Η ιδιωτικοποίηση του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού

Μετά την Πράξη για την εμπορική ανταγωνιστικότητα στο Διάστημα που εξέδωσε η κυβέρνηση Obama, η κυβέρνηση Trump επιδιώκει την αλλαγή του καθεστώτος χρηματοδότησης του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού (εφ’ εξής «ΔΔΣ»), και προτείνει την ιδιωτικοποίησή του μετά το 2024. Αξίζει να σημειώσουμε ότι και η ρωσική Κρατική Διαστημική Εταιρεία Roscosmos είναι έτοιμη να συζητήσει την παραχώρηση του ρωσικού τμήματος του ΔΔΣ στον όμιλο εταιρειών S7, εφόσον λάβει τη σχετική πρόταση.

Επειδή όμως οι πρωτοβουλίες των κρατών-μελών της διεθνούς κοινότητας δεν συνάδουν πάντοτε με τα προβλεπόμενα από το Διεθνές Δίκαιο αλλά και από το Δίκαιο του Διαστήματος -χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Πράξης του Αμερικανικού Κογκρέσου για την εμπορική ανταγωνιστικότητα στο Διάστημα (H.R. 2262-U.S. Commercial Space Launch Competitiveness Act 2015)-, ας δούμε προσεκτικά εάν μία τέτοια κίνηση είναι νομικώς επιτρεπτή και ποια θα ήταν τα επιχειρήματα υπέρ και κατά αυτής.

Σύμφωνα με τη Διακυβερνητική Συμφωνία για το Διεθνή Διαστημικό Σταθμό 1998 (εφ’ εξής «IGA 1998»), τα μέρη της αποσκοπούν «στον λεπτομερή σχεδιασμό, ανάπτυξη, λειτουργία και αξιοποίηση ενός μόνιμα κατοικημένου αστικού διεθνούς διαστημικού σταθμού για ειρηνικούς σκοπούς, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο». Και εδώ προκύπτει η πρώτη ένσταση/αντίρρηση στην ιδιωτικοποίηση του ΔΔΣ, που ισχυρίζεται ότι οι ιδιωτικές εταιρείες επιδιώκουν μόνο οικονομικό όφελος.

Από την άλλη, όμως, η ίδια IGA 1998 ορίζει ότι «οι οικονομικές υποχρεώσεις κάθε εταίρου σύμφωνα με την παρούσα συμφωνία υπόκεινται στις διαδικασίες χρηματοδότησής του και στη διαθεσιμότητα των κατάλληλων κεφαλαίων» και έτσι «κάθε εταίρος αναλαμβάνει να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου να λάβει έγκριση για τη χρηματοδότηση των υποχρεώσεων αυτών, σύμφωνα με τις αντίστοιχες διαδικασίες χρηματοδότησής του». Αυτό σημαίνει ότι τα κράτη-μέλη της IGA 1998 υποχρεούνται πάση θυσία να παρέχουν οικονομική στήριξη για την υλοποίηση του έργου του ΔΔΣ, ακόμη και αν αυτή θα προέρχεται από τους ιδιωτικούς πόρους. Συνεπώς, αυτό συνιστά το ισχυρότερο επιχείρημα υπέρ της ιδιωτικοποίησης του ΔΔΣ με απώτερο σκοπό τη συνέχισή του, έναντι της εναλλακτικής λύσης της κατάργησης του έργου μετά το 2024.

Είναι αναμενόμενο ότι η γνώμη επί του θέματος δεν είναι ενιαία. Τόσο ανάμεσα στους Δημοκρατικούς, όσο και στους Ρεπουμπλικάνους υπάρχουν παράγοντες που δεν στηρίζουν την ιδέα του Αμερικανού Προέδρου. Αλλά τα επιχειρήματά τους αφορούν αποκλειστικά και μόνο τα εσωτερικά συμφέροντα των Η.Π.Α., και δεν έχουν να κάνουν με τις νομικές υποχρεώσεις της χώρας στη διεθνή σκηνή. Έτσι ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Ted Cruz επισημαίνει ότι η άρνηση χορήγησης πόρων στο ΔΔΣ θα ήταν αφενός μεν αντίθετη προς το νόμο για τον προϋπολογισμό, αφετέρου δε παράλογη αφού σε αυτόν επενδύθηκαν δισεκατομμύρια δολάρια και το έργο εξακολουθεί να αποδίδει. Ο Δημοκρατικός Bill Nelson, που συμμετέχει μαζί του στην επιτροπή επίβλεψης της NASA, τονίζει ότι “σβήνοντας τα φώτα και απομακρύνοντας από το μοναδικό φυλάκιό τους στο Διάστημα την εποχή που προσπαθούν να διευρύνουν τα όρια της εξερεύνησης, πράττουν αναμφίβολα λανθασμένα“. Αυτή την άποψη συμμερίζεται και ο Διευθυντής προγράμματος διαστημικού σταθμού της Boeing, Mark Mulqueen.

Ταυτόχρονα όμως υπάρχουν και επιστήμονες που τοποθετούνται υπέρ της μείωσης πόρων για τον ΔΔΣ και, συνεπώς, της ιδιωτικοποίησής του. Μία από αυτούς είναι η πρώην ερευνητής της NASA Ellen Stofan, η οποία θεωρεί ότι η περαιτέρω χρηματοδότηση του ΔΔΣ θα θέσει σε κίνδυνο τον προϋπολογισμό για την αποστολή στον Άρη. Σύμφωνα με αυτή, οι μελλοντικές προκλήσεις απαιτούν νέο σταθμό που θα αντικαταστήσει το ΔΔΣ, και θα αποτελέσει πλατφόρμα για την αποστολή αστροναυτών στον Άρη.

Την «εγκατάλειψη» του ΔΔΣ σχεδιάζει εδώ και μερικά χρόνια και η Ρωσία. Οι λόγοι που την παρακινούν/κινητοποιούν είναι τρεις: η κατασκευή νέου διαστημικού σταθμού, η αποίκιση της Σελήνης, καθώς και η αποστολή στον Άρη. Σε συνεργασία με την Κίνα, η Ρωσία είναι σε θέση να κατασκευάσει ανταγωνιστική προς το ΔΔΣ βάση, αφού το ρωσικό τμήμα του σταθμού μπορεί να διαχωριστεί από αυτό μετά το 2024.

Την ίδια στιγμή, άλλα κράτη-μέλη της IGA 1998 αντιμετωπίζουν τις εξελίξεις στις Η.Π.Α. με ενθουσιασμό, ως προοπτική να αναλάβουν πιο ενεργή δράση στο πλαίσιο του έργου. Βέβαια για ορισμένους από αυτούς -όπως ο Καναδάς- είναι δύσκολο εγχείρημα, αφού η ετήσια συνεισφορά του ανέρχεται σε ποσό των 80 εκατομμυρίων δολαρίων περίπου, έναντι της αμερικανικής χρηματοδότησης ύψους 100 δισεκατομμύριων δολαρίων.

Από τη σύντομη ανάλυση που επιχειρήθηκε να πραχθεί, προκύπτει ότι η ιδιωτικοποίηση του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού συνεπάγεται δύο αντικρουόμενα προβλήματα: αφενός μεν υπάρχει κίνδυνος οι μη κρατικές κερδοσκοπικές εταιρείες να εκμεταλλεύονται τα αποτελέσματα της επιστημονικής και τεχνολογικής δραστηριότητας του Σταθμού αποκλειστικά και μόνο για το οικονομικό τους όφελος, παραβιάζοντας με αυτό τον τρόπο τον βασικό σκοπό δημιουργίας του ΔΔΣ, αφετέρου δε η μη αναζήτηση ιδιωτικών πόρων για τη στήριξη του ΔΔΣ πέρα του 2024 μπορεί να οδηγήσει στην κατάργησή του. Αναμφισβήτητα οι προκλήσεις της σύγχρονης τεχνολογίας και επιστήμης απαιτούν νέες υποδομές, ωστόσο οι αρχές του Διεθνούς αλλά και του Δικαίου του Διαστήματος θα πρέπει να τηρούνται απαραβίαστα και να προδιαγράφουν τις κατευθυντήριες γραμμές στην περαιτέρω εξέλιξη του τομέα.

Πηγές:

  1. Διακυβερνητική Συμφωνία για το Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (The International Space Station Intergovernmental Agreement), ftp://ftp.hq.nasa.gov/pub/pao/reports/1998/IGA.html
  2. Синицкая А., Струговец Д. (2018). «Роскосмос» готов «приватизировать» российскую часть МКС, https://iz.ru/709286/anastasiia-sinitckaia-dmitrii-strugovetc/roskosmos-gotov-privatizirovat-rossiiskuiu-chast-mks
  3. Byrne B. (2018).  NASA Budget Defunds International Space Station, Focuses on Moon, http://wusfnews.wusf.usf.edu/post/nasa-budget-defunds-international-space-station-focuses-moon
  4. Davenport C. (2018).  The Trump administration wants to turn the International Space Station into a commercially run venture, NASA document shows, https://www.washingtonpost.com/news/the-switch/wp/2018/02/11/the-trump-administration-wants-to-turn-the-international-space-station-into-a-commercially-run-venture/?utm_term=.a8d1c227e6b7
  5. Helmore E. (2018). Trump administration considers privatizing International Space Station, https://www.theguardian.com/science/2018/feb/11/trump-administration-considers-privatizing-international-space-station
  6. Hunt T. (2018).  End of the International Space Station? NASA reveals DEMOLITION plans with huge fireworks, https://www.express.co.uk/news/science/801305/Nasa-International-Space-Station-China-President-Xi-Jinping-Mars-Ellen-Stofan
  7. Kudryavtseva E. (2018).  Why Russia Is Abandoning the International Space Station, https://www.worldcrunch.com/tech-science/why-russia-is-abandoning-the-international-space-station
  8. O’ Callaghan J. (2018).  Private Company Wants to Use the ISS to Build a Commercial Space Station, http://www.iflscience.com/space/private-company-wants-to-use-the-iss-to-build-a-commercial-space-station/
  9. Pascual K. (2018).  U.S. Space Mining Law Is Potentially Dangerous and Illegal: How Asteroid Mining Act May violate International Treaty, http://www.techtimes.com/articles/111534/20151128/u-s-space-mining-law-is-potentially-dangerous-and-illegal-how-asteroid-mining-act-may-violate-international-treaty.htm
  10. Pettis H. (2018).  Russia hits at plans to ditch the International Space Station and build a rival base with China in what could be the start of a new “space race”, http://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-4383012/Russia-ditch-International-Space-Station-China.html
  11. Vomeiro J. (2018).  Privatizing the International Space Station could actually be good for Canada: experts, https://globalnews.ca/news/4020707/privatize-international-space-station-canada/

Tagged under:

Η Ρεγγίνα Ιμπραγκίμοβα είναι τελειόφοιτος της Νομικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Σπούδασε επίσης Αγγλική και Ελληνική Φιλολογία στο Κρατικό Πανεπιστήμιο Κουμπάν (Κρασνοντάρ, Ρωσία). Στο πλαίσιο των νομικών σπουδών της ενδιαφέρεται για το Διεθνές, Διαστημικό και Ναυτικό δίκαιο. Έχει πολυετή εργασιακή εμπειρία τόσο σε δημόσιους οργανισμούς όσο και σε ιδιωτικές εταιρείες της Ρωσίας, της Ελλάδας και της Κύπρου. Η Ρεγγίνα μιλάει άπταιστα Ελληνικά και Αγγλικά, έχει τις βασικές γνώσεις της Αραβικής, ενώ Ρωσική είναι η μητρική της γλώσσα.

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest