MiFID II: Η νέα οδηγία για την παροχή επενδυτικών υπηρεσιών και πώς θα επηρεάσει την αγορά εντός της ΕΕ

Οι δεκαετίες πριν την Παγκόσμια Χρηματοπιστωτική Κρίση του 2008 χαρακτηρίζονταν από μία διαρκή αποδυνάμωση κάθε ρυθμιστικού πλαισίου επενδυτικών αγορών, καθότι επικρατούσε η άποψη ότι η αγορά θα μπορούσε να αυτορυθμιστεί. Οικονομόλoγοι -όπως ο Keynes- που προμήνυαν την επερχόμενη πτώση της αγοράς, θεωρούνταν ψευδοπροφήτες από πολλούς. Ωστόσο η «μέρα της κρίσης» έφτασε, αποδεικνύοντας ότι ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα με χαλαρά ρυθμιστικά πλαίσια δεν εγγυάται μακροπρόθεσμη σταθερότητα. Ακολούθησε μία περίοδος «laissez faire», δεδομένου ότι αναδεικνύεται, πλέον, η ανάγκη για τη σύνθεση ενός πλήρους πακέτου ρυθμίσεων και κανονισμών που να ανταποκρίνονται στις νέες προκλήσεις, και να εξασφαλίζουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Πράγματι, ύστερα από την κατάρρευση των Lehman Brothers, στη Σύνοδο Κορυφής των 20 του Νοέμβρη του 2008, έγινε λόγος για τη δημιουργία μίας οδηγίας με απώτερο σκοπό τη βελτίωση της διαφάνειας και της εποπτείας των λιγότερο ρυθμιζόμενων αγορών -συμπεριλαμβανομένων και των αγορών παραγώγων- και την αντιμετώπιση της υπερβολικής μεταβλητότητας των τιμών στις αγορές παραγώγων επί εμπορευμάτων. Κάπως έτσι, γεννιέται το MiFID II.

Η πορεία προς το MiFID II

Η πρώτη οδηγία MiFID (Markets in Financial Instruments Directive) τέθηκε σε ισχύ την 1η Νοεμβρίου του 2007. Ωστόσο, η αποδυνάμωση της διεθνούς επενδυτικής αγοράς, ύστερα από την εμφάνιση της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2009, ώθησε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην εγκαθίδρυση μιας συμβουλευτικής επιτροπής, με σκοπό την αναθεώρηση της τότε ισχύουσας οδηγίας. Έτσι, λαμβάνοντας υπόψιν τις εξελίξεις της επιδεινόμενης κρίσης και την αδυναμία της πρώτης οδηγίας να διασφαλίσει ένα υγιές κλίμα επενδυτικών συναλλαγών εντός της ΕΕ, την 20η Οκτωβρίου του 2011, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συντάσσει μία νέα οδηγία, τη MiFID 2. Πρόκειται για μία οδηγία αποτελούμενη από μία ανανεωμένη έκδοση των κανονισμών που εμπεριέχονταν στη MiFID, καθώς και ένα σύνολο νέων κανονισμών διομορφωμένων, έτσι ώστε να απαντούν στις νέες συνθήκες αγοράς που ακολούθησαν την κρίση του 2009. Το νέο πακέτο οδηγιών υιοθετείται επίσημα από τους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης το καλοκαίρι του 2014. Ωστόσο, έναν χρόνο αργότερα η ΕΑΚΑΑ (Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών), εκφράζοντας τις ανησυχίες της, δήλωσε τον Οκτώβριο του 2015 ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν θα είναι έτοιμη να θέσει την οδηγία σε ισχύ το 2017, όπως είχε προκαθοριστεί. Γι’αυτόν τον λόγο, ύστερα από σχετική δήλωση, η Κομισιόν παρέτεινε την έναρξη εφαρμογής του νέου πακέτου κανονισμών για έναν χρόνο (Stafford P., 2017).

H αναθεώρηση του MiFID φιλοδοξεί όχι μόνο να επικαιροποιήσει τους υφιστάμενους κανόνες για να συμβαδίσει με τις τεχνολογικές εξελίξεις, αλλά και να αντιμετωπίσει τις «ανεπαρκώς ρυθμιζόμενες και αδιαφανείς πτυχές του χρηματοπιστωτικού συστήματος», όπως είναι οι τεράστιες εξωχρηματιστηριακές αγορές, τα παράγωγα και τα ομόλογα (Stafford P., 2017). Η αναθεωρημένη οδηγία, που τέθηκε σε ισχύ την 3η Ιανουαρίου του νέου έτους, προσβλέπει κυρίως στη διασφάλιση μεγαλύτερης διαφάνειας συναλλαγών, στην ενίσχυση του ρόλου των εποπτικών αρχών, καθώς και στην αποτελεσματικότερη προστασία των επενδυτών – όπως υπογράμμισε ο πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, Χαράλαμπος Γκότσης (Καθημερινή, 2017).

Αρχικά, επιρρώνοντας το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο του 2007, η MiFID II κάνει ένα βήμα παραπάνω ως προς την αποτελεσματικότερη προστασία των επενδυτών, θέτοντας αυστηρότερες απαιτήσεις σχετικά με τη διαχείριση του χαρτοφυλακίου, την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών στους επενδυτές, και τις συναλλαγές πολύπλοκων χρηματοπιστωτικών μέσων. Ακόμη, με σκοπό την αποτροπή σύγκρουσης συμφερόντων, πλέον απαγορεύονται οι αντιπαροχές στους ανεξάρτητους συμβούλους και στους διαχειριστές χαρτοφυλακίων. Αναφορικά με τις επιχειρήσεις παροχής επενδυτικών υπηρεσιών που κατασκευάζουν ή/και διανέμουν επενδυτικά προϊόντα, αυξάνονται οι οργανωτικές απαιτήσεις και η ευθύνη των διευθυντών, καθώς και η υποχρέωση αναλυτικότερης πληροφόρησης και ενημέρωσης των πελατών.

Εν συνεχεία, για τη διασφάλιση ίσων όρων διαφάνειας στις διαπραγματεύσεις, η νέα οδηγία προσθέτει στο υφιστάμενο ρυθμιστικό πλαίσιο οργανωμένες πλατφόρμες, όπου πραγματοποιούνται σημαντικές συναλλαγές σε μη μετοχικούς τίτλους, διαμορφώνοντας έτσι ένα νέο είδος πολυμερούς τύπου διαπραγμάτευσης, που θα καλείται Οργανωμένος Μηχανισμός Διαπραγμάτευσης (Organised Trading Facility-OTF). Επιπλέον, προβλέπει ότι επιχειρήσεις παροχής επενδυτικών υπηρεσιών, καθώς και πιστωτικά ιδρύματα υποχρεούνται να πραγματοποιούν τις συναλλαγές τους μόνο σε καθορισμένους τόπους διαπραγμάτευσης ή σε ισοδύναμους τόπους διαπραγμάτευσης τρίτης χώρας, περιορίζοντας τις εξωχρηματιστηριακές συναλλαγές (OTC) στις μετοχές. Η συλλογή όλων των δεδομένων της κεφαλαιακής αγοράς σε ένα μέρος θα διευκολύνει τους επενδυτές να διαμορφώνουν μία πολύπλευρη εικόνα όλων των συναλλακτικών δραστηριοτήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ακόμη, επεκτείνεται η ισχύς των κανόνων προ- και μετα-συναλλακτικής διαφάνειας και σε άλλους τίτλους πέρα από τις μετοχές, όπως είναι τα ομόλογα και τα παράγωγα (Capital, 2017).

Βασικός στόχος είναι η ενίσχυση του ανταγωνισμού μέσα από τη δημιουργία μιας ποικιλίας δομών διαπραγμάτευσης για το εκάστοτε είδος χρηματοπιστωτικού προϊόντος, μεταξύ των οποίων μπορούν να επιλέξουν οι επενδυτές. Παράλληλα, οι υποχρεώσεις που αφορούν κάθε δομή διασφαλίζουν ότι πληρούνται οι ίδιες απαιτήσεις ευρείας διαφάνειας. Ως εκ τούτου, οι ρυθμιστικές αρχές και οι επενδυτές είναι σε θέση να παρακολουθούν τις αγορές και τις τιμές πιο εύκολα (The Economist, 2018).

Πράγματι, η εξωχρηματιστηριακή διαπραγμάτευση των παραγώγων και η αδιαφάνεια θεωρήθηκαν ως ένας από τους πρωταρχικούς παράγοντες της κρίσης του 2008. Ο Michel Barnier, αρμόδιος επίτροπος για τις εσωτερικές αγορές της Ε.Ε., δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «η MiFID II επιδιώκει να θέσει τέλος στον κανόνα της αδιαφάνειας και των υπερβολικών συναλλαγών». Ωστόσο, απομένει να διαπιστωθεί κατά πόσον η ανακατάταξη των ενιαίων πλατφορμών αντιπροσώπων θα αποτελέσει εφαλτήριο για μεγαλύτερη ρευστότητα, ή θα επηρεάσει αρνητικά την εκτελέσιμη ρευστότητα.

Γενικότερα, η αυξημένη διαφάνεια μπορεί να είναι θετική για τους επενδυτές, αλλά εν δυνάμει αποτελεί και τροχοπέδη, καθώς στις λιγότερο ρευστοποιημένες αγορές ενδέχεται να έχει αρνητική επίδραση στη ρευστότητα. Κάτι τέτοιο οφείλεται στο γεγονός ότι η δημοσίευση των εμπορικών δεδομένων ενδέχεται να επηρεάσει ανεπιθύμητα την εκτέλεση των συναλλαγών που έχουν συναφθεί. Αυτό θα μπορούσε να βλάψει τους ίδιους τους στόχους της διαμόρφωσης των τιμών και της βέλτιστης εκτέλεσης που επιδιώκουν οι απαιτήσεις διαφάνειας. Ωστόσο, είναι βέβαιο ότι οι κανόνες διαφάνειας, πριν και μετά τη διαπραγμάτευση της MiFID II, θα προκαλέσουν τη δημοσίευση τεράστιου όγκου νέων δεδομένων στην αγορά (Dudhia, 2015).

Η πρόσφατη εμπειρία της κρίσης του 2008 και οι δεκαετίες που προηγήθηκαν αυτής έδειξαν, αν μη τι άλλο, ότι η σταθερότητα ενός χρηματοπιστωτικού συστήματος, που βασίζεται στην ελεύθερη αγορά και στην απουσία γεωγραφικών περιορισμών στις συναλλαγές, επαφίεται στη συνέπεια των επενδυτών και των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στις καθορισμένες υποχρεώσεις τους και, σε δεύτερο χρόνο, στην αποτελεσματική διενέργεια εποπτικών ελέγχων από αμερόληπτες αρχές. Μέσα από αυτό το οπτικό πρίσμα, αποσκοπώντας στην ενίσχυση του ρόλου τους, η οδηγία MiFID II επιτρέπει στις εποπτικές αρχές, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών, καθώς και άλλες εμπλεκόμενες εποπτικές αρχές, να απαγορεύουν την κυκλοφορία ή αγοραπωλησία συγκεκριμένων προϊόντων ή υπηρεσιών ή τη χρησιμοποίηση πρακτικών στην περίπτωση που αυτά διακυβεύουν την κεφαλαιακή ακεραιότητα των επενδυτών ή παρακωλύουν την εύρυθμη λειτουργία και σταθερότητα των αγορών (Ακριβού Α., 2017). Επιπλέον, ενισχύεται, σε μεγάλο βαθμό, η εποπτεία των αγορών παραγώγων επί εμπορευμάτων, ενώ πλέον προβλέπεται και η υποχρέωση αναφοράς της θέσης ανά κατηγορία διαπραγματευόμενου προϊόντος. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, τόσο οι εποπτικές αρχές όσο και τα συναλλασσόμενα μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να αξιολογήσουν αποτελεσματικότερα τον ρόλο της κερδοσκοπίας στις αγορές αυτές, και προς αποφυγή της διαταραχής ευαίσθητων αγορών -όπως π.χ. αγοραπωλησίες τροφίμων ή καυσίμων-, οι εποπτικές αρχές δύνανται να παρέμβουν σε κάθε στάδιο της συναλλαγής (The Economist, 2017).

Εντούτοις, θα πρέπει να αναλογιστούμε και τις συνέπειες της αλλεπάλληλης συλλογής δεδομένων που θα επιφέρει η εφαρμογή του MiFID II. Η συσσώρευση δεδομένων, σε συνδυασμό με την αυξημένη πολυπλοκότητα των υπολογιστικών συστημάτων για τη διαχείριση της πληροφορίας, συντελούν στη δημιουργία κενών γνώσης μεταξύ εκείνων που δημιουργούν την υποδομή δεδομένων, εκείνων που κατασκευάζουν τα συστήματα υπολογιστών και εκείνων που χρησιμοποιούν αυτά τα συστήματα, προκαλώντας, εν τελει, ακόμη μεγαλύτερη σύγχυση στους επενδυτές και τις εποπτικές αρχές – που είναι εκείνοι που λαμβάνουν αποφάσεις, με βάση τα προαναφερθέντα δεδομένα. Επιπλέον, καθώς ο όγκος των δεδομένων αναπτύχθηκε σε μέγεθος και πολυπλοκότητα, πολλαπλασιάστηκαν αναλογικά και οι κίνδυνοι φαλκίδευσης της πληροφορίας (Walsh, 2017). Στη συνέχεια, εξάγεται εύκολα το συμπέρασμα ότι τα αριθμητικά δεδομένα που συγκεντρώνονται αντανακλούν μία δυναμική χρηματοπιστωτική πραγματικότητα που επηρεάζεται από πολλαπλούς παράγοντες της ανθρώπινης δραστηριότητας. Συνεπώς, καθίσταται αδύνατη η έγκαιρη και επικαιροποιημένη εξαγωγή συμπερασμάτων από τεράστιο όγκο πληροφοριών. Με άλλα λόγια, όσο περισσότερες πληροφορίες διατίθενται, τόσο μεγαλύτερη είναι η πρόκληση «επεξεργασίας» για την κατανόησή της. Αυτό δημιουργεί μια «ψευδαίσθηση ελέγχου» που ερείδεται, κυρίως, στην ποσότητα των στοιχείων, και όχι τόσο στην ποιότητα της ανάλυσης των δεδομένων.

Τέλος, στον απόηχο της εφαρμογής της νέας ενωσιακής οδηγίας, δεν πρέπει να παραβλέψουμε τον αντίκτυπο που θα έχει στην κουλτούρα της παγκοσμιοποιημένης αγοράς. Χαρακτηριστικά, η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες έχει επιδείξει επιθυμία να επιβάλει απαιτήσεις στις επιχειρήσεις χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών εκτός ΕΕ που έχουν πρόσβαση στις αγορές της ΕΕ. Κάτι τέτοιο συζητήθηκε για πρώτη φορά στο πλαίσιο της οδηγίας Alternative Investment Fund Managers Directive (AIFMD), και πλέον γίνεται λόγος για τέτοιες απαιτήσεις και στη MiFID II. Δεδομένου ότι πολλές τρίτες χώρες με ανεπτυγμένα ρυθμιστικά συστήματα ενδέχεται να μην ικανοποιούν τις απαιτήσεις, οι επιχειρήσεις που λειτουργούν επί του παρόντος εντός της ΕΕ πρέπει να αναζητήσουν πλήρη έγκριση. Ωστόσο, η MiFID II παρέχει στα κράτη μέλη τη διακριτική ευχέρεια να απαιτούν από τις εταιρείες τρίτων χωρών να ιδρύσουν υποκατάστημα στη δικαιοδοσία τους, προκειμένου να συνεργάζονται μαζί τους.

Συνοψίζοντας, γίνεται αντιληπτό ότι η MiFID II διαμορφώθηκε με προοπτική την αναδιάθρωση του χρηματοπιστωτικού συστήματος με όρους ισχυρότερης διαφάνειας και την επαναφορά της τάξης στις συναλλαγές μέσα από την ενίσχυση των εποπτικών αρχών. Πράγματι, η κουλτούρα της αγοράς έχει αλλάξει κατά πολύ, συγκριτικά με τις συνθήκες που επικρατούσαν όταν εφαρμόστηκε η ο «γεννήτορας» της εν λόγω οδηγίας. Η αστάθεια των καιρών μας επιτάσσει όσο ποτέ την προσαρμοστικότητα των διάφορων ρυθμιστικών πλαισίων στα σημερινά δεδομένα. Ωστόσο, το νέο πακέτο κανονισμών δεν θα πρέπει να θεωρηθεί πανάκεια. Τουναντίον είναι σημαντικό να ληφθεί υπόψιν ότι, όπως συμβαίνει με κάθε ρυθμιστικό πλαίσιο, ελλοχεύει ο εξής κίνδυνος. Ο υπερβολικός έλεγχος και τα λεπτομερή αιτήματα να λειτουργήσουν σαν ασφυκτικός κλοιός στους επενδυτές, λιμνάζοντας έτσι το οικοσύστημα των επενδύσεων τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ. Κάτι τέτοιο θα παρέτεινε σε πολύ μεγάλο βαθμό την έξοδο από τη κρίση, και θα δημιουργούσε μία φενάκη ευημερίας και προόδου στο διεθνές επενδυτικό προσκήνιο.

Πηγές:

  1. Ακριβού, Α. (2017). Τι αλλαγές φέρνει η Mifid II στην εκτέλεση των συναλλαγών – Ποιοι είναι οι κερδισμένοι; http://www.bankingnews.gr/η-άποψή-μας/item/332844-ti-allages-fernei-h-mifid-ii-sthn-ektelesh-twn-synallagwn-poioi-einai-oi-kerdismenoi.html 
  2. Kαθημερινή. (2017). Η Mifid II αλλάζει τον τρόπο λειτουργίας των τραπεζών http://www.kathimerini.gr/931809/article/oikonomia/epixeirhseis/h-mifid-ii-allazei-ton-tropo-leitoyrgias-twn-trapezwn
  3. Capital. (2017). Χαρ. Γκότσης: “Παιδί της κρίσης” η οδηγία MiFID II http://www.capital.gr/oikonomia/3249269/xar-gkotsis-paidi-tis-krisis-i-odigia-mifid-ii
  4. Dudhia A. (2015). 10 significant ways MiFID II will change our trading environment – Part 1 https://regtechfs.com/10-significant-ways-mifid-ii-will-change-our-trading-environment-part-1/
  5. Stafford P. (2017). What is Mifid II and how will it affect EU’s financial industry? https://www.ft.com/content/ae935520-96ff-11e7-b83c-9588e51488a0
  6. Sell, J. (2006). Miffed with MiFID http://www.economist.com/node/8131795
  7. The Economist. (2018).Europe’s sprawling new financial law enters into force https://www.economist.com/news/finance-and-economics/21734012-disaster-free-launch-mifid-2-not-end-worries-europes-sprawling
  8. The Economist. (2017). Europe’s capital markets face a big shake-up and are not ready https://www.economist.com/news/finance-and-economics/21729748-new-european-union-law-has-finance-industry-spin-europes-capital-markets
  9. Walsh A. (2017). The Day of the MiFID || http://perspectives.eiu.com/financial-services/day-mifid-ii
Έχει περάσει αρκετός χρόνος (9 μήνες) από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλούμε συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Tagged under:

Η Τατιάνα είναι φοιτήτρια του τμήματος Μαθηματικών του Πανεπιστημίου Πατρών με κατεύθυνση Οικονομικά, Στατιστική και Επιχειρησιακή Έρευνα. Γνωρίζει άπταιστα Αγγλικά και Γαλλικά ενώ διαθέτει και γνώσεις Γερμανικών. Επιπλέον, έχει συμμετάσχει με διακρίσεις, σε σημαντικό αριθμό συνεδρίων διεθνούς και ευρωπαικής θεματολογίας. Στόχος της μέσα από την εξοικείωση με τη πολυπλοτκότητα των διεθνών πολιτικοοικονομικών σχέσεων και την ταυτόχρονη μελέτη των Μαθηματικών είναι να αποκωδικοποίησει τη δυναμική αλληλεπιδραση αυτών των δύο επιστημών, της πολιτικής επιστήμης και των μαθηματικών.

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest