Donald Trump και Kim Jong Un: Πρωταγωνιστές στο θέατρο του παραλόγου

Το μέλλον της Ευρώπης φαντάζει αβέβαιο· η κρίση στη Μέση Ανατολή εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα, ενώ κάθε τρομοκρατική επίθεση ωθεί τη διεθνή κοινότητα σε μεγαλύτερο αδιέξοδο. Αποκορύφωμα, η κλιμάκωση της αντιπαράθεσης μεταξύ των ΗΠΑ και της Βορείου Κορέας, με πρωταγωνιστές τους Donald Trump και Kim Jong-un. Απειλές, «προσομοιώσεις πολέμου» και επίδειξη δύναμης διέπουν τη σχέση των δύο χωρών, και θέτουν ερωτήματα για τις διαστάσεις που μπορεί να λάβει η τρέχουσα διαφωνία. Πρόκειται απλά για μία παρεξήγηση, ή μήπως τα συμφέροντα πίσω από κάθε κίνηση των ηγετών καθορίζουν τους όρους της διαμάχης;

Μερικά χρόνια πίσω

Το 2003 η Βόρεια Κορέα αποσύρθηκε από τη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων, γνωστή και ως Non-Proliferation Treaty (NPT), και άρχισε να αναπτύσσει το δικό της πυρηνικό πρόγραμμα – κάτι που τότε φάνταζε αμφιλεγόμενο, μιας και οι πληροφορίες τόσο για τις πυρηνικές δυνατότητες, όσο και για τον εξοπλισμό που διέθετε η χώρα ήταν ελλιπείς και συχνά λανθασμένες. Έκτοτε, η Βόρεια Κορέα έχει πραγματοποιήσει τέσσερις πυρηνικές δοκιμές, με πιο πρόσφατες εκείνες του Ιανουαρίου και του Σεπτεμβρίου του 2016.

Η διπλωματία που προσπάθησε να χρησιμοποιήσει ο Obama για να εξισορροπήσει τις σχέσεις με τη Βόρειο Κορέα -ώστε να σταματήσει σταδιακά η ανάπτυξη του πυρηνικού της προγράμματος- κρίθηκε ανεπαρκής. Έτσι, το 2016 ο τέως πρόεδρος των ΗΠΑ επέβαλε για πρώτη φορά κυρώσεις εναντίον της Βορείου Κορέας, οι οποίες αποτέλεσαν την κατάλληλη αφορμή για να κόψει η Pyongyang την τελευταία δίοδο διπλωματικής επικοινωνίας με τις ΗΠΑ. Κατά τη διάρκεια της θητείας του Barack Obama, οι σχέσεις των ΗΠΑ με τη Βόρειο Κορέα μπορεί να μην επιδεινώθηκαν αισθητά, σίγουρα, όμως, δεν βελτιώθηκαν. Το βασικό ερώτημα που άρχισε να ταλανίζει την αμερικανική κοινή γνώμη ήταν πώς θα χειριστεί ακόμα ένα εύθραυστο ζήτημα ο επόμενος πρόεδρος.

Η οπτική του Donald Trump

Στις προεκλογικές του δηλώσεις, ο Donald Trump πραγματοποίησε μία «κίνηση-ματ». Δήλωσε πρόθυμος να συναντήσει αυτοπροσώπως, και να συζητήσει με τον Kim Jung-un, καθιστώντας εαυτόν τον πρώτο ηγέτη που θα είχε την τύχη να γνωρίσει το Βορειοκορεάτη ηγέτη από κοντά. Ο ίδιος θεωρούσε πως αυτός είναι ο πιο βατός δρόμος προκειμένου να εξασθενίσει το πυρηνικό πρόγραμμα της Βορείου Κορέας και, έτσι, να εξαλείψει σταδιακά την πυρηνική απειλή.

Μετά την εκλογή του στις 20 Ιανουαρίου του 2017 ως 45ος πρόεδρος των ΗΠΑ, ο Donald Trump δεν δίστασε να δηλώσει πως η υπομονή της Washington για το πυρηνικό πρόγραμμα της Βόρειας Κορέας εξαντλείται, και πως εάν ωθήσουν την κατάσταση στα άκρα, δύναται να προχωρήσει στη λήψη οικονομικών μέτρων – χωρίς, όμως, να δείχνει πρόθυμος να αποσύρει το ενδεχόμενο πιθανής στρατιωτικής παρέμβασης. Βέβαια, δεν παρέλειψε να προσθέσει ότι η πιο αποτελεσματική διέξοδος θα ήταν η ειρηνική επίλυση της κρίσης, την οποία, ωστόσο, χαρακτήρισε δύσκολη, λόγω του νεαρού της ηλικίας του Βορειοκορεάτη ηγέτη.

Μολαταύτα, ο Donald Trump έχει αποδείξει πως οι θέσεις και οι αποφάσεις του δεν διέπονται πάντα από σταθερότητα και διαύγεια. Σε ένα από τα tweets του, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε:

«Η Βόρεια Κορέα μόλις δήλωσε ότι βρίσκεται στα τελικά στάδια ανάπτυξης ενός πυρηνικού όπλου ικανού να φτάσει σε μέρη των Η.Π.Α. Δεν θα συμβεί!»

Η αλήθεια είναι πως ο Donald Trump δεν φαίνεται να έχει μέχρι στιγμής ένα οργανωμένο σχέδιο που θα ανταποκρίνεται σε πιθανά σενάρια, κυρίως, όμως, δεν έχει μελετήσει καθόλου τον αντίπαλό του. Δεν είναι ούτε η πρώτη ούτε η τελευταία φορά που ο Kim Jong-un προβαίνει σε επίδειξη δύναμης, με στόχο να σπείρει τον τρόμο σε όσους στέκονται εμπόδιο στα φιλόδοξα σχέδιά του. Έως σήμερα, καμία πυρηνική του δοκιμή δεν έχει απειλήσει σε μεγάλο βαθμό τη διεθνή κοινότητα -ώστε να τίθεται θέμα πυρηνικού πολέμου- χωρίς, βέβαια, να αποκλείεται η πιθανότητα να υπάρξει πραγματικός κίνδυνος στο μέλλον.

Στα μάτια του Αμερικανού προέδρου υπάρχει μία μόνο πιθανή εξήγηση: ότι, δηλαδή, η Λαϊκή Δημοκρατία της Κορέας και το πυρηνικό της πρόγραμμα αποτελούν απειλή για τις ΗΠΑ και τον υπόλοιπο κόσμο, και πως μόνη ουσιαστική λύση είναι η συζήτηση, η οποία θα συμβάλει στην απόσυρση των πυρηνικών σχεδίων της Βόρειας Κορέας. Είναι, φυσικά, βέβαιο πως μια μονόπλευρη και απλουστευμένη οπτική σαν αυτήν του Trump είναι ανεπαρκής για να πείσει το Βορειοκορεάτη ηγέτη, διότι πίσω από κάθε ενέργεια αλληλεπιδρούν περισσότερα από ένα κίνητρα.

Αν πράγματι ο πρόεδρος των ΗΠΑ σκοπεύει να συνεχίσει να επιδιώκει μια κορεατική Χερσόνησο χωρίς πυρηνικά όπλα, η αμερικανική κυβέρνηση θα πρέπει όχι απλώς να καταστήσει τη Βόρεια Κορέα προτεραιότητα στην ατζέντα της εξωτερικής πολιτικής της, αλλά, παράλληλα, να προβεί σε ουσιαστική και αποτελεσματική εξέταση πιθανών στρατηγικών κινήσεων.

Το όραμα του Kim Jong-un

Κεντρικός πυρήνας του πυρηνικού προγράμματος της Βόρειας Κορέας αποτελεί η μονάδα πυρηνικής έρευνας Yongbyon, η οποία φιλοξενεί όχι μόνο έναν ογκώδη πειραματικό αντιδραστήρα, αλλά και μία μονάδα επανεπεξεργασίας για ράβδους καυσίμου πλουτωνίου, το μέγεθος της οποίας εξυπηρετεί πολιτικούς σκοπούς. Αν και ο Kim Jong-il (πατέρας του Kim Jong-un) βρισκόταν επί 17 χρόνια στην εξουσία, κατόρθωσε να εκτοξεύσει τους μισούς από τους πυραύλους που έχει εκτοξεύσει η Pyongyang κατά τη διάρκεια της τετραετούς διακυβέρνησης του Kim Jong-un – αποδεικνύοντας πως το καθεστώς του «Xοντρού Kim του τρίτου«, όπως τον αποκαλούν τα δυτικά ΜΜΕ, έχει αναπτύξει με γοργούς ρυθμούς το πυραυλικό του σύστημα.

Αντίθετα με τις επίμονες εικασίες ότι το σύστημα βρίσκεται στο χείλος της κατάρρευσης, το δυναμικό της Βόρειας Κορέας τελικά παραμένει αμείωτο. Τακτικά η Pyongyang προσελκύει την προσοχή, προβαίνοντας σε προκλητική ρητορική, και επιζητεί την επίτευξη των πυρηνικών φιλοδοξιών της. Οι μεν συζητήσεις για τη λειτουργικότητα των πυρηνικών όπλων είναι έντονες, και αυτό οφείλεται στο γεγονός πως -παρά την προφανή και ύποπτη πρόοδο του πυρηνικού προγράμματος- η Λαϊκή Δημοκρατία της Κορέας φαίνεται ότι έχει δρόμο ακόμα για να καταστεί μια ισχυρή πυρηνική χώρα, με αδιαμφισβήτητη πυρηνική ενέργεια. Είναι, παρόλα αυτά, θέμα χρόνου έως ότου η Pyongyang αποκτήσει τα απαραίτητα τεχνολογικά στοιχεία και την τεχνογνωσία – εργαλεία τα οποία όχι μόνο θα αναβαθμίσουν τα Βορειοκορεάτικα πυρηνικά σχέδια, αλλά θα διχάσουν ακόμα περισσότερο τη διεθνή σκηνή.

Τους δύο τελευταίους μήνες η κατάσταση είναι αρκετά τεταμένη. Ειδικότερα, η Βόρεια Κορέα κατηγορεί επανειλημμένα τον πρόεδρο Donald Trump για την κλιμάκωση της έντασης στην περιοχή, εκφράζει τις ανησυχίες της, και προειδοποιεί πως το καθεστώς θα πραγματοποιεί πυρηνικές δοκιμές όποτε το κρίνει αναγκαίο. Μάλιστα, σε συνέντευξή του στο Associated Press, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της Βόρειας Κορέας, Han Song-ryol, τόνισε πως τα «επιθετικά» σχόλια του Αμερικανού προέδρου στο Twitter εγείρουν ερωτήματα, ενώ υπογράμμισε πως η χώρα του δεν θα μείνει με τα χέρια σταυρωμένα σε περίπτωση ενός «αυθαίρετου αμερικανικού χτυπήματος».

Πιθανά σενάρια

Οι μελλοντικές εξελίξεις μπορούν να σε εκτυλιχτούν με τρία πιθανά σενάρια, τα οποία πιθανότατα θα κρίνουν την έκβαση της αντιπαράθεσης των δύο χωρών:

Σενάριο 1ο: Ο Donald Trump ακολουθεί το μονοπάτι του προκατόχου του, και περιμένει το πρόβλημα να «ξεθυμάνει».

Αν υποθέσουμε πως πρόκειται για ακόμη ένα σύντομο επεισόδιο, στο οποίο η Βόρεια Κορέα θέλει να «τρίξει τα δόντια» στους Δυτικούς, η ουδετερότητα καθίσταται η μάλλον πιο σοφή τακτική που δύναται να ακολουθήσει η κυβέρνηση των ΗΠΑ. Δεδομένης, όμως, της συνεχιζόμενης ενίσχυσης του βορειοκορεατικού καθεστώτος και των πυρηνικών του φιλοδοξιών, η στρατηγική αυτή ενέχει έναν κίνδυνο: Κόντρα στις Κασσάνδρες, ο Kim Jong-un, κατόρθωσε να εδραιώσει τη θέση του, και να ασκήσει επιρροή στη διεθνή σκηνή, γεγονός που αποδεικνύει την αυξανόμενη εξουσία του, ή – όπως θα μπορούσε εύλογα να ισχυρισθεί κανείς- την εξάπλωση της βασιλείας του. Εκτός αυτού, μήπως η απάθεια προκαλεί ακόμα μεγαλύτερες εντάσεις;

Σενάριο 2ο: Ο δρόμος της διπλωματίας και της διαπραγματευτικής ισχύος

Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας, ο Donald Trump ανακοίνωσε την πρόθεσή του να εγκαταλείψει την προηγούμενη αμερικανική στρατηγική – δήλωση που γεννά ερωτήματα για το εάν και κατά πόσο η κυβέρνηση Trump θα επανεξέταζε την πιθανότητα των διαπραγματεύσεων. Αντίθετα με τον προκάτοχό του, ο Trump είχε τονίσει πως «θα μιλήσει με την ηγεσία της Βόρειας Κορέας, ενώ υπάρχουν 10%-20% πιθανότητες να πείσει τον Kim Jong-un να εγκαταλείψει αυτά τα καταστροφικά πυρηνικά«. Η επιλογή αυτή, ωστόσο, είναι δίκοπο μαχαίρι. Στο παρελθόν, όλες οι διπλωματικές προσπάθειες της αμερικανικής κυβέρνησης να διαπραγματευτούν με τη Βόρεια Κορέα έπεσαν στο κενό – αποτέλεσμα που εκ πρώτης όψεως δεν θα ευνοήσει τον πρόεδρο Trump, κυρίως εάν ληφθεί υπόψιν ο επιχειρηματικός -παρά διπλωματικός- κόσμος από τον οποίο προέρχεται. Μήπως, όμως, τελικά η απουσία διπλωματικής τέχνης θέσει τη βάση για μια πρώτη συνομιλία με τον Βορειοκορεάτη ηγέτη; Το σίγουρο είναι ότι η Βόρεια Κορέα δεν θα εγκαταλείψει εύκολα τις πυρηνικές της φιλοδοξίες.

Σενάριο 3ο: Υιοθέτηση δραστικότερων μέτρων

Η σύσφιξη των υφιστάμενων κυρώσεων μπορεί να είναι μια επιλογή, αν και αυτή φαίνεται μάλλον παρακινδυνευμένη. Οποιαδήποτε χρήση στρατιωτικής δύναμης κατά της Βόρειας Κορέας συνεπάγεται τον κίνδυνο ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης της σύγκρουσης με απρόβλεπτες συνέπειες, και ελάχιστες πιθανότητες έχει να επαναφέρει την τάξη μεταξύ των δύο χωρών. Εν ολίγοις, δεν υπάρχει περιθώριο ελιγμών για τις ΗΠΑ να αναλάβουν στρατιωτική δράση κατά του πυρηνικού προγράμματος της Βόρειας Κορέας.

Συμπέρασμα

Οι δύο ηγέτες φαίνεται να είναι παγιδευμένοι στο μονοδιάστατο τρόπο σκέψης τους, ο οποίος δυσκολεύει οποιαδήποτε προσπάθεια βελτίωσης των σχέσεων των δύο χωρών. Η μεταξύ τους διαμάχη -που χαρακτηρίζεται κυρίως από αβάσιμες απειλές, αβάσιμες δηλώσεις και επιδείξεις δύναμης- αψηφά τους ρεαλιστικούς κανόνες, και παραπέμπει περισσότερο σε θέατρο του παραλόγου παρά σε διεθνή δρώμενα.

 

Πηγές:

  1. Richardson, C. (2015). North Korea’s Kim dynasty: the making of a personality cult. [online] the Guardian. Available at: https://www.theguardian.com/world/2015/feb/16/north-korea-kim-jong-il-birthday [Accessed 5 May 2017].
  2. Kaplan, R. and Denmark, A. (2011). The Long Goodbye: The Future North Korea. [online] World Affairs Journal. Available at: http://www.worldaffairsjournal.org/article/long-goodbye-future-north-korea [Accessed 5 May 2017].
  3. Gaul, K. (2017). Kim Jong-Un releases explosive anti-American propaganda video. [online] Mail Online. Available at: http://www.dailymail.co.uk/news/article-4333616/Kim-Jong-releases-anti-American-propaganda-video.html [Accessed 5 May 2017].
  4. Ncnk.org. (2017). Kim Jong Un’s Speeches and Public Statements — National Committee on North Korea. [online] Available at: http://www.ncnk.org/resources/news-items/kim-jong-uns-speeches-and-public-statements-1 [Accessed 5 May 2017].
  5. Liegl, M. (2017). The End of Illusions -Trump’s North Korea Options. [online] Available at: https://www.baks.bund.de/sites/baks010/files/working_paper_2017_05.pdf [Accessed 5 May 2017].
  6. Twitter. (2017). Donald J. Trump on Twitter. [online] Available at: https://twitter.com/realDonaldTrump/status/816057920223846400 [Accessed 5 May 2017].
  7. Cristol, J. (2017). Trump vs. Kim: A fight the US President can’t win. [online] Cnn.com. Available at: http://edition.cnn.com/2017/04/13/opinions/kim-vs-trump-cristol-opinion/ [Accessed 5 May 2017].

Tagged under:

Τεταρτοετής φοιτήτρια Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Τα τρία στοιχεία της ευτυχίας: βιβλία, ταξίδια και χαμόγελα. [email protected]

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

X

Pin It on Pinterest

X
Share This