Shimon Peres: το Ισραήλ αποχαιρέτησε το «γεράκι» της πολιτικής σκηνής

Μόλις πριν από λίγες μέρες ο ισραηλινός λαός, καθώς και περισσότεροι από εβδομήντα ηγέτες της διεθνούς πολιτικής σκηνής, συγκεντρώθηκαν στην Ιερουσαλήμ προκειμένου να αποτίσουν φόρο τιμής σε μία -αρχικώς έντονα αμφιλεγόμενη και τελικώς ιδιαίτερα αγαπητή- πολιτική φυσιογνωμία, τον Shimon Peres. Γεννημένος ως Shimon Persky, διαπιστώνει κανείς ότι το επώνυμο Peres -το οποίο τελικά υιοθέτησε ο ίδιος κατόπιν προτροπής ενός φίλου στη διάρκεια μίας αποστολής χαρτογράφησης στην Ερυθρά Θάλασσα και αποδίδεται ως «γεράκι» (Berger, 2016)- ταιριάζει πολύ περισσότερο στην πολιτική στάση του απέναντι σε όσα ζητήματα αντιμετώπισε καθόλη τη διάρκεια της επαγγελματικής σταδιοδρομίας του. Αν και δεν είναι λίγοι όσοι υποστηρίζουν ότι ο Peres δεν ήταν ένα «γεράκι», αλλά μάλλον ένα «περιστέρι» της ισραηλινής και της διεθνούς πολιτικής σκηνής (Bell, 2016) (Keinon, 2016) (Rice, 2016). Την ίδια στιγμή, όμως, πολλοί είναι και όσοι απορρίπτουν οποιοδήποτε χαρακτηρισμό του Peres ως ειρηνοποιού, θεωρώντας ότι το μόνο προσωνύμιο που αρμόζει στην εν λόγω προσωπικότητα είναι «εγκληματίας πολέμου» (Bishara, 2016) (Dorell, 2016) (Kershner, 2016).

Σε ηλικία 93 ετών και μετά από δύο εβδομάδες νοσηλείας στο ιατρικό κέντρο Shelba, σε μία προσπάθεια ανάρρωσης από ένα ισχυρό εγκεφαλικό επεισόδιο που υπέστη, ο Shimon Peres έφυγε από τη ζωή, αφήνοντας πίσω του την ανάμνηση ενός πολιτικού ηγέτη που θα μείνει χαραγμένος στην πολιτική ιστορία, τόσο του Ισραήλ όσο και της διεθνούς κοινότητας.

Στην κηδεία του, η οποία έλαβε χώρα την Παρασκευή το πρωί στην Ιερουσαλήμ με τη συνοδεία περισσότερων από 8.000 αστυνομικών, παρευρέθηκαν μεταξύ άλλων ο νυν και ο τέως Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Bill Clinton και Barack Obama, ο Πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής, Mahmoud Abbas, ο Πρωθυπουργός του Ισραήλ, Benjamin Netanyahu, καθώς και εκπρόσωποι της πολιτικής ηγεσίας της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Αιγύπτου (Baker, 2016). Το πιο χαρακτηριστικό στιγμιότυπο της τελετής, το οποίο και αποτυπώθηκε στο φακό κάθε διεθνούς ειδησεογραφικού πρακτορείου, ήταν η χειραψία που αντέλλαξαν ο Mahmoud Abbas της Παλαιστινιακής Αρχής και ο Benjamin Netanyahu του Ισραήλ, η οποία συνοδεύτηκε από αμοιβαίους χαιρετισμούς: «Πέρασε πολύς, πολύς καιρός», όπως τόνισε ο Πρόεδρος Abbas, ο οποίος είχε να επισκεφθεί την πόλη της Ιερουσαλήμ έξι χρόνια, και «[η παρουσία σας] είναι κάτι που εκτιμώ πάρα πολύ εκ μέρους του λαού μας και εκ μέρους ημών», όπως απάντησε ο ισραηλινός Πρωθυπουργός. (Robinson, 2016)

handshake-abbas

O Πρωθυπουργός του Ισραήλ, Benjamin Netanyahu, ανταλλάσσει χειραψία με τον Πρόεδρο της Παλαιστινιακής Αρχής, Mahmoud Abbas στην κηδεία του Shimon Peres (πηγή: www.yahoo.com/news/abbas-netanyahu-shake-hands-peres-funeral-072209748.html)

Ποιος ήταν, όμως, ο άνθρωπος για τον οποίο κατεκλήσθη η πόλη της Ιερουσαλήμ για λίγες ώρες; Ήταν πράγματι «ο πιο έξυπνος μαθητής», «ο καλύτερος δάσκαλος» και «ο μεγαλύτερος οραματιστής του Ισραήλ», όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Bill Clinton στον επικήδειο λόγο του; (Beaumont, 2016) Και αν ναι, τότε ποια η βάση των χαρακτηρισμών του ως «διπρόσωπου πολιτικού» και «κατ’ επίφαση ειρηνευτή»; (Bishara, 2016)

Στα 93 χρόνια της ζωής του ο Shimon Peres αφοσιώθηκε στην υπηρεσία του ισραηλινού κράτους, συμπληρώνοντας εξήντα χρόνια σε σχεδόν όλες τις υψηλόβαθμες θέσεις του κρατικού μηχανισμού και, συγκεκριμένα, διατελώντας ως Πρόεδρος, Πρωθυπουργός, Υπουργός Άμυνας, Εξωτερικών, Οικονομικών, Εσωτερικών, Μετανάστευσης, Υποδομών, Επικοινωνιών, Πληροφόρησης, Περιφερειακής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, αλλά και ως ηγέτης της αντιπολίτευσης επί τετραετίας. (Frängsmyr, 1995)

Η πολιτική του καριέρα ξεκίνησε μόλις στην ηλικία των 24 ετών, όταν προσελήφθη από τον πρώτο Πρωθυπουργό του Ισραήλ, David Ben-Gurion, επιφορτισμένος με την αποστολή να διαλύσει το εμπάργκο και να εξοπλίσει το στρατό. Η εμπειρία αυτή τον κατέστησε ικανό να αναλάβει το αξίωμα του Γενικού Διευθυντή του Υπουργείου Άμυνας σε ηλικία 29 ετών. Κατά τη διάρκεια της θητείας του επικεντρώθηκε στην ανάπτυξη πυρηνικών αντιδραστήρων στις πόλεις Dimona και Sorek, οι οποίοι και παραμένουν ένας από τους πλέον κομβικούς «άσους στο μανίκι» των αμυντικών δυνάμεων του Ισραήλ. Στον Peres αποδίδονται, επίσης, στρατιωτικές συμφωνίες με τη Γαλλία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, με στόχο τη μεγιστοποίηση των τεχνολογικών δυνάμεων του ισραηλινού στρατού. Άλλες αξιομνημόνευτες στιγμές στην πολιτική πορεία του Peres ως Υπουργού Άμυνας περιλαμβάνουν την οργάνωση και επίβλεψη της απελευθέρωσης των ισραηλινών ομήρων στο πλαίσιο της Επιχείρησης Entebbe (1976), καθώς και την υπογραφή της Εσωτερικής Συμφωνίας Sinai με την Αίγυπτο (1974) και της ιστορικής συνθήκης μεταξύ Ισραήλ και Ιορδανίας που ακολούθησε τις πολυάριθμες μυστικές συναντήσεις του Peres με το Βασιλιά Hussein, οι οποίες επισκιάζονται από πλήθος υποψιών και επιφυλάξεων που παραμένουν, ωστόσο, αναπόδεικτες «κακοήθειες», σύμφωνα με τις επίσημες δηλώσεις του Υπουργείου.

Καμία πολιτική κίνηση του Peres, βέβαια, δεν έχει θεωρηθεί τόσο αμφιλεγόμενη όσο οι μακρόχρονες διαπραγματεύσεις με την Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (ΟΑΠ) και τα αποτελέσματα αυτών, τα οποία αποτυπώθηκαν στη Συμφωνία του Όσλο, με την υπογραφή της τελευταίας στις 13 Σεπτεμβρίου 1993. Η πρώτη απόπειρα προσέγγισης των δύο μερών ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του ’90, όταν ο Peres διατελούσε Υπουργός Εξωτερικών υπό την πρωθυπουργία του Yitzhak Rabin. Ήδη πριν την έναρξη των επίσημων διαπραγματεύσεων, ο Peres ήρθε αντιμέτωπος με το εξής δίλημμα: ποιον έπρεπε να επιλέξει ως το «αντίπαλον δέος»; Την ΟΑΠ στα σύνορα Ισραήλ-Παλαιστίνης, που στελεχωνόταν από τους πλέον μετριοπαθείς, ή την ΟΑΠ στην Τυνησία, που λειτουργούσε υπό την ηγεσία του Yasser Arafat; Τελικά, ο Arafat ήταν εκείνος που προσήλθε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η επιτυχία των διαπραγματεύσεων στο πρωτόλειο αυτό στάδιο κρεμόταν από λίγες λέξεις των πολιτικών εκπροσώπων, οι οποίες και ειπώθηκαν ήδη από την αρχή και θα μπορούσαν να συνοψιστούν στην αμοιβαία αναγνώριση του ισραηλινού κράτους από την ΟΑΠ, και της ΟΑΠ από το Ισραήλ αντιστρόφως. Κι αυτό διότι, τόσο ο Peres όσο και ο Rabin, κατανόησαν εξαρχής ότι έπρεπε να μεταβάλουν εκ θεμελίων τη στάση τους απέναντι στην ΟΑΠ, από τη στιγμή που τυχόν συνέχιση της εξορίας του Arafat στην Τυνησία απλώς θα δυσχέραινε τις διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο μερών. Τα κομβικά σημεία της Συμφωνίας περιελάμβαναν, μεταξύ άλλων, πρόβλεψη για τη συγκρότηση παλαιστινιακής κυβέρνησης, την Παλαιστινιακή Εθνική Αρχή, τη διεξαγωγή εθνικών εκλογών, την επιστροφή του Arafat στη Γάζα και την αμοιβαία απόσυρση στρατιωτικών δυνάμεων από την περιοχή. (Ezrow, 2016)

bill_clinton_yitzhak_rabin_yasser_arafat_at_the_white_house_1993-09-13

Η συμβολική χειραψία Shimon Peres και Yasser Arafat για την επισφράγιση της υπογραφής της Συμφωνίας του Όσλο στις 13 Σεπτεμβρίου 1993 (πηγή: www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/09/elders-oslo-anniversary-20-peace.html)

Αν και ο συμβολισμός της Συμφωνίας του Όσλο, και της συνακόλουθης χειραψίας των πολιτικών ηγετών, είναι αναντίρρητης σημασίας, ίσως δεν μπορεί να πει κανείς το ίδιο και για την αποτελεσματικότητα ως προς την εφαρμογή της Συμφωνίας per se. Η κριτική κατά της Συμφωνίας στράφηκε, κυρίως, γύρω από τα κρίσιμα σημεία του ισραηλινοπαλαιστινιακού ζητήματος, τα οποία ενδεχομένως εθίγησαν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, αλλά δεν αποτυπώθηκαν ποτέ στο χαρτί: το καθεστώς της Ιερουσαλήμ, η επιστροφή των Παλαιστινίων προσφύγων του 1948, η στρατιωτική παρουσία στη Δυτική Όχθη και τη Γάζα, τα σύνορα του παλαιστινιακού εδάφους. Καμία μνεία -on record τουλάχιστον- δεν έγινε όσον αφορά την ίδρυση ενός ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους, γεγονός που ώθησε νεότερους συγγραφείς στην επίκριση της Συμφωνίας ως μίας «λιτανείας κενών υποσχέσεων» (Said, 1993). Παρόλο που η συγκεκριμένη Συμφωνία έγινε η αιτία απονομής ενός βραβείου Nobel στον Peres από κοινού με τον ομόεδρό του στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, η ίδια Συμφωνία στάθηκε η αιτία αμοιβαίας δυσπιστίας, τόσο του ισραηλινού όσο και του παλαιστινιακού λαού, στα πρόσωπα των αντίστοιχων πολιτικών ηγετών (Ezrow, 2016).

Αναμφίβολα, όταν «αποδημούν» σημαντικές προσωπικότητες, κάθε είδους ανάμνηση, θετική ή αρνητική, αναδύεται στην επιφάνεια – γεγονός όχι μόνο φυσικό και αναμενόμενο, αλλά τις περισσότερες φορές θεμιτό, ίσως και σκόπιμο, σε μία προσπάθεια «φιλτραρίσματος» της αθρόας συρροής πληροφοριών. Αυτό, όμως, που ο καθένας επιλέγει να θυμάται, και κυρίως το πώς επιλέγει καθένας να θυμάται, είναι αυτό που έχει τη μεγαλύτερη σημασία. Αν κάποιος θυμάται τον Nelson Mandela ως «καταφερτζή» αντί μαχητή υπέρ κάθε ανθρώπινου δικαιώματος, ή τον Martin Luther King ως «τον ιερέα με τους μακροσκελείς λόγους» αντί για τον ακούραστο ακτιβιστή των πολιτικών δικαιωμάτων, τότε ίσως να θυμάται και τον Shimon Peres ως τον άνθρωπο που κινούσε τα νήματα «κεκλεισμένων των θυρών» και όχι ως έναν πολιτικό ηγέτη που λειτουργούσε με γνώμονα το ενδιαφέρον, ή έστω το συμφέρον, του λαού του, πόσο μάλλον ως έναν οπαδό του συνθήματος «αν θέλεις να είσαι ηγέτης, να υπηρετείς, διότι ό,τι μπορείς να κατορθώσεις με καλή θέληση, δεν μπορείς να το καταφέρεις με την εξουσία» (Miller, 2016). Αρκεί, ωστόσο, ο καθένας να είναι διατεθειμένος να ακούσει και την άλλη πλευρά κάθε ιστορίας…

Πηγές

  1. Baker, P. (2016), ‘World Leaders Gather to Mourn Shimon Peres, and Possibly His Dream’, http://www.nytimes.com/2016/10/01/world/middleeast/shimon-peres-funeral.html?_r=0, τελευταία επίσκεψη: 3/10/2016.
  2. Beaumont, P. (2016), ‘Shimon Peres funeral: Obama evokes ‘unfunished business’ of peace talks’, https://www.theguardian.com/world/2016/sep/30/shimon-peres-funeral-unprecedented-security-as-world-leaders-gather-for-ceremony, τελευταία επίσκεψη: 30/09/2016.
  3. Bell, M. (2016), ‘Shimon Peres: An early hawk, an ultimate peacemaker’, http://www.theglobeandmail.com/opinion/shimon-peres-an-early-hawk-an-ultimate-peacemaker/article32112859/, τελευταία επίσκεψη: 3/10/2016.
  4. Berger, M. (2016), ‘Shimon Peres, an Enduring Pillar From Israel’s Founding Era, Dies at 93′, http://www.nytimes.com/2016/09/28/world/middleeast/shimon-peres-dies-israel.html?_r=0, τελευταία επίσκεψη: 3/10/2016.
  5. Bishara, M. (2016), ‘Drop the farcical obits, Shimon Peres was no peacemaker’, http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2016/09/drop-farcical-obits-shimon-peres-peacemaker-160929110743661.html, τελευταία επίσκεψη: 30/09/2016.
  6. Dorrell, O. (2016), ‘Former Israeli president Shimon Peres remembered as hawk and dreamer’, http://www.usatoday.com/story/news/world/2016/09/30/israel-shimon-peres-remembered-hawk-dreamer/91331294/, τελευταία επίσκεψη: 3/10/2016.
  7. Ezrow, N. (2016), ‘Shimon Peres and the Legacy of the Oslo Accords’, http://theconversation.com/shimon-peres-and-the-legacy-of-the-oslo-accords-65429, τελευταία επίσκεψη: 1/10/2016.
  8. Frängsmyr, T., [Nobel Foundation], (1995), ‘Les Prix Nobel. The Nobel Prizes 1994′, http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1994/peres-bio.html, τελευταία επίσκεψη: 1/10/2016.
  9. Keinon, H. (2016), ‘Shimon Peres: From hawk to dove’, http://edition.cnn.com/2016/09/28/opinions/shimon-peres-legacy-miller/, τελευταία επίσκεψη: 3/10/2016.
  10. Kershner, I. (2016), ‘Israel Without Shimon Peres? In Many Ways, His Dream Faded Long Ago’, http://www.nytimes.com/2016/09/29/world/middleeast/israel-shimon-peres.html, τελευταία επίσκεψη: 3/10/2016.
  11. Miller, A. D. (2016), ‘Why Israel will miss Shimon Peres’, http://edition.cnn.com/2016/09/28/opinions/shimon-peres-legacy-miller/, τελευταία επίσκεψη: 3/10/2016.
  12. Rice, X. (2016), ‘Shimon Peres: the political giant who went from hawk to peacemaker’, http://www.newstatesman.com/world/middle-east/2016/09/shimon-peres-political-giant-who-went-hawk-peacemaker, τελευταία επίσκεψη: 3/10/2016.
  13. Robinson, M. (2016), ‘Shimon Peres’ funeral attacts 70 world leaders as the world mourns former Israel PM’, http://www.dailymail.co.uk/news/article-3815202/World-leaders-gather-8-000-officers-deployed-streets-Jerusalem-Israel-lays-former-Prime-Minister-Shimon-Peres-rest-Mount-Herzl.html, τελευταία επίσκεψη: 30/09/2016.
  14. Said, E. (1993), ‘The Morning After’, http://www.lrb.co.uk/v15/n20/edward-said/the-morning-after, τελευταία επίσκεψη: 1/10/2016.

 

 

 

Tagged under:

Η Όλγα Κούτσικα είναι επί πτυχίω φοιτήτρια στη Νομική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, ενώ πρόσφατα αποφοίτησε από την Ανώτατη Επαγγελματική Σχολή Χορού της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Λόγω του ιδιαίτερου ενδιαφέροντός της για το διεθνές δίκαιο και τη διπλωματία, έχει συμμετάσχει σε μοντέλα προσομοίωσης των Ηνωμένων Εθνών και ευρωπαϊκών θεσμών, καθώς και σε διαγωνισμούς εικονικής δίκης, αποσπώντας σημαντικές διακρίσεις. Παράλληλα, έχει ολοκληρώσει την πρακτική της άσκηση στην Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και, κατά το τρέχον ακαδημαϊκό έτος, απασχολείται στη Διεύθυνση Διεθνών Οργανισμών και Διασκέψεων του Υπουργείου Εξωτερικών. Τέλος, συμμετέχει ενεργά στις μη κυβερνητικές οργανώσεις European Law Students' Association και Space Generation Advisory Council.

Website: http://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest