο Ηνωμένο Βασίλειο «τη μεγαλύτερη δυνατή πρόσβαση» στην ενιαία αγορά.

Τομείς που επηρεάζει το Brexit

Οι αυξανόμενες τιμές καυσίμων και τροφίμων αντανακλώνται στους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών, ενώ ο αντίκτυπος του Brexit στην αξία της στερλίνας προωθεί τον πληθωρισμό. Οι ρωγμές στην εικόνα της οικονομικής ανθεκτικότητας αρχίζουν να εμφανίζονται. Η αύξηση των μισθών επιβραδύνεται, ενώ, αντίστοιχα, τα έξοδα διαβίωσης των ανθρώπων απογειώνονται. Είναι χαρακτηριστικό πως, μόνο κατά το Δεκέμβριο, η αύξηση των μισθών επιβραδύνθηκε κατά 1,9%, ενώ οι καταναλωτές έπρεπε να πληρώσουν ακριβότερα πολλά είδη παντοπωλείου. Επιπλέον, ο πληθωρισμός ανέρχεται στο 1,8%, είναι, δηλαδή, υψηλότερος απ’ότι στα μέσα του 2014, ενώ αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω φέτος, λόγω της ανόδου των τιμών του αργού πετρελαίου, και του κόστους των εισαγωγών. Γενικά, αξίζει να σημειωθεί πως οι καταναλωτικές δαπάνες αποτελούσαν τη βασική κινητήρια δύναμη της Μεγάλης Βρετανίας, που βοήθησε, μάλιστα, τη χώρα να ξεπεράσει τις υπόλοιπες προηγμένες οικονομίες των G7, κατά το περασμένο έτος.

Από την άλλη πλευρά, τα στοιχεία σχετικά με την ανεργία είναι κάθε άλλο παρά απογοητευτικά. Συγκεκριμένα, οι νέες αιτήσεις επιδόματος ανεργίας εμφάνισαν πτώση κατά τον Ιούλιο, αν και, όπως τονίζουν οι οικονομολόγοι, είναι πολύ νωρίς για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων.

Οι συνέπειες, βέβαια, του Brexit, αλλά και της γενικότερης διαδικασίας αποχώρησης, φαίνεται πως αντανακλώνται σε διάφορους τομείς. Για την ακρίβεια, πολλοί περιβαλλοντικοί νόμοι ενδέχεται να μείνουν ανεφάρμοστοι, καθώς το Ηνωμένο Βασίλειο δεν διαθέτει σύστημα για την εποπτεία τους, η οποία τώρα βασίζεται σε Ευρωπαϊκούς οργανισμούς.Ταυτόχρονα, είναι πιθανό η χώρα να εγκαταλείψει όλους τους Ευρωπαϊκούς οργανισμούς που υποστηρίζουν και αναπτύσσουν πράσινες πολιτικές. Για το λόγο αυτό, υπάρχει μεγάλη ανάγκη να αρχίσουν αμέσως εργασίες, με σκοπό την εισαγωγή ενός περιβαλλοντικού νομοθετικού πλαισίου.

Περαιτέρω, ο κλάδος των ακινήτων έχει, επίσης, πληγεί σημαντικά από την προοπτική εξόδου της χώρας από την Ε.Ε., μετά το δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου. Μάλιστα, τον Οκτώβριο, οι τιμές των κατοικιών εμφάνισαν αύξηση της τάξης του 1,4%, σε αντίθεση με τη μικρή άνοδο του Σεπτεμβρίου.

Επίσης, οι τράπεζες με έδρα τη Βρετανία, οι οποίες θέλουν να δραστηριοποιηθούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά το Brexit, πρέπει να συστήσουν κανονικές, και όχι εικονικές εταιρίες στις εκάστοτε χώρες της Ε.Ε., σύμφωνα με δήλωση αξιωματούχου της Bundesbank. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι το Λονδίνο αναμένεται να παραμείνει ένα σημαντικό παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό κέντρο. Όσον αφορά στην Τράπεζα την Αγγλίας, σε τριμηνιαία έκθεσή της, διαπίστωσε περίοδο σημαντικών προκλήσεων για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της Βρετανίας. Παρά την ανθεκτικότητα της οικονομίας απέναντι στο δημοψήφισμα για το Brexit, οι βρετανικές τράπεζες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν κινδύνους, γεγονός που, σύμφωνα με την Τράπεζα, επιβάλλει τη διατήρηση των αυστηρών τραπεζικών κανονισμών.

Στην αντίπερα όχθη, οι επενδύσεις πλήττονται εξίσου, ιδίως σε ό,τι αφορά έργα υποδομής. Μάλιστα, κατά τον πρώτο μήνα μετά το δημοψήφισμα, η αξία των συμβάσεων κατασκευής έργων μειώθηκε κατά 20%. Ο λόγος της πτώσης αυτής δεν είναι άλλος από την αβεβαιότητα. Αυτή ακριβώς η αβεβαιότητα μπορεί, τελικά, να προκαλέσει μεγαλύτερη ζημιά στη βρετανική οικονομία απ’ ό,τι το ίδιο το Brexit, καθώς είναι αυτή που επιφέρει τις αρνητικές συνέπειες στη Βρετανία, οι οποίες αντανακλώνται και στα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ε.Ε. Άλλωστε, μεγάλες επενδυτικές τράπεζες, με την Ευρωπαϊκή τους έδρα στο Λονδίνο, εξετάζουν τη μεταφορά των θέσεων εργασίας τους εκτός Ηνωμένου Βασιλείου, αμέσως μετά την ενεργοποίηση του Brexit. Παρόμοια γραμμή ακολουθούν και οι Ευρωπαϊκές τράπεζες, μεταξύ των οποίων η HSBC και η Deutsche Bank, οι οποίες διατηρούν πιθανό το σενάριο να μεταφέρουν εργαζομένους και δραστηριότητες στη Γαλλία και τη Γερμανία. Φυσικά, σημαντικός παράγοντας για όλα τα παραπάνω είναι το εάν και υπό ποιους όρους η Βρετανία θα εξασφαλίσει την πρόσβαση των υπηρεσιών της στην ελεύθερη αγορά της Ε.Ε.

Όσον αφορά στο εμπόριο, οι εξαγωγές της Βρετανίας ενισχύθηκαν κατά τον Οκτώβριο του 2016, με αποτέλεσμα τη συρρίκνωση του εμπορικού ελλείμματος. Σημαντικός παράγοντας αυτού του γεγονότος ήταν η πτώση της ισοτιμίας της βρετανικής λίρας έναντι του δολαρίου -κατά 13% περίπου- από το δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου. Γεγονός που  καθιστά φθηνότερα τα  βρετανικά προϊόντα ενώ, παράλληλα, η αδύναμη στερλίνα έχει δώσει σημαντική ώθηση στις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ, την Ευρώπη και τις Σκανδιναβικές χώρες, τη Μέση Ανατολή και την Ασία.

Το κλίμα στον βιομηχανικό τομέα της χώρας είναι θετικό. Μετά το αρχικό σοκ, οι παραγωγοί επιστρέφουν στην καθημερινότητα. Οι βιομήχανοι επωφελούνται από την πτώση της ισοτιμίας του εγχώριου νομίσματος, ενώ σημαντικό είναι και το γεγονός πως αρχίζει να επανέρχεται η εσωτερική ζήτηση.

Ακόμη, σύμφωνα με μηνιαία έκθεση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης , η απόφαση της Βρετανίας για αποχώρηση από την Ε.Ε. δεν έχει επηρεάσει σε τόσο μεγάλο βαθμό την παγκόσμια οικονομία. Το δημοψήφισμα και, πιο συγκεκριμένα, το αποτέλεσμα αυτού επηρέασε ελάχιστα την παγκόσμια οικονομία. Οι μεγάλες επιχειρήσεις τείνουν υπέρ της παραμονής της Βρετανίας στην Ε.Ε., διότι καθιστά ευκολότερη γι’ αυτούς την κίνηση χρημάτων, προσώπων και προϊόντων. Ωστόσο, λόγω της θέσης του Λονδίνου ως ένα μεγάλο χρηματοοικονομικό κέντρο, πολλές θέσεις εργασίας μπορεί να χαθούν σε άλλους κόμβους της Ε.Ε.

Επίσης, όσον αφορά στο Α.Ε.Π., αυτό εμφανίστηκε υψηλότερο σε σχέση με τις εκτιμήσεις των αναλυτών για το τρίτο τρίμηνο του 2016, με  ανάπτυξη η οποία επιταχύνθηκε κατά 2,3% έναντι του τρίτου τριμήνου του 2015, και κατά 0,5% έναντι του δευτέρου τριμήνου του 2015. Η -μεγαλύτερη από την αναμενόμενη- βελτίωση της οικονομίας οφείλεται στην ανάπτυξη των υπηρεσιών κατά 0,8%, η οποία αντιστάθμισε την πτώση στον κλάδο της βιομηχανίας. Τα στοιχεία, λοιπόν, καταδεικνύουν ότι η βρετανική οικονομία λίγο επηρεάστηκε από την απόφαση για έξοδο της χώρας από την Ε.Ε.

Βέβαια, από την άλλη πλευρά, γίνεται λόγος για μια θολή εικόνα, όπου  τα προβλήματα θα εμφανιστούν όταν οι επιχειρήσεις αρχίσουν να αντιμετωπίζουν την πραγματικότητα του Brexit.

Συμπερασματικά

Καταλήγοντας σε ένα συμπέρασμα, η βρετανική οικονομία βρέθηκε σε καλύτερη θέση κατά το τελευταίο τρίμηνο του 2016. Η ανάπτυξή της, όμως, ήταν ασθενέστερη σε σχέση με τις προηγούμενες εκτιμήσεις, ενώ στο μέλλον διαφαίνονται ενδείξεις αδυναμίας, οι οποίες θα αρχίσουν να γίνονται εμφανείς κατά τη διάρκεια του 2017. Αν και το εμπόριο ανέκαμψε, η στερλίνα κινήθηκε πτωτικά, οι επιχειρηματικές επενδύσεις μειώθηκαν, και τα νοικοκυριά επιβράδυναν τις δαπάνες τους. Η Τράπεζα της Αγγλίας αναμένει τον  συνολικό ρυθμό ανάπτυξης γύρω στο 2,0%, με αυξανόμενες πιέσεις στους καταναλωτές, καθώς ο πληθωρισμός αυξάνεται λόγω της υποχώρησης του νομίσματος. Φυσικά, όλα τα παραπάνω αντανακλώνται και επηρεάζουν τα μέλη της Ένωσης, η οποία, καθώς φαίνεται, διανύει μια αρκετά δύσκολη περίοδο, και είναι σημαντικό να δούμε πώς θα την αντιμετωπίσει. Θα αποτελέσει, λοιπόν, η Μεγάλη Βρετανία παράδειγμα προς μίμηση, ή προς αποφυγή; Αναμένονται εξελίξεις.

Πηγές:

  1. Allen, K. and Scruton, P. (2017). How has the Brexit vote affected the UK economy? January verdict. [online] the Guardian. Available at: https://www.theguardian.com/business/ng-interactive/2017/jan/25/how-has-the-brexit-vote-affected-the-uk-economy-january-verdict [Accessed 16 Mar. 2017].
  2. Chapman, B. (2017). British businesses are already facing a recruitment crisis because of Brexit. [online] The Independent. Available at: http://www.independent.co.uk/news/business/news/brexit-latest-news-uk-businesses-recruitment-crisis-polish-workers-return-home-immigration-eu-a7596956.html [Accessed 16 Mar. 2017].
  3. Dearden, L. (2017). Investigation launched into EU referendum spending returns. [online] The Independent. Available at: http://www.independent.co.uk/news/uk/politics/brexit-latest-news-investigation-eu-referendum-vote-leave-britain-stronger-in-europe-campaigns-a7596981.html [Accessed 16 Mar. 2017].
  4. Monaghan, A. (2016). The Brexit economy: falling pound and rising inflation fuel fears of slowdown. [online] the Guardian. Available at: https://www.theguardian.com/business/2016/oct/24/brexit-economy-falling-pound-rising-inflation-fuel-fears-brexit-watch [Accessed 16 Mar. 2017].

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest