Η 22α Νοεμβρίου χαρακτηρίστηκε από την ολοκλήρωση της τελευταίας δίκης του Ratko Mladić, στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY) στη Χάγη, ο οποίος καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη για εγκλήματα πολέμου. Η δίκη στο ICTY διήρκεσε 530 μέρες, και είναι η πιο σημαντική υπόθεση εγκλημάτων πολέμου στην Ευρώπη μετά τη δίκη της Νυρεμβέργης. Αφορά τα εγκλήματα πολέμου που διαπράχθηκαν κατά τον γιουγκοσλαβικό εμφύλιο (1992-1995), στον οποίο σκοτώθηκαν περισσότεροι από 100.000 άνθρωποι και εκτοπίστηκαν 2,2 εκατομμύρια.

Ο Ratko Mladić, γνωστός και ως «χασάπης των Βαλκανίων», γεννημένος στο Καλίνοβικ της Βοσνίας τον Μάρτιο του 1942, ήταν ο επικεφαλής του στρατού των Σέρβων της Βοσνίας κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Βοσνία. Είναι ο άνθρωπος που δίχασε τους Σέρβους της Βοσνίας όσο κανείς άλλος. Ο Mladić κατηγορήθηκε το 1995, λίγο μετά τη σφαγή της Σρεμπρένιτσα, αλλά απέφυγε τη σύλληψη για 16 ολόκληρα χρόνια, μέχρι το 2011. Το πρώτο κατηγορητήριο απαγγέλθηκε στις 26 Ιουλίου του 1995 για τη σφαγή 8.000 Βόσνιων Μουσουλμάνων στη Σρεμπρένιτσα, και διευρύνθηκε τον Νοέμβριο του ίδιου έτους με επιπλέον κατηγορίες. Στις 26 Μαΐου του 2011 ο Ratko Mladić συνελήφθη στο χωριό Λαζάρεβο στη βορειοανατολική Σερβία, από τις σερβικές μυστικές υπηρεσίες, και στις 31 Μαΐου εκδόθηκε και παραπέμφθηκε στο δικαστήριο της Χάγης. Η δίκη του ξεκίνησε τον Μάιο του 2012. Ο τότε Σέρβος Πρόεδρος Boris Tadić πανηγύρισε τη σύλληψη, κηρύσσοντας τον τερματισμό «μιας δύσκολης περιόδου της ιστορίας μας», προσθέτοντας ότι μετά απ’ αυτήν την εξέλιξη «πλέον δεν αμαυρώνεται η φήμη της Σερβίας», αφού «θα αυξηθεί η ηθική αξιοπιστία της χώρας στη διεθνή αρένα». Πράγματι, η σύλληψή του πραγματοποιήθηκε σε μια ιδιαίτερη πολιτικο-ιστορική συγκυρία, κατά την οποία η αστική τάξη της Σερβίας επιδίωκε -με κάθε τίμημα- την ένταξή της χώρας στην ΕΕ, και η εξέλιξη αυτή βοήθησε πολύ την βελτίωση της εικόνας της χώρας, και τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ αλλά και την Ε.Ε.

Ο πρώην διοικητής του στρατού των Σέρβων της Βοσνίας κρίθηκε ένοχος για τη γενοκτονία στη Σρεμπρένιτσα, για τον διωγμό Μουσουλμάνων και Κροατών σε όλη τη Βοσνία, τον εκφοβισμό του πληθυσμού του Σαράγεβο, και την αιχμαλωσία μελών της ειρηνευτικής αποστολής του ΟΗΕ, το 1992-1995. Οι εισαγγελείς ανέφεραν ότι βασική επιδίωξη του Mladić, του Σερβοβόσνιου πολιτικού ηγέτη Radovan Karadžić, και του Σέρβου Προέδρου Slobodan Milošević ήταν η εθνοκάθαρση στη Βοσνία του μη σερβικού στοιχείου, και η γέννηση μια “Μεγάλης Σερβίας” στις στάχτες της παλιάς ομοσπονδιακής Γιουγκοσλαβίας. Υποστηρίζοντας ότι ο Mladić θα φυλακιστεί για όλη του τη ζωή, ο εισαγγελέας Alan Tieger δήλωσε ότι οτιδήποτε άλλο “θα αποτελούσε προσβολή στα θύματα και προσβολή στη δικαιοσύνη”.

«Τα διαπραχθέντα εγκλήματα κατατάσσονται μεταξύ των πλέον απεχθών που έχει γνωρίσει η ανθρωπότητα, και περιλαμβάνουν γενοκτονία ως έγκλημα κατά της ανθρωπότητας», δήλωσε ο πρόεδρος του Διεθνούς Δικαστηρίου Alphons Orie κατά την ανάγνωση της ετυμηγορίας, αναγνωρίζοντας τον Mladić ως βασικό υπεύθυνο των εγκλημάτων.

Οι δικηγόροι του Mladić ισχυρίστηκαν ότι η ευθύνη του για δολοφονίες και εθνοκάθαρση αμάχων από σερβικές δυνάμεις δεν αποδείχθηκε ποτέ, και δεν θα έπρεπε να καταδικαστεί σε περισσότερα από 15 χρόνια εάν κρινόταν ένοχος, ενώ ο ίδιος ο Mladić δεν έχει αποδεχθεί ποτέ την ενοχή του, αν και έχει δηλώσει ότι «λυπάται για κάθε αθώο που σκοτώθηκε σε όλες τις πλευρές, σε όλες τις εθνοτικές κοινότητες της πρώην Γιουγκοσλαβίας»

Το δικαστήριο, τελικώς, έκρινε τον Mladić ένοχο για τις 10 από τις 11 κατηγορίες που τον βάραιναν – όπως ακριβώς είχε συμβεί και με τον Radovan Karadžić, ο οποίος καταδικάστηκε, το 2016, σε φυλάκιση 40 ετών. Μεταξύ άλλων, το δικαστήριο έκρινε ότι ο Mladić βαρύνεται σε μεγάλο ποσοστό για την γενοκτονία στην Σρεμπρένιτσα, και ότι «διηύθυνε προσωπικά» την πολιορκία του Σεράγεβο, που κράτησε 43 μήνες και κόστισε τη ζωή περισσότερων των 10.000 αμάχων, καταδικάζοντάς τον σε ισόβια.

Πηγή: Reuters

Τη δίκη παρακολουθούσαν συγγενείς και επιζώντες από την Σρεμπρένιτσα, οι οποίοι ξέσπασαν σε δάκρυα, αφού μετά από 12 χρόνια ένιωσαν την κάθαρση και τη δικαίωση για τον άδικο χαμό των οικείων τους, χωρίς όμως να λείψουν οι φωνές στην Βοσνία που υποστηρίζουν ότι η τιμωρία δεν ήταν αρκετή. Την καταδίκη του Mladić χαιρέτισαν, μεταξύ άλλων, ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Boris Johnson, η εκπρόσωπος Τύπου του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών Maria Adebahr, και ο πρωθυπουργός της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, Denis Zvizdić.

Ο  Mladić, ωστόσο, εξακολουθεί να θεωρείται ήρωας τόσο στη Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας, όπου ζουν ένα εκατομμύριο Σερβοβόσνιοι και επαινείται ως ο «Σέρβος Ντε Γκολ», όσο και σε μέρος του πληθυσμού στη Σερβία. Η υπόθεση αυτή διχάζει μέχρι σήμερα τους Σέρβους, καθώς πολλοί είναι αυτοί που θεωρούν εθνική προδοσία την παράδοση του Mladić από την σερβική κυβέρνηση το 2011. Στην προσπάθειά του να μειωθούν οι εσωτερικές αναταραχές και κατηγορίες εναντίον της κυβέρνησης, ο πρόεδρος της Σερβίας, Aleksandar Vučić, υποστήριξε ότι η απόφαση του δικαστηρίου επιβεβαιώνει την προκατάληψή του έναντι των Σέρβων, και κάλεσε τους ομοεθνείς του «να κοιτάξουν προς το μέλλον, και όχι προς το παρελθόν».

Σε κάθε περίπτωση, τα 22 χρόνια που πέρασαν από το τέλος της τραγωδίας των Γιουγκοσλαβικών πολέμων δεν είναι αρκετά για να κλείσουν τις πληγές. Η καταδίκη Mladić είναι μια κάθαρση και παρηγοριά για τον βοσνιακό λαό, αφού τα θύματα και οι συγγενείς τους ένιωσαν ότι δικαιώθηκαν. Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές του Mladić, και ο ίδιος, νιώθουν ότι έχουν αδικηθεί από τη Δύση, με αποτέλεσμα να διαιωνίζεται το χάσμα που χωρίζει τους δύο λαούς.

Πηγή: Reuters

Πηγές:

1. Καθημερινή. (2017). Ποινή ισοβίων στον Ράτκο Μλάντιτς. https://www.kathimerini.gr/935851/article/epikairothta/kosmos/poinh-isoviwn-ston-ratko-mlantits
2. Euronews. (2017). To προφίλ του Ράτκο Μλάντιτς. https://gr.euronews.com/2017/11/22/mladits-profil-karatzits-srebrenitsa
3. Balkan Insight. (2017). Hague Tribunal Prepares for Shutdown in 2017.
   https://www.balkaninsight.com/en/article/the-last-year-for-the-icty-01-02-2017-1
4. Aljazeera. (2017). Mladic facing verdict over genocide during Bosnian War. https://www.aljazeera.com/news/2017/11/mladic-face-verdict-genocide-bosnian-war-171121085950919.html
5. Independent. (2017). Explainer: Who is ‘The Butcher of Bosnia’ Ratko Mladic as he is jailed for life for genocide. https://www.independent.ie/world-news/europe/explainer-who-is-the-butcher-of-bosnia-ratko-mladic-as-he-is-jailed-for-life-for-genocide-36343344.html