HeroRats: Aρουραίοι που σώζουν ζωές

Υπάρχουν διαφορετικοί ορισμοί και ερμηνείες για τον όρο “καινοτομία”, καλύπτοντας ένα μεγάλο φάσμα δραστηριότητας, το οποίο έχει, όμως, κοινά χαρακτηριστικά σε κάθε περίπτωση. Τα χαρακτηριστικά αυτά έχουν να κάνουν με τα διάφορα στάδια της ανάπτυξης, της κατηγοριοποίησης ή της εκτέλεσης. Αναφέροντας τον ορισμό του Ο.Ο.Σ.Α. (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης), η καινοτομία γίνεται αντιληπτή ως “η μετατροπή μίας ιδέας σε εμπορεύσιμο προϊόν ή υπηρεσία […], ακόμα και μέθοδο παροχής κοινωνικής υπηρεσίας” (Oecd.org, 2017). Στο πλαίσιο, λοιπόν, της καινοτομίας εντάσσεται και ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός που ερευνά, αναπτύσσει και ανιχνεύει νάρκες, αλλά και τον ιό της φυματίωσης, με εκπαιδευμένους αρουραίους.

Ο οργανισμός APOPO (Anti Persoonsmijnen Ontmijnende Product Ontwikkeling), όπως λέει και το λογότυπό του, εκπαιδεύει αφρικανικούς αρουραίους ώστε να σώζουν ζωές. Η δράση τους μπορεί να χωριστεί σε δύο άξονες: αυτόν της ανίχνευσης ναρκών και αυτόν της ανίχνευσης της φυματίωσης. Σε αυτά τα θηλαστικά έχει δοθεί η ονομασία “HeroRats”. Αυτοί οι ήρωες, λοιπόν, έχουν πολύ μικρό βάρος, για να περπατούν πάνω στις νάρκες χωρίς να τις ενεργοποιούν, και για να είναι πολύ γρήγοροι στο να τις βρουν. Τα παραπάνω τους καθιστούν άκρως βοηθητικά “εργαλεία” στη διαδικασία απομάκρυνσης αυτών των ειδικών εκρηκτικών μηχανισμών. Το πλεονέκτημά τους σε σχέση με τους συμβατικούς ανιχνευτές μετάλλων έγκειται στο γεγονός πως αγνοούν τα σίδερα που μπορεί να βρεθούν στον δρόμο τους, και έτσι μπορούν να ψάξουν μία περιοχή ίση με ένα γήπεδο τένις μέσα σε τριάντα λεπτά – σε αντίθεση με ένα χειροκίνητο deminer, που μπορεί να χρειαστεί έως και τέσσερις μέρες. Η ύπαρξη 64 ακόμη χωρών και περιοχών στον κόσμο “μολυσμένων” από νάρκες καθιστά τη δράση αυτού του οργανισμού απαραίτητη σε περιοχές όπως η Καμπότζη, η Μοζαμβίκη και η Ανγκόλα.

Εστιάζοντας στη δεύτερη δραστηριότητα αυτής της δομής, ίσως υπάρχει μία ασυμβατότητα σχετικά με τα προαναφερθέντα, αλλά όχι ως προς τη θεματική της σημαντικότητας που παρουσιάζει η εξασφάλιση μίας ανθρώπινης ζωής, όταν τα μέσα είναι ελλιπή ή μη προσβάσιμα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.) ανακοίνωσε το 2016 πως η φυματίωση σκοτώνει 1,8 εκατομμύρια ασθενείς. Η APOPO δρα στην Τανζανία και τη Μοζαμβίκη, που εντάσσονται στις τριάντα χώρες με “Υψηλή TB(tuberculosis)-βαρύτητα”. Οι HeroRats ελέγχουν 100 δείγματα σάλιου μέσα σε 20 λεπτά. Η ίδια διαδικασία για ένα εργαστήριο σε δημόσια κλινική με συμβατικά μικροσκόπια -αν είναι διαθέσιμα- διαρκεί τρεις μέρες. Για ακόμα μία φορά, λόγω της ταχύτητας και της ευαισθησίας των αρουραίων, περισσότεροι άνθρωποι αρχίζουν να θεραπεύονται, και έχουν τη δυνατότητα να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους. Το μοντέλο ανίχνευσης της APOPO έχει μεγαλύτερη βαρύτητα, αν σκεφτεί κανείς πως οι HeroRats ήταν σε θέση το 2016 να επιβεβαιώσουν 1.764 υποψήφιους ασθενείς με φυματίωση, οι οποίοι αρχικά είχαν διαγνωσθεί ως αρνητικοί στις τοπικές κλινικές (APOPO, 2017).

