To πυρηνικό πρόγραμμα της Βόρειας Κορέας à la carte

Η ενέργεια αποτελεί πλέον αιτία και αφορμή για τη διεξαγωγή των περισσότερων σύγχρονων πολέμων. Από την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου και έκτοτε, η δημιουργία και η ανάπτυξη ενός πυρηνικού προγράμματος προσθέτουν κύρος στα κράτη, και ενισχύουν την επιρροή τους στις διεθνείς συνδιασκέψεις. Γιατί, όμως, εφόσον όλα τα ανεπτυγμένα κράτη εκμεταλλεύονται την πυρηνική ενέργεια, η Βόρεια Κορέα βρίσκεται στο επίκεντρο; Το αυταρχικό καθεστώς της χώρας ανέκαθεν λειτουργούσε απρόβλεπτα και αινιγματικά, καταπατώντας τις διεθνείς συνθήκες, και αναπτύσσοντας προσωπικές διενέξεις – κυρίως με τις Η.Π.Α. Τα ζητήματα ασφαλείας που προκύπτουν είναι πολλά και, καθώς η χώρα βρίσκεται υπό περιθωριοποίηση, όλες οι διαθέσιμες πληροφορίες προέρχονται είτε από τις ίδιες τις ανακοινώσεις μιας εξαιρετικά προπαγανδιστικής κυβέρνησης, ή από εκτιμήσεις αναλυτών άλλων κρατών.

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

1986: η Βόρεια Κορέα θέτει σε λειτουργία έναν πυρηνικό αντιδραστήρα 5 megawatt, στο Yongbyon. Η κατασκευή του διήρκεσε 7 χρόνια, ενώ η τεχνογνωσία και τα καύσιμα παρασχέθηκαν από τη Σοβιετική Ένωση.

1993: Η Βόρεια Κορέα ισχυρίζεται πως επιθυμεί να υπαναχωρήσει από τη Συνθήκη περί της μη διασποράς των πυρηνικών όπλων, έπειτα από πολλές αρνήσεις έναντι των -προβλεπόμενων από τη Συνθήκη- ελέγχων των πυρηνικών εγκαταστάσεών της από τη Διεθνή Οργάνωση Ατομικής Ενέργειας (Ι.Α.Ε.Α.).

1994: Η Βόρεια Κορέα και οι Η.Π.Α. υπογράφουν συμφωνία, κατά την οποία η πρώτη αναλαμβάνει την υποχρέωση να απενεργοποιήσει τον πυρηνικό αντιδραστήρα πλουτωνίου στο Yongbyon, με αντάλλαγμα την τεχνογνωσία και τον εξοπλισμό της Αμερικής για την κατασκευή δύο πυρηνικών αντιδραστήρων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

2002: Ο Πρόεδρος των Η.Π.Α., G. W. Bush, χαρακτηρίζει τη Βόρεια Κορέα, το Ιράν και το Ιράκ ως «άνθη του κακού», προκαλώντας έντονο διπλωματικό επεισόδιο καθώς, φυσικά, και τις αντιδράσεις των προσβληθέντων κρατών. Η κατάσταση κλιμακώθηκε όταν, στις 21 Νοεμβρίου του ίδιου έτους, η αμερικανική ηγεσία ανακοίνωσε την αναστολή της κατασκευής των δύο προαναφερθέντων πυρηνικών αντιδραστήρων, με συνέπεια τη μη εκπλήρωση των υποχρεώσεών της προς τη Βόρεια Κορέα.

2003: Η Βόρεια Κορέα υπαναχωρεί οριστικά από τη Συνθήκη περί της μη διασποράς των πυρηνικών όπλων, άλλα συμμετέχει στον πρώτο κύκλο των συζητήσεων των 6 κρατών (Six-Party talks) μαζί με την Κίνα, την Ιαπωνία, τη Ρωσία, τη Νότια Κορέα και τις Η.Π.Α., για τη διευθέτηση της αψιμαχίας σχετικά με την πυρηνική ενέργεια. Ωστόσο οι συζητήσεις κινούνταν με βραδείς ρυθμούς, καθώς δεν σημειώνονταν αμοιβαίες υποχωρήσεις, και η ενδεχόμενη συμφωνία φαινόταν εξαιρετικά απίθανη, με αποτέλεσμα την επίσημη ανακοίνωση της Βόρειας Κορέας περί κατοχής πυρηνικών όπλων, το 2005. Παράλληλα, η εν λόγω χώρα απείλησε τη διεθνή κοινότητα και, ειδικά, την Αμερική πως, λόγω της περιθωριοποίησης που υφίσταται, επιθυμεί να θέσει άμεσα σε τροχιά το πυρηνικό της πρόγραμμα.

ΤΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΚΛΕΙΔΙΑ

ΟΥΡΑΝΙΟ-235

Χάρτης πυρηνικών εγκαταστάσεων

Το ουράνιο-235 αποτελεί ένα μέταλλο το οποίο συνδράμει όχι μόνο στη διακόσμηση οικιακών σκευών, αλλά και στην παραγωγή πυρηνικής ενέργειας, μέσω της ελεγχόμενης διάσπασής του. Πιο συγκεκριμένα, όταν υπάρχει κρίσιμη μάζα -δηλαδή η ελάχιστη δυνατή, προκειμένου να μην σταματήσει η διαδικασία-, δημιουργείται αλυσιδωτή πυρηνική αντίδραση, με αποτέλεσμα να απελευθερώνεται τεράστια ποσότητα ραδιενέργειας. Το συγκεκριμένο ουράνιο -με ισοτοπικό αριθμό 235 και μικρή περιεκτικότητα της τάξεως του 0,7%- προσεγγίζει τα νετρόνια, και υφίσταται σχάση που οδηγεί σε απελευθέρωση της επιθυμητής ενέργειας για τη λειτουργία των πυρηνικών αντιδραστήρων και για την κατασκευή πυρηνικών βομβών. Συνήθως, ένα κομμάτι φυσικού ουρανίου υπόκειται σε ειδική επεξεργασία, ώστε να αυξηθεί η περιεκτικότητά του σε 3%, και να επιτευχθεί ο εμπλουτισμός του. Αξίζει να σημειωθεί πως το U-35, που ισοπέδωσε τη Hiroshima, είχε μέγεθος μικρότερο από μια μπάλα του τένις.

ΠΛΟΥΤΩΝΙΟ-239

Το συγκεκριμένο ραδιενεργό μέταλλο δεν είναι διαθέσιμο στο περιβάλλον, αλλά η δυνατότητα παραγωγής του από υψηλού βαθμού όπλα τύπου ουρανίου, σε χαμηλό κόστος, και η εξαιρετική σχασιμότητά του οδήγησαν στην εκμετάλλευσή του για τη δημιουργία πυρηνικών όπλων. Αναλυτικότερα, δημιουργείται ως παραπροϊόν σε αντιδραστήρα ουρανίου, το καύσιμο του οποίου έχει καεί για 3 χρόνια. Ελεγχόμενες εκρήξεις συμπιέζουν τον πυρήνα του πλουτωνίου, ξεκινώντας την πυρηνική σχάση από τη μικρότερη κρίσιμη μάζα. Ενδεικτικά, υπολογίζεται πως 10 χιλιόγραμμα πλουτωνίου αρκούν για τη δημιουργία ατομικής βόμβας. Αρκεί να τονιστεί πως οι μυστικές υπηρεσίες των Η.Π.Α. εκτιμούσαν ότι, μόνο το 1994, η Βόρεια Κορέα διέθετε αποθέματα​ πλουτωνίου για τη δημιουργία τουλάχιστον 10 ατομικών βομβών, ενώ οι υποψίες της διεθνούς κοινότητας αναφορικά με τη δημιουργία αποθέματος πλουτωνίου επιβεβαιώθηκαν με την πρώτη πυρηνική δοκιμή και την εκκίνηση του πυρηνικού προγράμματος της εν λόγω χώρας, μια δεκαετία αργότερα.

1η πυρηνική δοκιμή | Πυρηνικά για ειρήνη

Οι πυρηνικές δοκιμές της Β. Κορέας

Στις 9 Οκτωβρίου του 2006 πραγματοποιήθηκε η πρώτη υπόγεια πυρηνική δοκιμή της Βόρειας Κορέας, η οποία έπιασε τις δύο μεγάλες δυνάμεις -Ρωσία και Η.Π.Α.- απροετοίμαστες. Έχοντας υπαναχωρήσει από την N.P.T. (Συνθήκη περί της μη διασποράς των πυρηνικών όπλων, Non-Proliferation Treaty) και σε συνδυασμό με την αναποτελεσματικότητα των Six-Party Talks, η Βόρεια Κορέα πραγματοποίησε τις απειλές που για χρόνια εξήγγειλε, με το πρόσχημα της διασφάλισης της ειρήνης και της σταθερότητας στην Κορεατική Χερσόνησο. Εν συνεχεία, απείλησε ευθέως την Αμερική με εκτόξευση βαλλιστικού πυραύλου, σε περίπτωση που η ηγεσία της εν λόγω χώρας δεν αντιμετωπίσει άμεσα την Β. Κορέα. Ωστόσο, η απειλή αυτή δεν βρήκε ισχυρό έδαφος, καθώς η σχάση του πλουτωνίου υπολογίστηκε σε λιγότερο από έναν κιλοτόνο.

Η διεθνής κοινή γνώμη δεν θεώρησε πως η μυστικοπαθής αυτή χώρα διαθέτει την τεχνολογία για την προσαρμογή μιας πυρηνικής κεφαλής σε έναν βαλλιστικό πύραυλο, και αρκέστηκε στην καταδίκη της πράξης, με την Απόφαση 1874 του Συμβουλίου Ασφαλείας του Ο.Η.Ε. Η τελευταία αυτή απόφαση προέβλεπε οικονομικές και εμπορικές κυρώσεις προς τη Βόρεια Κορέα, ενώ έδινε το δικαίωμα στα συμβαλλόμενα μαζί της κράτη να ελέγχουν τα βορειοκορεάτικα φορτία, και να καταστρέφουν όποιο υλικό συνδέεται με την κατασκευή πυρηνικών όπλων. Όσο αποτυχημένη κι αν θεωρήθηκε η πρώτη πυρηνική δοκιμή της Βόρειας Κορέας, αυτή αποτέλεσε το βάπτισμα του πυρός και το εναρκτήριο λάκτισμα για την έμπρακτη εκκίνηση ενός απρόβλεπτου πυρηνικού προγράμματος.

2η πυρηνική δοκιμή | Η πολύτιμη κληρονομία του εκλιπόντος στον νέο ηγέτη

Η δεύτερη πυρηνική δοκιμή, στις 25 Μαΐου του 2009, ήταν απόρροια της υπόγειας έκρηξης μιας συσκευής πλουτωνίου με ισχύ 2,4 κιλοτόνων, και χαρακτηρίσθηκε επιτυχημένη από τους αναλυτές. Ωστόσο, γρήγορα άρχισαν να σχηματίζονται φήμες περί «κάλπικου» πυρηνικού προγράμματος, αφού δεν βρέθηκαν ποτέ ίχνη ραδιενέργειας, παρόλο που χρησιμοποιήθηκε ραδιενεργό μέταλλο ως κύριο καύσιμο. Οι αναλυτές στήριξαν την άποψη περί πραγματικής πυρηνικής αντίδρασης, και ισχυρίστηκαν πως είτε η συσκευή δεν εξερράγη με τον σωστό τρόπο ή, λόγω του υπογείου χώρου διεξαγωγής της δοκιμής, η ραδιενέργεια ενδέχεται να απορροφήθηκε.

Από την πλευρά της, η Βόρεια Κορέα δεν ωφελήθηκε γεωστρατηγικά από την πυρηνική ενέργεια, αλλά επιθυμούσε να αποδείξει τη σταθερότητα της ηγεσίας της. Ο ανώτατος ηγέτης Kim Il-Sung, αφού υπέστη ένα σοβαρό εγκεφαλικό επεισόδιο τον Αύγουστο του 2009, πυροδότησε τις φήμες περί πολιτικής αστάθειας λόγω της εύθραυστης κατάστασης της υγείας του. Ωστόσο, αυτό τον ώθησε στην επιλογή ενός διαδόχου, του Kim του νεότερου και πιο αγαπημένου από τους τρεις υιούς του, στον οποίο κληροδότησε την ηγεσία, και την επισφράγισε με την πραγματοποίηση μιας πυρηνικής δοκιμής, αγνοώντας τις μετέπειτα κυρώσεις, και παραβλέποντας το διεθνές δίκαιο.

3η πυρηνική δοκιμή | Η απάντηση στις αμερικανικές κυρώσεις

Στις 12 Φεβρουαρίου του 2013 η Βόρεια Κορέα διεξήγαγε άλλη μία δοκιμή, ισχυριζόμενη πλέον ότι χρησιμοποίησε όπλο εμπλουτισμένου ουρανίου με ειδική τεχνική σμίκρυνσης, κάτι που θα την έφερνε ένα βήμα πιο κοντά στην υλοποίηση του σχεδίου της περί πυρηνικών κεφαλών. Η κίνηση αυτή αποτέλεσε μια προειδοποίηση προς τις Η.Π.Α., κινούμενη σε δύο άξονες. Αρχικά, η Βόρεια Κορέα είχε εξελίξει το πυρηνικό της πρόγραμμα, και το ενδεχόμενο στήριξης μιας πυρηνικής κεφαλής σε πύραυλο που θα έχει εμβέλεια έως τη δυτική ακτή της Αμερικής διαφαίνεται στον ορίζοντα. Κατά δεύτερον, η δοκιμή αυτή αποτέλεσε έμπρακτη εναντίωση στην «εξωφρενική εχθρότητα των Η.Π.Α.», οι οποίες δεν επέτρεψαν στη Βόρεια Κορέα την ειρηνική εκτόξευση δορυφόρων, αλλά ενίσχυσαν τις κυρώσεις τους όταν η χώρα επιχείρησε το αντίθετο. Η δυναμική ισχύς της έκρηξης υπολογίστηκε σε 8 κιλοτόνους, γεγονός που προκάλεσε ανησυχία στην κοινή γνώμη, αλλά και την έντονη αντίδραση των περιφερειακών δυνάμεων -δηλαδή της Κίνας, της Ρωσίας, της Ιαπωνίας και της Νότιας Κορέας-, συνοδευόμενη από την αντίστοιχη απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας για ενίσχυση των κυρώσεων.

4η & 5η πυρηνική δοκιμή | Ένα βήμα πιο κοντά στον στόχο

Τον Ιανουάριο του 2016 η Βόρεια Κορέα πραγματοποίησε το 4ο πυρηνικό test, και ισχυρίστηκε πως η έκρηξη προκλήθηκε από βόμβα υδρογόνου, προκαλώντας έντονες ανησυχίες σε διεθνές επίπεδο. Αρκεί να σημειωθεί πως η βόμβα υδρογόνου  αναπτύχθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1950 από τις δύο πλευρές του τότε Ψυχρού Πολέμου και, μέχρι σήμερα, αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα όπλα μαζικής καταστροφής στον πλανήτη. Γνωστή διεθνώς και ως H-Bomb (Hydrogen Bomb), είναι 100 έως και 1.000 φορές πιο καταστροφική σε σύγκριση με μια απλή ατομική βόμβα σχάσης. Ωστόσο, ανεξάρτητοι αναλυτές και ανώτατοι αξιωματούχοι της Νότιας Κορέας αμφισβήτησαν τους ανωτέρω ισχυρισμούς, και υποστήριξαν πως πιθανότατα επρόκειτο για βόμβα διάσπασης. Αν και η ισχύς της έκρηξης ήταν μεγάλη, υπολογιζόμενη σε 6-9 κιλοτόνους, θεωρήθηκε ότι αποτέλεσε άλλη μια προσπάθεια της Βόρειας Κορέας για εντυπωσιασμό και εκφοβισμό της διεθνούς κοινότητας και, δη, των Η.Π.Α.

Από την άλλη πλευρά, αν και οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν από το Συμβούλιο Ασφαλείας ήταν πολύ αυστηρές, η Ρωσία και η Κίνα πρότειναν στη Βόρεια Κορέα την επιστροφή της στα Six-party talks, με στόχο την εξομάλυνση της κατάστασης. Η τελευταία απάντησε με μία ακόμη πυρηνική δοκιμή, τον Σεπτέμβριο του 2016. Ύστερα από απόφαση του ανώτατου ηγέτη της για ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας παράλληλα με το πυρηνικό πρόγραμμα, η τελευταία αυτή πυρηνική έκρηξη εκτιμήθηκε σε τουλάχιστον 10 κιλοτόνους, και πραγματοποιήθηκε κατά την ημέρα της 64ης επετείου από την ίδρυση του κράτους. Έκτοτε, η Βόρεια Κορέα υποστηρίζει πως δύναται να στηρίξει με επιτυχία πυρηνική κεφαλή σε πύραυλο ευρείας εμβέλειας, κάτι που προσπαθεί να αποδείξει με συνεχή εκτόξευση πυραύλων, παραβιάζοντας τα κυριαρχικά δικαιώματα των γειτονικών χωρών και, κυρίως, της Ιαπωνίας, ενώ κάθε φορά υπογραμμίζει πως βρίσκεται ένα βήμα πιο κοντά στις δυτικές ακτές της Αμερικής.

Επίλογος

Στην προκειμένη περίπτωση, κανείς δεν γνωρίζει ποια θεωρείται η πιο ασφαλής προσέγγιση για την επίλυση του ζητήματος. Οι θεσμοί του Ο.Η.Ε. αδυνατούν να «συμμορφώσουν» τη Βόρεια Κορέα, ενώ οι συνεχείς κυρώσεις οδηγούν στην περιθωριοποίησή της, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός επικοινωνιακού εμποδίου το οποίο δεν δύναται να υπερκεραστεί. Αντίθετα, μια επιθετική εξωτερική πολιτική ίσως οδηγήσει στην έναρξη ενός πυρηνικού πολέμου, τον οποίο κανένα κράτος δεν επιθυμεί. Οι Η.Π.Α. και η Ρωσία έχουν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της κατάστασης, καθώς πρωταγωνίστησαν τόσο στο παρασκηνιακό εμπόριο όπλων και καυσίμων, όσο και στην υπόσχεση ανταλλαγής τεχνογνωσίας για την κατασκευή των απαραίτητων μηχανημάτων, ενώ δεν κατάφεραν να αναπτύξουν σταθερές διπλωματικές σχέσεις με τη Βόρεια Κορέα. Άραγε, η περίπτωση της Βόρειας Κορέας είναι ένα από τα πολλά τιμήματα που πληρώνει η Δύση, εξαιτίας των παλαιότερων πρακτικών της;

Πηγές:

  1. Jackson, V. (2017). Preventing Nuclear War with North Korea. [online] Foreign Affairs. Available at: https://www.foreignaffairs.com/articles/north-korea/2016-09-11/preventing-nuclear-war-north-korea [Accessed 9 Apr. 2017].
  2. Nti.org. (2017). North Korea. [online] NTI. Available at: http://www.nti.org/learn/countries/north-korea/ [Accessed 9 Apr. 2017].
  3. BBC. (2017). North Korea’s Nuclear Programme: How advanced is it? [online] BBC. Available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-11813699 [Accessed 9 Apr. 2017].
  4. Visser, N. (2017). What You Need To Know About North Korea’s Nuclear Program. [online] Huffington Post. Available at: http://www.huffingtonpost.com/entry/north-korea-nuclear-weapons_us_58e623a5e4b0fe4ce0887499 [Accesed 9 Apr. 2017]
  5. United Nations. (1968). Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons. [online] UN. Available at: https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%201297/volume-1297-A-10485-English_French.pdf [Accessed 9 Apr. 2017].
  6. CNN Library. (2017). North Korea Nuclear Timeline Fast Facts [online]  CNN news. Available at: http://edition.cnn.com/2013/10/29/world/asia/north-korea-nuclear-timeline—fast-facts/ [Accesed 9 Apr. 2017]
  7. Atomic Archive. (2015). Why uranium and plutonium. [online] The Atomic Archive. Available at: http://www.atomicarchive.com/Fission/Fission5.shtml [Accesed 9 Apr.2017]

Tagged under:

H Ειρήνη Σούρπη είναι προπτυχιακή φοιτήτρια της Νομικής Σχολής Αθηνών και πραγματοποιεί παράλληλες σπουδές στον τομέα των Οικονομικών στο Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος. Ασχολείται έντονα με την αρθρογραφία και την έρευνα ζητημάτων Διεθνούς Δικαίου, Οικονομικής και Περιβαλλοντικής Πολιτικής και Σινολογικών Διπλωματικών Σχέσεων.

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

2 Comments

  1. Μαρία Καραγιάννη Reply

    Συγχαρητήρια για την εξαιρετική ανάλυση διότι είναι ένα θέμα που απασχολεί έντονα αλλά δεν έβρισκα ένα άρθρο που να περιέχει τα πάντα συνοπτικά και δομημένα!

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest