Should I stay or should I go : Η Βρετανία ψηφίζει για το μέλλον (της) στην Ευρώπη

Αυτό το άρθρο είναι το 1ο μέρος από τα 4 με τίτλο: BREXIT εφ'όλης της ύλης

Η 23η ημέρα του φετινού Ιουνίου, ημέρα διεξαγωγής του πολυαναμενόμενου δημοψηφίσματος αναφορικά με τη παραμονή της Μεγάλης Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αναμένεται να αποτελέσει ορόσημο για το μέλλον του ίδιου του Ηνωμένου Βασιλείου ειδικότερα, αλλά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης γενικότερα. Οι βρετανοί πολίτες καλούνται να αποφανθούν υπέρ ή κατά μιας συμμετοχής, της οποίας η χρησιμότητα έχει κατά καιρούς αμφισβητηθεί.

Ο David Cameron, υπό την απειλή ενδεχόμενης αποχώρησης, επεδίωξε -σε μεγάλο βαθμό επιτυχώς- να εκβιάσει και να εξασφαλίσει μια σειρά πρόσθετων παραχωρήσεων από τις Βρυξέλλες, επικαλούμενος την ανάγκη κατευνασμού του ευρωσκεπτικισμού εντός της βρετανική κοινωνίας. Παράλληλα, όσον αφορά το εσωτερικό μέτωπο, εξαγγέλλοντας ήδη από το 2013 τη διεξαγωγή του συγκεκριμένου δημοψηφίσματος, επεδίωξε -επιτυχώς, αν κρίνουμε από τα εκλογικά αποτελέσματα του 2015- να περιορίσει την άνοδο αντιευρωπαϊκών κομμάτων όπως το UKIP. Την επομένη των εκλογών του 2015, όμως, ο πραγματικός αντίπαλος για τον βρετανό πρωθυπουργό ήταν -πλέον- οι ίδιοι του οι βουλευτές. Η  στάση της συντηρητικότερης ευρωσκεπτιστικής μερίδας των Tories επέτεινε τα αδιέξοδα, και οδήγησε στη σημερινή κατάσταση.  Το UKIP, του Nigel Farage,  ήταν αυτό που έθιξε πρώτο το ευαίσθητο ζήτημα της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων.

Μετά από πολύωρη και επιτυχή για τον ίδιο διαπραγμάτευση, με τις έντονα πιεσμένες -υπό το βάρος πολλαπλών κρίσεων- Βρυξέλλες, ο βρετανός πρωθυπουργός συμφώνησε σε αυτό που ο ίδιος ονομάτισε ‘’ειδική σχέση’’. (1)   Βέβαια, τα οφέλη που αποκόμισε αναμενόταν να αρκέσουν για μια θριαμβευτική εκστρατεία υπέρ της παραμονής.  (2)

Ο πηγιαίος βρετανικός ευρωσκεπτικισμός, όμως, είναι πολύ βαθύτερος. Σαν να μην έφταναν όλα αυτά για τον Cameron, ως ηγετική φιγούρα και πρωτοστάτης της καμπανιάς υπέρ του Brexit αναδείχθηκε ο Boris Johnson, μέχρι πρότινος δήμαρχος Λονδίνου και -ίσως- ο δημοφιλέστερος πολιτικός στο Νησί.

Ο μεγαλωμένος στις Βρυξέλλες -και λόγιας ανατροφής- Johnson, μπορεί να διαφέρει από τον μέσο Βρετανό υποστηρικτή του Brexit, βρίσκει όμως μιας πρώτης τάξεως ανέλπιστη ευκαιρία να διεκδικήσει την ηγεσία του κόμματος των συντηρητικών, πολύ νωρίτερα από όσο υπολόγιζε. Ο Cameron, ακολουθώντας την -μέχρι πρότινος- επιτυχημένη πολιτική του ανάληψης ρίσκων, κινδυνεύει αυτή τη φορά να αυτοπαγιδευτεί.

οι παλιοί συμφοιτητές Κάμερον και Τζόνσον, συγκρούονται.

Οι παλιοί συμφοιτητές Κάμερον και Τζόνσον, συγκρούονται.

 

Οι θεσμικές δομές της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν συμβαδίζουν με την αντίστοιχη βρετανική πολιτική παράδοση, ενώ και ο έντονα γραφειοκρατικός της χαρακτήρας (που αναπόφευκτα οδηγεί σε ολιγωρία, αδράνεια και καθυστέρηση στη λήψη αποφάσεων, στην προσπάθεια επίτευξης της μεγαλύτερα δυνατής συναίνεσης μεταξύ των 28 κρατών-μελών) ξενίζει τους πραγματιστές Βρετανούς. Η ειρωνεία βέβαια είναι ότι, σε περίπτωση Brexit ο χρόνος που θα χρειάζεται να δαπανούν σε διαπραγματεύσεις με τις Βρυξέλλες θα είναι πολλαπλάσιος.

Δεν θα πρέπει, εξάλλου, να ξεχνάμε ότι η Μεγάλη Βρετανία, αντλώντας από το μεγαλειώδες αυτοκρατορικό παρελθόν της, έχει αποτυπωθεί στο συλλογικό θυμικό του λαού της ως μια Μεγάλη Δύναμη. Στην πραγματικότητα όμως, με όρους σχετικής πάντα ισχύος, η Μεγάλη Βρετανία -από κοινού με τις υπόλοιπες παραδοσιακές ευρωπαικές δυνάμεις- υποχωρεί σταδιακά στην παγκόσμια κατανομή, εξαιτίας και των αναδυόμενων οικονομιών και τη γενικότερη άνοδο της ασιατικής ηπείρου. Ως ο κύριος υπαίτιος για τη βρετανική συρρίκνωση αντιμετωπίζεται η Ε.Ε από μερίδα των βρετανών διαμορφωτών πολιτικής. Χαρακτηριστικό αποτελεί το γεγονός ότι, σε σχετική δημοσκόπηση του ‘’Eurobarometer’’, η μόνη χώρα μέλος της οποίας η πλειοψηφία των πολιτών θεωρεί ότι θα ήταν πιο αποτελεσματική σε επίπεδο πολιτικών εκτός Ε.Ε είναι η Μεγάλη Βρετανία.  (3)

Το τελευταίο κύμα βρετανικού ευρωσκεπτικισμού ξεκίνησε να εκδηλώνεται μετά τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, όταν η ενοποιητική διαδικασία δημιούργησε ανησυχίες για τη διάβρωση της βρετανικής κυριαρχίας. Οι ανησυχίες κλιμακώθηκαν με το ξέσπασμα τις οικονομικής κρίσης το 2008 και τη γενικότερη άνοδο του ευρωσκεπτικισμού εντός της Ε.Ε., όπου έμελλε να αποτελέσει σχεδόν συστημικό φαινόμενο. Αυτομάτως αυξήθηκαν τα ερείσματα και οι δυνατότητες μόχλευσης των παραδοσιακών ευρωσκεπτικιστών Βρετανών. Σε μια περίοδο πολλαπλών και πολυεπίπεδων κρίσεων, εσωτερικών και εξωτερικών, η αντικαθεστωτική ρητορική με κεντρικό αποδέκτη της Βρυξέλλες (αλλά και το Βερολίνο) βρίσκει προσοδοφόρο έδαφος στον έμφυτο ευρωσκεπτικισμό, και μειώνει την αβεβαιότητα ενός Brexit. (4) 

Αξίζει να σημειωθεί, βέβαια, ότι οι νέο-ευρωσκεπτικιστές στο Νησί είναι -κατά κύριο λόγο- περισσότερο αγγλικό φαινόμενο παρά βρετανικό, σε αντίθεση με το 1973 όπου αυτοί που αντιτάχθηκαν στην είσοδο του Η.Β. στην ΕΟΚ ήταν οι Σκωτσέζοι και οι Βορειο-Ιρλανδοί. Οι ρόλοι έχουν αντιστραφεί, και σε περίπτωση Brexit οι Σκωτσέζοι θα επιδιώξουν νέο δημοψήφισμα για την απόσχισή τους από το Ηνωμένο Βασίλειο, έτσι ώστε να διαπραγματευτούν εκ νέου την δική τους ένταξη στην Ένωση.

ΜΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΟΧΙ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ  

‘’Με το μυαλό όχι με την καρδιά’’. (5) Κάπως έτσι περιέγραψε το βρετανικό σκεπτικό πίσω από την πολυετή συμμετοχή στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Εν αντιθέσει με χώρες που ασπάζονται ενθουσιωδώς φεντεραλιστικές προοπτικές, οι Βρετανοί αντιμετωπίζουν τη συμμετοχή τους υπό το πρίσμα του πραγματισμού, και όχι ενός ‘’τυφλού’’ συναισθηματισμού.

Αντλώντας από τις θεωρίες ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, η βρετανική στάση διαχρονικά περιγράφεται υπό τους όρους του φιλελεύθερου διακυβερνητισμού, μιας κρατικοκεντρικής θεωρίας: Σύμφωνα με τον εμπνευστή της, Andrew Moravcsik, οι διαδικασίες ευρωπαϊκής ενοποίησης προωθούνται ως αποτέλεσμα της συνειδητής σύγκλισης των ισχυρότερων κρατών-μελών προς ένα σχέδιο φιλελεύθερης εμπνεύσεως, αποτελούμενο από ορθολογικές επιλογές σε επίπεδο εθνικών ηγεσιών, με έντονη την επιδίωξη του οικονομικού οφέλους.(6)  

Για παράδειγμα, κατά τη δεκαετία του 1980, η συντηρητική Margaret Thatcher υποστήριξε ένθερμα τις διαδικασίες θετικής ολοκλήρωσης και τη σύσταση υπερεθνικών ευρωπαϊκών θεσμών για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, προκειμένου να προωθηθεί αποτελεσματικότερα η νεοφιλελεύθερη οικονομική ατζέντα της κυβέρνησής της.

 

ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΚΑΙ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΒΡΕΤΑΝΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Ανέκαθεν η Μεγάλη Βρετανία αντιλαμβανόταν εαυτόν περισσότερο ως μια ατλαντική δύναμη, παρά ως μια ευρωπαϊκή. Η γεωγραφική της θέση και η ανασχετική ισχύς του νερού τής εξασφάλιζαν την πολυτέλεια να απέχει -κατά κύριο λόγο- από τα ευρωπαϊκά κοινά και τις αντίστοιχες διευθετήσεις. Χαρακτηριστικό αποτελεί το γεγονός ότι έχει αιώνες να δεχθεί χερσαία εισβολή, ενώ τόσο ο Ναπολέων όσο και ο Χίτλερ απέτυχαν να την καθυποτάξουν. Την ασφάλεια της Βρετανικής Αυτοκρατορίας εξυπηρετούσε η διατήρηση μιας ισορροπίας δυνάμεων μεταξύ των θαλάσσιων και των ηπειρωτικών κρατών. Τυχόν απόκτηση υπεροχής από μια ηπειρωτική δύναμη (όπως η Γερμανία) θα την μετέτρεπε παραλλήλως και σε θαλάσσια δύναμη, θέτοντας υπό αμφισβήτηση τη Βρετανική κυριαρχία. (7)

Ο πρότερος ευρωπαϊκός της ρόλος, λοιπόν, περιοριζόταν στην επέμβαση όταν ο κίνδυνος ηγεμονικής κυριαρχίας μιας συγκεκριμένης δύναμης στην Ηπειρωτική Ευρώπη ήταν εμφανής, κατά αναλογία του αντίστοιχου ρόλου των Ηνωμένων Πολιτειών στους Δύο Παγκόσμιους Πολέμους.

 

ΜΕΓΑΛΗ ΒΡΕΤΑΝΙΑ ΚΑΙ ΗΠΑ: ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΜΙΑΣ ‘’ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΧΕΣΗΣ’’

Γενικότερα, και εξαιτίας και των παραπάνω λόγων, επικρατεί μέχρι και σήμερα μια αντίληψη περί ειδικής σχέσης μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Ηνωμένων Πολιτειών, γεγονός που μετριάζει τα άγχη των υποστηρικτών του Brexit για την επόμενη μέρα. (8) 

Αυτή, πάντως, η αντίληψη δεν δικαιολογείται από τη σημερινή πραγματικότητα. Ενδεικτικό αποτελεί το γεγονός ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος, Barack Obama, στην τελευταία του επίσκεψη στο Νησί τάχθηκε ανοιχτά υπέρ της παραμονής.   (9)

Σαφέστατα μεταπολεμικά η σχέση Ηνωμένου Βασιλείου και Ηνωμένων Πολιτειών μπορεί να περιγραφεί -σύμφωνα με τον χαρακτηρισμό του ίδιου του Churchill- ως ‘’ειδική’’. Πράγματι, κατά τον Ψυχρό Πόλεμο το Ηνωμένο Βασίλειο αποτελούσε για την υπερδύναμη τον πλέον αξιόπιστο εταίρο, όσον αφορά το θέατρο της Ευρώπης και τη σοβιετική απειλή, δεδομένου ότι η Γερμανία βρισκόταν διαιρεμένη και οι χώρες του νότου αδυνατούσαν να επωμιστούν το ανάλογο βάρος αμυντικά. Τα χρόνια που ακολούθησαν της λήξης του Ψυχρού Πολέμου, η έντονη συνεργασία και η ειδική σχέση συνεχίστηκε αδιάκοπα, με χαρακτηριστική τη  βρετανική υποστήριξη επί Tony Blair στην αμερικάνικη επέμβαση στο Ιράκ το 2003. Ωστόσο, επί κυβερνήσεως Obama, εξαιτίας του συσχετισμού δυνάμεων και του αναδυόμενου ρόλου της Κίνας, οι ΗΠΑ εξήγγειλαν το λεγόμενο ‘’Pivot to Asia’’. Όσο περισσότερο η προσοχή της Αμερικής στρέφεται προς τον Ειρηνικό, τόσο περισσότερο θα μειώνεται η σημασία της Μεγάλης Βρετανίας και θα αναβαθμίζεται ο ρόλος εταίρων όπως η Ιαπωνία, ή η αγγλόφωνη Αυστραλία, στην προσπάθεια ανάσχεσης του Πεκίνου.

Τυχόν απόσχιση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση θα δυσχέραινε τη στροφή των ΗΠΑ προς την Άπω Ανατολή. Για την Ουάσινγκτον είναι απαραίτητη η συμμετοχή μιας φιλικής χώρας -όπως το Ηνωμένο Βασίλειο- στην Ε.Ε., έτσι ώστε να εξασφαλίζει και τις ανάλογες δυνατότητες επηρεασμού της πολιτικής της Ένωσης. Άλλωστε, μια κατακερματισμένη Ευρωπαϊκή Ένωση ίσως εξυπηρετούσε μόνο τα συμφέροντα της Μόσχας.

Εν πάση περιπτώσει το ΗΒ θα παραμείνει μέλος της ευρωατλαντικής συμμαχίας του ΝΑΤΟ, βασικό πυλώνα της αμυντικής του πολιτικής. Όμως η ειδική -στο πεδίο της οικονομίας- σχέση δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη, καθώς η Ουάσινγκτον έχει προειδοποιήσει ότι σε περίπτωση βρετανικής απόσχισης η σύμμαχος χώρα δεν θα συμπεριληφθεί στην ΤΤΙP.

 

ΕΚΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΣ

 

Παρόλο που -πράγματι- η συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνεπάγεται εκχώρηση συγκεκριμένου βαθμού κυριαρχίας, η βουλή της ακόμη και σήμερα είναι υπεύθυνη για το 98% των δημοσιών δαπανών, και διαθέτει τον τελικό λόγο σε καίρια ζητήματα που αφορούν περισσότερο τους πολίτες – εξαιρουμένου μόνο του ζητήματος της μετανάστευσης.  (10) brexit powers

Πιο συγκεκριμένα, η βρετανική κυβέρνηση είναι κατά αποκλειστικότητα αρμόδια για το σύστημα υγείας, την εισοδηματική πολιτική, την εκπαίδευση, τη φορολογία, τις συντάξεις και, τέλος, την αμυντική και την εξωτερική της πολιτική, τη λεγόμενη ‘’Υψηλή Πολιτική’’.

Όπως καταλήγει μετά από σχετική έρευνα το βρετανικό Ινστιτούτο Chatham House, τα περί εκχωρήσεως κυριαρχίας είναι περισσότερο ένας μύθος παρά μια αλήθεια. Μάλιστα διακρίνει μεταξύ δύο ειδών κυριαρχίας, της απόλυτης και της αποδοτικής (‘’effective sovereignty’’) (11) Η συμμετοχή στην Ε.Ε θα πρέπει να προσεγγίζεται υπό το πρίσμα της δεύτερης. Όμως, σε ενδεχόμενο εξόδου το Η.Β θα θυσιάσει αυτομάτως σημαντικό βαθμό αποτελεσματικής κυριαρχίας στο βωμό της απόλυτης.

To Ηνωμένο Βασίλειο έχει ευνοηθεί καθοριστικά από τη συμμετοχή του στην ενιαία αγορά. Όσον αφορά το οικονομικό σκέλος -και δη το εμπορικό ισοζύγιο-, οι συνέπειες ενός Brexit θα πλήξουν και τις δύο πλευρές, όμως ασύμμετρα: Παρά τη σημασία της βρετανικής αγοράς για την Ένωση, το ποσοστό των εξαγωγών των υπολοίπων κρατών μελών προς το ΗΒ ανέρχεται μόλις στο 8%, ενώ για το ΗΒ η ευρωπαική αγορά καλύπτει το 44% των δικών του εξαγωγών.

trade brexit

Αναφορικά με το ζήτημα της ενδοενωσιακής μετανάστευσης, δεδομένου ότι το Brexit μπορεί να χρειαστεί ακόμη και 2 χρόνια για να διαπραγματευτεί, στο μεσοδιάστημα δεν αναμένεται να ανακόψει τις μεταναστευτικές ροές, ενώ οι 2.400.000 Ευρωπαίοι που κατοικούν εκεί σήμερα αναμένεται να παραμείνουν στο Νησί.

Εκτός των άλλων, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ξεκαθαρίσει σε χώρες μη μέλη (όπως η Νορβηγία ή η Ελβετία) ότι απαραίτητη προϋπόθεση για την πρόσβασή τους στην κοινή αγορά είναι η πλήρης αποδοχή των περισσοτέρων εκ των ενωσιακών κανόνων. Σε αυτούς συγκαταλέγεται και η ελευθερία μετακίνησης ατόμων. Σε περίπτωση εξόδου -αν ακολουθηθεί το νορβηγικό μοντέλο- προβλέπεται κανονική πρόσβαση στην Ενιαία αγορά, με την αποδοχή όμως των σχετικών ευρωπαϊκών νομοθεσιών και την υποχρέωση συνεισφοράς στον κοινοτικό προϋπολογισμό, χωρίς όμως το δικαίωμα συμμετοχής στη διαμόρφωση αποφάσεων. Το ελβετικό μοντέλο προβλέπει μια σειρά διμερών συμφωνιών για πρόσβαση σε συγκεκριμένους μόνο τομείς της ενιαίας αγοράς όμως, βάσει της πρότερης εμπειρίας, απαιτούνται χρόνια σκληρών διαπραγματεύσεων. Σε κάθε περίπτωση θα χαθεί χρόνος και κάθε δυνατότητα ουσιαστικής μόχλευσης και άσκησης επιρροής επί των ευρωπαϊκών ζητημάτων, η παραδοσιακή δηλαδή ρυθμιστική ιδιότητα των Βρετανών.

Η Μεγάλη Βρετανία, συνεπώς, όχι μόνο δεν θα ανακτήσει ουσιαστική κυριαρχία, αλλά στην πραγματικότητα θα απολέσει κάθε μέσο επιρροής. Το ισοζύγιο κόστους και οφέλους δείχνει εξ αρχής προβληματικό, ωστόσο τα κίνητρα δεν μπορούν να εξηγηθούν αποκλειστικά με ορθολογικούς όρους, αλλά επιδρούν και ψυχολογικοί παράγοντες.  (12) 

Υπό συνθήκες πόλωσης και διχασμού, η κάθε πλευρά προσπαθεί να αναδείξει τα οφέλη της εκάστοτε επιλογής.  Παρ’όλων των παραπάνω -πραγματικών και ευνοϊκών της παραμονής- δεδομένων, οι υποστηρικτές της παραμονής, πάντως, επεδίωξαν -κατά κύριο λόγο- να επιδοθούν σε εκστρατείες εμποτισμένες με συναισθηματικές εκκλήσεις, κινούμενοι -προς την αντίθετη βέβαια κατεύθυνση- στην ίδια λογική με τους υποστηρικτές του Brexit, οι οποίοι -επικαλούμενοι την ανάγκη ανάκτησης κρατικής κυριαρχίας- προσπαθούν να θίξουν ευαίσθητες χορδές των ψηφοφόρων.

 

Ο ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΕΝΟΣ BREXIT  ΓΙΑ ΤΗΝ Ε.Ε : ΠΡΟΣ ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ  Ή  ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΕΥΡΩΠΗ ΔΥΟ ΤΑΧΥΤΗΤΩΝ;

 

Ένα Brexit θα δρομολογήσει εξελίξεις και για την υπόλοιπη Ευρώπη, πυροδοτώντας περαιτέρω τον αναδυόμενο ευρωσκεπτικισμό, και θα ενισχύσει τις φυγόκεντρες εθνικιστικές τάσεις. Ενδέχεται ο λαϊκισμός να γιγαντωθεί και να επέλθει μια αναβίωση φαινομένων προστατευτισμού και ξενοφοβίας. Επιπλέον, θα ενισχυθούν οι αποσχιστικές τάσεις εντός των κρατών-μελών κατά τα πρότυπα της Σκωτίας – με χαρακτηριστικότερο το παράδειγμα της Καταλονίας.

Από μια άλλη οπτική, ενδεχόμενο Brexit θα μπορούσε να ενισχύσει το γαλλο-γερμανικό άξονα, να απελευθερώσει περαιτέρω τα χέρια των Γερμανών προς μια Ευρώπη κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσή τους, να συσπειρώσει τον σκληρό πυρήνα του Ευρώ και να θέσει τις βάσεις για τη δρομολόγηση μιας Ευρώπης των δύο ταχυτήτων. Απαραίτητη προϋπόθεση, βέβαια, είναι η ανάδειξη μιας φιλοευρωπαικής γαλλικής κυβέρνησης το 2017, και μια νέα εκλογική νίκη της Angela Merkel – η οποία προς το παρόν προσπαθεί να αντιμετωπίσει τις δεξιότερες πολιτικές τάσεις που αντέδρασαν στον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκε το προσφυγικό ζήτημα.

Όμως ο ευρωσκεπτικισμός ανεβαίνει και στις δύο όχθες του Ρήνου. Τυχόν εκλογική νίκη της Marine Le Pen, η οποία έχει ήδη προαναγγείλει διεξαγωγή δημοψηφίσματος στα πρότυπα του αντίστοιχου βρετανικού, θα ενισχυθεί από ενδεχόμενο Brexit. Ακόμη όμως και να μην καταφέρει να εκλεγεί -το πιθανότερο-, οι θέσεις της έχουν οδηγήσει σε συνολικότερη μετατόπιση του γαλλικού πολιτικού σκηνικού προς το λαϊκισμό και τον ευρωσκεπτικισμό. Επομένως, και οι υπόλοιποι υποψηφίοι θα υιοθετήσουν μέρος των θέσεων και της ρητορικής, προκειμένου να αντλήσουν από την αντίστοιχη δυσαρεστημένη δεξαμενή ψηφοφόρων.

Κεντρικός πυλώνας του Cameron, στην πρότερη διαπραγμάτευσή του με τις Βρυξέλλες, ήταν η αποτροπή οποιουδήποτε είδους διάκρισης εκ μέρους των Βρυξελλών μεταξύ των χωρών που συμμετέχουν στην ευρωζώνη, και αυτών που απέχουν/διατηρούν τη δική τους νομισματική κυριαρχία. Ως εκ τούτου, οι υπόλοιπες χώρες μη μέλη της ευρωζώνης -χωρίς την πολιτική στήριξη του ΗΒ- θα βρεθούν έρμαια στις πιέσεις των ισχυρότερων εταίρων τους, ή θα μείνουν ως χώρες  δεύτερης κατηγορίας σε μια Ευρώπη δύο ταχυτήτων. Δεδομένων των αποκλίσεων μεταξύ Νότου και Βορρά, δημιουργούνται ζητήματα και για τη βιωσιμότητα μιας ελληνικής παραμονής στην ευρωζώνη σε περίπτωση ενός τέτοιου σεναρίου.

Αναντίρρητα προκύπτει το εξής παράδοξο σε μια τέτοια περίπτωση: Από τη μια πλευρά, χώρες όπως η Πολωνία και η Ρουμανία πολεμούν τις βρετανικές θέσεις όσον αφορά τη ενδοενωσιακή μετανάστευση, εξαιτίας του υψηλού αριθμού πολιτών τους που μεταναστεύει για οικονομικούς λόγους στο Νησί, και από την άλλη στηρίζουν τη Μεγάλη Βρετανία όσον αφορά την αντιμετώπιση των κρατών μη μελών ευρωζώνης. Και στις δύο -όμως- περιπτώσεις, τα συμφέροντά τους τα εξυπηρετεί μια βρετανική παραμονή. (13) Τέλος, χώρες που επιθυμούν την ένταξή τους -όπως για παράδειγμα η Τουρκία και αυτές των Δυτικών Βαλκανίων- νιώθοντας να πλήττεται το ευρωπαϊκό εγχείρημα, θα μπορούσαν να αποσταθεροποιηθούν περαιτέρω πολιτικά.

Αναμφίβολα, ένα Brexit ενδέχεται να σημάνει ένα καίριο χτύπημα στα ήδη ευαίσθητα θεμέλια της Ένωσης. Σε περιπτώσεις όπου ο ορθολογισμός υποτάσσεται στον ακραιφνή λαϊκισμό και σε μη ελεγχόμενα πάθη, η κατάληξη φαντάζει απρόβλεπτη και σκοτεινή. Άλλωστε το ίδιο το ευρωπαϊκό εγχείρημα, με την ίδρυση της ΕΚΑΧ ,από τους πατέρες του (τον Σούμαν και τον Μονέ) είχε δημιουργηθεί -αρχικά- περισσότερο με γνώμονα τον ορθολογισμό και το κοινό οικονομικό όφελος, παρά με βάση το συναίσθημα. Στα δημοψηφίσματα -κατά κύριο λόγο- οι αναποφάσιστοι ψηφοφόροι τείνουν να ευνοούν το υφιστάμενο status quo, όμως εν προκειμένω, όταν στο τραπέζι των προεκλογικών συζητήσεων και εκστρατειών έχουν πέσει ευαίσθητα ζητήματα όπως η μετανάστευση και η τρομοκρατία, η απροβλεπτότητα του χαρακτήρα τους ανεβαίνει σημαντικά. Σε έναν κόσμο ασύμμετρης παγκοσμιοποίησης και πολλαπλών κρίσεων, όπου η ίδια η έννοια της κρατικής κυριαρχίας -παρότι ιερή και ανθεκτικότατη- πρέπει να αναθεωρηθεί και να εμπλουτιστεί, η Μεγάλη Βρετανία και οι ψηφοφόροι της κρατάνε το κλειδί για το μέλλον της ίδιας της πατρίδας τους, αλλά και ολόκληρης της Ευρώπης.

 

  1. http://www.bbc.com/news/uk-politics-35616768
  2. http://ec.europa.eu/news/2016/02/20160219_en.htm
  3. http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb79/eb79_publ_en.pdf
  4. http://foreignpolicy.com/2016/02/22/make-england-great-again-brexit-eu-david-cameron/
  5. https://www.gov.uk/government/speeches/prime-ministers-speech-on-europe
  6. Δημήτρης Ν. Χρυσοχόου: »Θεωρία της Ευρωπαϊκής Ενοποίησης» , σελίδα 164.,  2015, εκδόσεις Παπαζήση
  7. Nicholas J. Spykman: » Η γεωγραφία της Ειρήνης», σελίδα 94, 2004 εκδόσεις Παπαζήση
  8. https://www.stratfor.com/geopolitical-diary/americas-special-relationship-changes
  9. http://www.telegraph.co.uk/news/2016/04/21/as-your-friend-let-me-tell-you-that-the-eu-makes-britain-even-gr/
  10. http://www.euractiv.com/section/uk-europe/news/chatham-house-brexit-will-actually-reduce-british-sovereignty/
  11. https://www.chathamhouse.org/sites/files/chathamhouse/publications/research/2016-05-09-britain-eu-sovereignty-myth-niblett-final.pdf
  12. https://www.project-syndicate.org/commentary/brexit-global-balance-of-power-by-joseph-s–nye-2016-04
  13. http://carnegieeurope.eu/strategiceurope/?fa=63730

 

Πλοήγηση στις σειρέςΠόσο κοστίζει ένα διαζύγιο : η επόμενη ημέρα του Brexit >>

Tagged under:

Τελειόφοιτος φοιτητής στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, με κατεύθυνση τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Είναι δόκιμος ερευνητής στο Κέντρο Ρωσίας, Ευρασίας και Νοτιο-ανατολικής Ευρώπης του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ). Επίσης έχει ολοκληρώσει πρακτικές στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων (ΙΔΟΣ) και στο Υπουργείο Εξωτερικών.

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

X

Pin It on Pinterest

X
Share This