Αναλύοντας περισσότερο την επιχειρηματική πλευρά του εν λόγω οργανισμού, μπορεί να υποστηριχθεί πως αυτός ικανοποιεί τα κριτήρια και τα χαρακτηριστικά μιας εφεύρεσης, ώστε αυτή να θεωρηθεί χρήσιμη. Η κοινωνική επιχειρηματικότητα με την εν λόγω μορφή στοχεύει κυρίως στο να εξυπηρετήσει και να καλύψει κάποιες κοινωνικές και ανθρωπιστικές ανάγκες. Επειδή η κοινωνία μετασχηματίζεται διαρκώς, και επειδή μεταβάλλονται συνεχώς οι οικονομικές, κοινωνικές και πολιτισμικές συνθήκες, η επιχειρηματική δραστηριότητα θα πρέπει να μεταβάλλεται διαρκώς, αντίστοιχα. Η κοινωνική επιχειρηματικότητα, εάν λειτουργήσει αποτελεσματικά, μπορεί να πετύχει τους στόχους της, και να εξυπηρετήσει διάφορους κοινωνικούς και φιλανθρωπικούς σκοπούς (Anon, 2017). Στην περίπτωση που συζητείται εδώ, αυτή η μορφή πρωτοπορίας ενεργοποιήθηκε ακριβώς από τις ανάγκες που υπάρχουν στις αναπτυσσόμενες χώρες, και μάλιστα λόγω δύο διαφορετικών αιτιών θανάτου.

Περαιτέρω, είναι σημαντικό να γίνει μία αναφορά στο φαινόμενο του “σπισισμού”, όσον αφορά στην εξέλιξη της APOPO. Ο όρος “σπισισμός” (speciesism στα αγγλικά, species=είδος) αναφέρεται στον διαχωρισμό κατά τον οποίο το ανθρώπινο είδος θεωρείται ανώτερο -σε μία ιεραρχική κλίμακα- από τα άλλα είδη. Ο “σπισισμός”, ως διάκριση σε επίπεδο ειδών, δίνει περισσότερη ηθική σημαντικότητα στον άνθρωπο σε σχέση με τα μη-ανθρώπινα ζώα και, ουσιαστικά, επιτρέπει την επιβολή των ιεραρχικά ανώτερων στους κατώτερους, εμπνέοντας την ελεύθερη άσκηση εξουσίας (Antispe.squat.gr, 2017). Έχοντας ως βασική πυξίδα εξέλιξης και σημαντικότητας για τον άνθρωπο το ίδιο το ανθρώπινο είδος, γίνεται αντιληπτή πολλές φορές η απουσία αναγνώρισης των ζώων που δεν εντάσσονται σε αυτό.

Σίγουρα μπορεί να εκφραστεί μία αντίφαση εδώ σχετικά με τον “αντι-σπισισμό” λόγω της “άσκησης εξουσίας” -αν μπορεί να εκφραστεί έτσι-, καθώς οι αρουραίοι πράγματι ζουν σε συγκεκριμένες συνθήκες, ορισμένες από τον άνθρωπο. Μάλιστα, στην περίπτωση που εξετάζεται εδώ, τα μικρά αυτά θηλαστικά -πάντα με τη βοήθεια του ανθρώπου- έχουν καταφέρει να δώσουν λύση σε προβλήματα όπου η ανθρώπινη τεχνολογία είναι αδύνατον να αντεπεξέλθει. Όλοι οι HeroRats λαμβάνουν μία θρεπτική δίαιτα, και μένουν σε έναν ειδικά διαμορφωμένο χώρο με διάφορα παιχνίδια και κάποιον “φίλο” τους, όπως περιγράφει η APOPO. Επίσης, γίνονται εβδομαδιαίοι υγειονομικοί έλεγχοι από κτηνίατρο, αλλά συγχρόνως το “χάιδεμα” και η φροντίδα από το προσωπικό του οργανισμού είναι υποχρεωτικά (APOPO, 2017).

Πόσο σημαντική είναι, λοιπόν, η προσφορά αυτών των πλασμάτων για πληθυσμούς που πλήττονται από ασθένειες και άλλα δεινά; Μήπως τελικά η ιδέα της ανωτερότητας του ανθρώπινου είδους θα έπρεπε να μπει στο πλαίσιο μίας συλλογιστικής που σέβεται και αναγνωρίζει, ή και αναδεικνύει, το μεγαλείο και την αρμονική-βοηθητική συνύπαρξη με τα υπόλοιπα ζώα;

Πηγές:

  1. Oecd.org. (2017).The Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD).
    http://www.oecd.org/
  2. Weetjens, B. (2017). APOPO – we train rats to save lives. 
    https://www.apopo.org/en/about/who/history
  3. Κορρές, Γ. (2015). Επιχειρηματικότητα και Ανάπτυξη.
    https://repository.kallipos.gr/pdfviewer/web/viewer.html?file=/bitstream/11419/693/1/Korres_all.pdf
  4. Fast, C., Bach, H., McCarthy, P. and Cox, C. (2017). Mine Detecting Rats Make an Impact in Cambodia.
    http://commons.lib.jmu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2784&context=cisr-journal

Tagged under:

Η Σοφία Τσερέα σπούδασε Κοινωνιολογία στο Πάντειο πανεπιστήμιο πολιτικών και κοινωνικών επιστημών. Κύρια επιστημονικά ενδιαφέροντα της είναι οι μορφές μη δομημένης εκπαίδευση και η βιοηθική.

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

1 Comment

  1. Αγγελική Reply

    Υπέροχο άρθρο, τροφή για σκέψη, μια δεύτερη ευκαιρία για τα “βρομικα πλάσματα του υπονομου” …

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest