Deepwater Horizon: Η αναζήτηση ενέργειας και οι κίνδυνοι για το περιβάλλον

Από τα τέλη του 2016, πληθαίνουν όλο και περισσότερο τα δημοσιεύματα που επισημαίνουν ότι η Ελλάδα αναθέτει σε εταιρείες, όπως η Total και τα ΕΛΠΕ, την έρευνα για υδρογονάνθρακες στο Ιόνιο και τη θαλάσσια περιοχή Νότια της Κρήτης, καθώς και την εκμετάλλευση των τελευταίων μέσω της δημιουργίας πλωτών εξεδρών στην περιοχή. Παρόλο που αυτό, εκ πρώτης όψεως, μοιάζει θετικό για την ελληνική οικονομία, αναρωτήθηκε άραγε ποτέ κανείς εάν η χώρα μας μπορεί να αντιμετωπίσει τα τεράστια προβλήματα τα οποία μπορεί να ανακύψουν από ένα ατύχημα που πιθανόν θα συμβεί σε κάποια πλωτή εξέδρα; Διαθέτει άραγε η χώρα μας το κατάλληλο νομικό πλαίσιο και τους πόρους για να αντιμετωπίσει την περιβαλλοντική καταστροφή που θα προκαλέσει μια διαρροή πετρελαίου, και τις δυσμενείς οικονομικές συνέπειες που τη συνοδεύουν;

Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι το ατύχημα της Deepwater Horizon τον Απρίλιο του 2010, στον Κόλπο του Μεξικού, που θεωρείται ως σήμερα η μεγαλύτερη περιβαλλοντική καταστροφή στην ιστορία των ΗΠΑ. Η πλατφόρμα που εκμεταλλευόταν η εταιρεία Transocean έκανε εξόρυξη πετρελαίου για την εταιρεία BP, 60 χλμ. νοτιοανατολικά των ακτών της Λουιζιάνα.

Το χρονικό του ατυχήματος

Στις 20 Απριλίου 2010 και ώρα 21:56 CDT, έγινε έκρηξη στην πλατφόρμα εξόρυξης, πάνω στην οποία απασχολούνταν την ώρα εκείνη 126 άτομα, μεταξύ των οποίων επτά υπάλληλοι της BP και 79 της Transocean (ΝΟΑΑ, 2017). Οι τελευταίοι, δήλωσαν ότι κάποια στιγμή τα φώτα άρχισαν να τρεμοπαίζουν, και ακολούθησαν δύο ισχυρές δονήσεις. Μετά την έκρηξη ακολούθησε πυρκαγιά που κατέστρεψε ολοκληρωτικά την πλατφόρμα. Η πλατφόρμα εκκενώθηκε αμέσως, τα περισσότερα μέλη του πληρώματος μεταφέρθηκαν σε 2 παραπλέοντα πλοία, ενώ οι τραυματίες διεκομίστηκαν με ελικόπτερο σε νοσοκομεία κοντά στη Louisiana. Τεράστια ήταν η επιχείρηση διάσωσης που σχεδίασε η Αμερικανική Ακτοφυλακή, με 2 μεγάλα πλοία, 4 ελικόπτερα και 1 σωστικό αεροπλάνο να αναζητούν όλη τη νύχτα τους αγνοούμενους. Η Deepwater Horizon καιγόταν για μία ολόκληρη ημέρα, προτού βυθιστεί τελικά στις 22 Απριλίου 2010, περίπου στις 10:21π.μ. (σύμφωνα με όσα κατέγραψε η Αμερικανική Ακτοφυλακή).

Στις 8 Σεπτεμβρίου 2010, μετά από εσωτερική έρευνα, η BP δημοσίευσε μια έκθεση, σύμφωνα με την οποία η ανάφλεξη προκλήθηκε από μια φυσαλίδα αερίου που εισήλθε από το φρεάτιο στις εισροές αέρα των γεννητριών diesel. Όλα συνέβησαν ξαφνικά και γρήγορα. Οι περισσότεροι επιζώντες περιέγραψαν το περιστατικό ως «ξαφνική έκρηξη που τους έδωσε λιγότερο από πέντε λεπτά για να ξεφύγουν, όταν ξέσπασε ο συναγερμός» (Vucci, 2011). 11 άτομα έχασαν τη ζωή τους, πιθανότατα επειδή βρίσκονταν πολύ κοντά στο σημείο της έκρηξης.

Η μεγαλύτερη ιστορικά πετρελαιοκηλίδα στον Κόλπο του Μεξικού

Στις 22 Απριλίου του 2010, αξιωματικοί της Αμερικανικής Ακτοφυλακής καταγράφουν ότι «υπάρχει διαρροή πετρελαίου από την εξέδρα ίση με 8.000 βαρέλια (1.300.000 λίτρα) αργού πετρελαίου ημερησίως». Αμέσως στάλθηκαν 2 μη επανδρωμένα υποβρύχια οχήματα (ROVs), που ανεπιτυχώς προσπάθησαν να κλείσουν το φρεάτιο απ’ όπου διέρρεε το πετρέλαιο. Ένα ακόμα μη επανδρωμένο υποβρύχιο στάλθηκε, το οποίο δεν κατέγραψε διαρροή πετρελαίου από το φρέαρ, οπότε άρχισε να υπάρχει αισιοδοξία ότι το πετρέλαιο προέρχεται από τις αποθήκες της εξέδρας που βυθίστηκε, και άρα η διαρροή θα είναι μείζονος σημασίας μεν, αλλά ελεγχόμενη. Στις 24 Απριλίου ανακοινώνεται ότι τελικά η διαρροή προέρχεται από μια κατεστραμμένη κεφαλή που υπάρχει στο φρεάτιο, ικανή να δημιουργήσει μια τεράστια πετρελαιοκηλίδα στον κόλπο του Μεξικού. Η διαρροή συνεχίστηκε πράγματι για 87 ημέρες. Το φρεάτιο έκλεισε στις 19 Σεπτεμβρίου του 2010, ενώ το 2012 υπήρχαν αναφορές ότι υπάρχει ακόμα διαρροή πετρελαίου. H Αμερικανική Ακτοφυλακή υπολόγισε ότι περίπου 4,9 εκ. βαρέλια πετρελαίου χύθηκαν στη θάλασσα, σε μία έκταση 176.000 τ. χλμ., ενώ στην όλη επιχείρηση απασχολήθηκαν 6.500 πλοία και 28.000 εργάτες περίπου.

Η έκταση της πετρελαιοκηλίδας στον Κόλπο του Μεξικού. Πηγή: Skytruth/Google.

Η τεράστια περιβαλλοντική και οικονομική καταστροφή

Η τεράστια αυτή πετρελαιοκηλίδα επηρέασε το οικοσύστημα της περιοχής, και οδήγησε σε περιβαλλοντική υποβάθμιση, με δυσμενείς οικονομικές συνέπειες ως επακόλουθο. Αξίζει να σημειωθεί ότι η πληγείσα περιοχή ήταν εκείνη που κατά κύριο λόγο προμήθευε με θαλασσινά τις ΗΠΑ. Η εν λόγω περιοχή φιλοξενούσε 8.332 είδη θαλάσσιας χλωρίδας και πανίδας, ανάμεσα στα οποία περισσότερα από 1.270 είδη ψαριών, 218 είδη πτηνών και 4 είδη θαλάσσιων χελωνών. Το 2010 οι επιστήμονες επισήμαναν ότι μεγάλο μέρος του ζωοπλαγκτόν στην περιοχή είχε επηρεαστεί αρνητικά, ενώ το 2012 οι ψαράδες κατέγραψαν πολλά μεταλλαγμένα είδη θαλασσινών (κυρίως γαρίδες που δεν είχαν μάτια) και στις ακτές ξεβράστηκαν χιλιάδες ψάρια (κυρίως νεαρά νεκρά δελφίνια) (Shirley, 2010).

Παράλληλα, η μόλυνση από την πετρελαιοκηλίδα απείλησε και τη δημόσια υγεία. Πολλά ήταν τα περιστατικά ατόμων που μεταφέρθηκαν στα νοσοκομεία της Louisiana με κάποιο νόσημα που προκλήθηκε από την επαφή των ατόμων με το πετρέλαιο, κυρίως όσο εργάζονταν για τον καθαρισμό της περιοχής. Πολλοί ειδικοί συμβούλεψαν τους κατοίκους κοντά στον κόλπο του Μεξικού να μετακομίσουν, λόγω των δυσμενών για την υγεία τους συνεπειών που θα μπορούσε να έχει η μακροχρόνια έκθεσή τους στο πετρέλαιο (Froomkin, 2011). Παρατηρήθηκε, επίσης, ότι πολλοί κάτοικοι υπέφεραν από αναπνευστικά προβλήματα και κατάθλιψη, εξαιτίας της μόλυνσης.

Τεράστια ήταν και η οικονομική ζημία για την τοπική, αλλά και την εθνική οικονομία των ΗΠΑ γενικότερα. Οι τοπικοί ψαράδες έχασαν το εισόδημά τους, οι εταιρείες που έκαναν εξαγωγή θαλασσινών από την πληγείσα περιοχή σταμάτησαν να δουλεύουν, ενώ παράλληλα σταμάτησε και κάθε προσπάθεια εξόρυξης πετρελαίου στην περιοχή. Τεράστιες ήταν οι οικονομικές απώλειες και για την BP. Τέλος, η τοπική οικονομία επηρεάστηκε επίσης, επειδή -λόγω της υποβάθμισης του περιβάλλοντος- δεν υπήρχε πλέον τουρισμός στην περιοχή. Αυτή η κατάσταση συνεχίστηκε έως και το 2013.

Οι αγωγές για αποζημίωση

Χιλιάδες ήταν οι συλλογικές αγωγές που κατατέθηκαν στα δικαστήρια της Louisiana ενώ, ως το 2012, υπολογίστηκε ότι οι σχετικές με το ατύχημα αξιώσεις ανέρχονταν στις 92.000. Η BP, μετά το ατύχημα, σύστησε κεφάλαιο σε συμφωνία με την αμερικανική κυβέρνηση, καταθέτοντας το ποσό των 20 δισ. δολαρίων. Παράλληλα, 1,4 δισ. δόθηκαν σε κρατικούς φορείς, και 82 εκατ. δόθηκαν για τον έλεγχο της ποιότητας των θαλασσινών. Υπήρξε ξεχωριστό ποσό για την ικανοποίηση απαιτήσεων σχετικά με θέματα υγείας και ζημιών από τη μόλυνση, καθώς και μια ειδική αποζημίωση για τα θαλασσινά (Seafood Compensation Program) (Oil & Gas 360, 2016).

Συμπεράσματα

Η αναζήτηση ενέργειας στον Κόλπο του Μεξικού οδήγησε στη χειρότερη περιβαλλοντική καταστροφή στην ιστορία των ΗΠΑ. Παρόλο που η εξόρυξη πετρελαίου στην περιοχή είχε αναμφισβήτητα επηρεάσει θετικά την τοπική και εθνική οικονομία, η παραδοχή αυτή ανατράπηκε με ένα και μόνο ατύχημα.

Και ας έρθουμε τώρα στην ελληνική πραγματικότητα. Μπορεί η ανακάλυψη και η εκμετάλλευση υδρογονανθράκων στην περιοχή του Ιονίου -ή ακόμα και του Αιγαίου- να φαντάζουν ιδανική λύση για την οικονομική κρίση της χώρας μας, φανταστείτε όμως ένα ατύχημα όπως αυτό της Deepwater Horizon στην περιοχή της Μεσογείου. Άραγε, θα ήταν σε θέση το ελληνικό κράτος να το αντιμετωπίσει όπως οι ΗΠΑ; Δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι. Μπορούμε, ωστόσο, να συμπεράνουμε ότι η πρόληψη των ατυχημάτων σε μια τέτοια περίπτωση είναι μείζονος σημασίας, και άρα το ελληνικό κράτος θα πρέπει τουλάχιστον να επιλέγει αξιόπιστες εταιρείες ως ανάδοχες τέτοιων έργων, και να ζητάει τα απαραίτητα εχέγγυα.

Πηγές:

  1. ΝΟΑΑ. (2017). Oil and Chemical Spills – Significant Incidents – Deepwater Horizon Oil Spill. [online] Available at: http://response.restoration.noaa.gov/oil-and-chemical-spills/significant-incidents/deepwater-horizon-oil-spill [Accessed 5 Jul. 2017].
  2. Vucci, E. (2011). Obama, in Gulf, pledges to push on stopping leak. [online] Usatoday30.usatoday.com. Available at: https://usatoday30.usatoday.com/news/nation/2010-05-27-oil-spill-news_N.htm [Accessed 5 Jul. 2017].
  3. Shirley, T., Tunnell, J., Moretzsohn, F. and Brenner, J. (2010). Biodiversity of the Gulf of Mexico: Applications to the Deep Horizon oil spill. [online] Available at: https://web.archive.org/web/20160130231923/http:/www.harteresearchinstitute.org/images/press_releases/biodiversity.pdf [Accessed 5 Jul. 2017].
  4. Froomkin, D. (2011). Scientists Find Evidence That Oil And Dispersant Mix Is Making Its Way Into The Foodchain. [online] HuffPost. Available at: http://www.huffingtonpost.com/2010/07/29/scientists-find-evidence_n_664298.html [Accessed 5 Jul. 2017].
  5. Oil & Gas 360. (2016). BP Deepwater Horizon Lawsuit Settlement Receives Final Approval. [online] Available at: https://www.oilandgas360.com/bp-deepwater-horizon-lawsuit-settlement-receives-final-approval/ [Accessed 5 Jul. 2017].

Tagged under:

Η Λαμπρινή Πλιάτσικα σπούδασε Νομικά στο ΕΚΠΑ και είναι μεταπτυχιακή φοιτήτρια Ναυτικού Δικαίου της Νομικής Σχολής Αθηνών. Στα πλαίσια των σπουδών ασχολήθηκε με το αεροπορικό και το διαστημικό δίκαιο. Μιλάει 6 ξένες γλώσσες μεταξύ των οποίων και τα Αραβικά. [email protected]

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest