M5S: Ενδεχόμενος κίνδυνος της πολιτικής σταθερότητας της Ιταλίας;

Είδηση -και μάλιστα παράδοξη- αποτέλεσε πριν ένα μήνα για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο η ανοιχτή επιθυμία του Ιταλικού κινήματος, Movimento 5 Strelle (M5S), να απομακρυνθεί ολοκληρωτικά, μετά από 3 χρόνια συνεργασίας, από την άκρως ευρωσκεπτικιστική και συντηρητική παράταξη του Βρετανού Nigel Farage, EFDD, με σκοπό την συνεπακόλουθη προσέγγισή του στον φιλελεύθερο Βέλγο Guy Verhofstadt, και την εισχώρησή του στην ALDE. Στις 9 Ιανουαρίου 2017 υπεβλήθη και επίσημα το αίτημα ένταξης του Beppe Grillo στην φιλελεύθερη πτέρυγα του Στρασβούργου, με αποτέλεσμα να υπάρξουν έντονες αντιδράσεις σε όλη την Ευρώπη από τους υπέρμαχους τόσο του φιλελευθερισμού, όσο και του συντηρητισμού. Εν τέλει, προς μεγάλη έκπληξη του Ιταλού (και, ενδεχομένως, ανακούφιση του Βρετανού), ο GuyVerhofstadt απέρριψε το αίτημα την επόμενη κιόλας ημέρα, έπειτα από μια κλειστή πολύωρη σύσκεψη με τα μέλη της παράταξής του (Nathalie, 2017). Σκοπός του εν λόγω άρθρου είναι η παρουσίαση των βασικότερων παραγόντων που οδήγησαν στη δημιουργία και ανάδειξη του κινήματος, αλλά και η πολιτική του τοποθέτηση και δράση, τόσο στην ιταλική όσο και στην ευρωπαϊκή πολιτική.

Οι απαρχές του M5S

Η αρχή έγινε μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας Meetup.com με την ενοποίηση διαφόρων πληθυσμιακών ομάδων της Ιταλίας, με στόχο την μετέπειτα διεξαγωγή συνόλου διαφημίσεων και εκστρατειών επί διαφόρων θεμάτων. Οι ίδιοι αρνήθηκαν, από τα πρώτα κιόλας βήματα της δραστηριότητάς τους, να χαρακτηρισθούν ως πολιτικό κόμμα, αλλά υιοθέτησαν τον όρο κίνημα/κίνηση, προσπαθώντας να αποτραβηχθούν όσο το δυνατόν περισσότερο από την καθαρά παραδοσιακή πολιτική, την οποία θέτουν έκτοτε ως βασικό τους αντίπαλο. (John&Chiara, 2016)

Η πολιτική τοποθέτηση και πορεία του M5S από τη γέννησή του έως το δημοψήφισμα

Το M5S ακολούθησε εξαρχής μια καθαρά ευρωσκεπτικιστική και λαϊκιστική προσέγγιση, τασσόμενη ενάντια στο κατεστημένο, ενώ παράλληλα αντιτάχθηκε στη διαφθορά και στους παρόντες πολιτικούς, επιζητώντας ακόμα και περικοπές των βουλευτικών μισθών κατά 80% (James, 2016). Τα πέντε αστέρια, τα οποία επικαλείται ο Grillo, αντιπροσωπεύουν τα πέντε βασικά θέματα-κλειδιά για το κόμμα του: δημόσια ύδρευση, βιώσιμο δίκτυο μεταφορών, ανάπτυξη, δικαίωμα πρόσβασης στο διαδίκτυο, και οικολογία. Ανάμεσα σε αυτά, βέβαια, δεν εκλείπουν και απόψεις, οι οποίες αφορούν την εξωτερική πολιτική της χώρας.

Τα αποτελέσματα των εκλογών του 2013 παρουσιάζουν μια ιδιαίτερα κρίσιμη πολιτική και κοινωνική κατάσταση, τόσο στην Ιταλία όσο και σε ολόκληρη την Ευρώπη, τονίζοντας έντονα τον χαρακτήρα της κίνησης. Τα ποσοστά δημιουργούν στο Μ5S τέτοια δυναμική, που το καθιστούν το δεύτερο κόμμα του ιταλικού κοινοβουλίου και, επομένως, την πρωτεύουσα ισχυρή αντιπολιτευτική δύναμη, υπερνικώντας ακόμα και τον Silvio Berlusconi, ηγούμενου της Forza Italia. (J. H., 2016) Το κίνημα φαίνεται πως αναπτύχθηκε μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια, λόγω της οικονομικής κρίσης που χτύπησε αισθητά την Ευρωζώνη -και, εν προκειμένω, την Ιταλία-, της μεγάλης διαφθοράς στη χώρα, και της ενδεχομένως ανεπαρκούς πολιτικής γραμμής. Ωστόσο, σημαντικό ρόλο διαδραμάτισαν ο αναβρασμός και οι αντιδράσεις σε διάφορα μέτωπα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναφορικά με την επικρατούσα πολιτική. Ο Grillo κατάφερε να συσπειρώσει γύρω του όχι μόνο ψηφοφόρους που ταυτίζονταν με το ιδεολογικό του πλαίσιο στο κομματικό τόξο, αλλά και πολλούς από αυτούς που ήταν γενικότερα εχθρικά προσκείμενοι στον Matteo Renzi.

Γνωστός ήδη στο ευρύ κοινό ως καυστικός κωμικός, ο Grillo παρουσιάστηκε ως η ελπίδα ενάντια στην οικονομική ελίτ της χώρας, και έτσι κέρδισε αμέσως την υποστήριξη των οικονομικά ασθενέστερων στρωμάτων της. Οι ομιλίες του στο ιταλικό κοινοβούλιο παρέμειναν έκτοτε στα ίδια επίπεδα καυστικότητας και επιθετικής αμεσότητας προς τους πολιτικούς του αντιπάλους, χαρακτηριστικό το οποίο κατέστη ιδιαίτερα αγαπητό στους σταδιακά αυξανόμενους υποστηρικτές του. Αυτό έγινε, μάλιστα, αντιληπτό και από την εκλογή του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αποκτώντας 17 θέσεις στην ακροδεξιά ευρωσκεπτικιστική παράταξη του Nigel Farage, EFDD.

Δύο χρόνια αργότερα, στις 4 Δεκεμβρίου 2016, το ιταλικό δημοψήφισμα ήρθε να ταράξει πάλι τις ισορροπίες, και να δώσει μια χρυσή ευκαιρία στο κίνημα. Η δέσμευση του Renzi για παραίτηση σε περίπτωση ανεπιθύμητου αποτελέσματος, και η συνεπακόλουθη υπεροχή του «όχι», βρήκαν το Μ5S να επιζητά άμεσα εκλογές, νωρίτερα από το προκαθορισμένο (σ.σ. 2018 ή 2019), πιστεύοντας πως μια ενδεχόμενη νίκη είναι πλέον εφικτή. (Peter, 2016)

Η αλλαγή στην ευρωπαϊκή πορεία πλεύσης του M5S

Στις 9 Ιανουαρίου 2017, όμως, μια προσπάθεια αλλαγής πολιτικής πλεύσης προκάλεσε ένα συναίσθημα αμηχανίας και δυσμένειας έναντι του κινήματος, όσον αφορά στον ευρωπαϊκό του προσανατολισμό. Η επιθυμία του να εισχωρήσει στο φιλελεύθερο και υπέρμαχο -της Ευρωπαϊκής Ένωσης- κομμάτι του Eυρωκοινοβουλίου, ανεκόπη άμεσα από τον Πρόεδρο της ALDE, GuyVerhofstadt, και το επιτελείο του, πιστεύοντας πως, παρά τα όποια κοινά σημεία μεταξύ τους, θα ήταν αδύνατον να συνεργαστούν με 17 «αντιπάλους» της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μια έμμεση συνεργασία, όμως, ενδεχομένως να πραγματοποιηθεί στο μέλλον. Η εν λόγω αμηχανία δημιουργήθηκε όχι μόνο από την απόρριψη του αιτήματος του Μ5S από τον GuyVerhofstadt, αλλά και από την επακόλουθη δήλωση ενός εκπροσώπου της EFDD, πως «τα 17 μέλη του M5S παραμένουν κομμάτι της ομάδας, και δεν έχουν υπογράψει κάποια επίσημη αίτηση για αποχώρηση. Ο μεγάλος, όμως, αριθμός αυτών που ψήφισαν για αποκοπή από τον Nigel Farage και την UKIP, θα οδηγήσει στην άσκηση πολύ μεγάλης πίεσης σε αυτούς, ώστε να παραιτηθούν από την EFDD». Αν αυτό το σενάριο πραγματοποιηθεί, ο τελευταίος θα κληθεί να αντιμετωπίσει, βέβαια, ένα μεγάλο πρόβλημα, καθώς οι Ιταλοί αποτελούσαν το μεγαλύτερο κομμάτι της EFDD μετά την UKIP. (Jennifer, 2017)

Το M5S σε θέση ηγεσίας

Το ερώτημα σχετικά με το κατά πόσο το M5S είναι ικανό να αναλάβει ευθύνες διακυβέρνησης, απασχόλησε και απασχολεί πολλούς Ευρωπαίους αναλυτές που βλέπουν την ανοδική του πορεία, παράλληλα με παρόμοιες ευρωσκεπτικιστικές ή/και λαϊκιστικές δυνάμεις στην Ευρώπη. Η επικρατούσα άποψη, μέχρι και σήμερα, υποστηρίζει πως ο Grillo δεν είναι ικανός να αναλάβει αποτελεσματικά την διακυβέρνηση της χώρας. Καθώς η ψήφος στο κίνημα αποτελεί μια γενικότερη ψήφο διαμαρτυρίας στο κατεστημένο, και όχι τόσο ταύτισης ιδεολογικής γραμμής, όπως προαναφέρθηκε, συγκεντρώνει ποσοστά τόσο από την αριστερά, όσο και από την δεξιά. Είναι, επομένως, αμφίβολο κατά πόσο, και σε ποιο βαθμό, ένα τέτοιο κόμμα μπορεί να διατηρήσει τη συνεκτικότητα και τη συνοχή του, όταν βρεθεί αντιμέτωπο με τις πιέσεις της διακυβέρνησης. Το M5S πιθανότατα δεν θα αντέξει το βάρος της ευθύνης που θα χρειαστεί να σηκώσει στις πλάτες του, όταν οι αποφάσεις του θα ευνοούν την μία πλευρά αντιπροσώπευσης, και θα ζημιώνουν στον αντίποδα την άλλη. Παρά ταύτα, όλα αυτά αποτελούν μόνο υποθέσεις, για την πραγματοποίηση των οποίων απαιτείται χρόνος, ώστε να φανεί και η αντοχή του κόμματος μακροπρόθεσμα. (May, 2016)

Πηγές:

  1. James N. (2016) What is Italy’s Five Star Movement? Available at: http://www.thelocal.it/20161202/what-is-italys-five-star-movement (Accessed: 13 February 2017)
  2. Jennifer R. (2017) Ukip’s EU funding at risk after M5S risks Nigel Farage’s Brussels Group. Available at: https://www.theguardian.com/world/2017/jan/09/five-star-movement-nigel-farage-meps-m5s-alde (Accessed: 15 February 2017)
  3. H. (2016) Italy’s Five Star Movement. Available at: http://www.economist.com/blogs/economist-explains/2016/10/economist-explains-22 (Accessed: 14 February 2017)
  4. John F. & Chiara A. (2016) Everything You Need to Know About Italy’s Five Star Movement: QuickTake Q&A. Available at: https://www.bloomberg.com/news/articles/2016-12-05/why-five-star-is-bane-of-italy-s-establishment-quicktake-q-a (Accessed: 13 February 2017)
  5. May B. (2016) Who is Beppe Grillo and what is Five Star Movement? All you need to know about the biggest threat to Italy’s status quo. Available at: http://www.independent.co.uk/news/world/europe/who-is-beppe-grillo-five-star-movement-italy-referendum-party-matteo-renzi-resigns-a7456106.html (Accessed: 13 February 2017)
  6. Nathalie K. (2017) Pro-EU ALDE rejects M5S request to join them in Strasbourg. Available at: http://www.italianinsider.it/?q=node/4836 (Accessed: 15 February 2017)
  7. Peter F. (2016) Italy referendum: Five Star Movement to make major gains no matter what the result. Available at: http://www.telegraph.co.uk/news/2016/12/04/italy-referendum-five-star-movement-make-major-gains-no-matter/ (Accessed: 14 February 2017)

Tagged under:

Ονομάζομαι Κωνσταντίνα Τσακαράκη και είμαι τελειόφοιτη του τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας στο Πάντειο πανεπιστήμιο. Είμαι ενεργό μέλος στον πολιτικό κλάδο τα τελευταία 4 χρόνια και με πολυάριθμη, εκτός των άλλων, συμμετοχή σε σχετικές προσομοιώσεις και συνέδρια. Αποτελώ μέρος εθελοντικής οργάνωσης, ούσα ακόμα και σε οργανωτική θέση, καθώς και αρθρογραφίας. Στόχος το πτυχίο και η, μετέπειτα, πολυπόθητη πρακτική στην European Commission.

Website: https://powerpolitics.eu/

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest