Ελλάς-Γαλλία: Μια αιώνια “φιλία” ή ένα παιχνίδι συμφερόντων;

Αρκετός χρόνος έχει περάσει από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλώ συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Πόσο εύστοχο μπορεί να είναι να μιλάμε σήμερα για “φιλίες” μεταξύ κρατών; Και αν αυτό συμβαίνει, τότε τί συνεπάγεται και υποδηλώνει μία τέτοια φιλία; Με δεδομένο ότι το εύθραυστο πολιτικό και οικονομικό κλίμα, που έχει διαμορφωθεί στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια, έχει δημιουργήσει τάσεις εσωστρέφειας στα κράτη-μέλη της, είναι δύσκολο να δοθεί απάντηση. Ωστόσο, θα μπορούσαμε να κάνουμε λόγο σίγουρα για αμοιβαίες συμπάθειες ηγετών, που και εδώ φυσικά υπάρχει πάντα παρασκήνιο. Το πρόσφατο παράδειγμα της επίσκεψης του Γάλλου Προέδρου, Francois Hollande, στην Ελλάδα και η συνάντηση με τον πρωθυπουργό της χώρας, αποτέλεσε αναμφισβήτητα τροφή για σκέψη για το εν λόγω θέμα, καθώς φαίνεται ότι ήταν μία κίνηση που προβλημάτισε, τόσο από άποψη διπλωματίας, όσο και ουσίας. Σχολιάστηκε εκτενώς από ξένα και ελληνικά μέσα ενημέρωσης, με την πλειονότητα των τίτλων να “εξυμνούν” τη φιλία Ελλάδας-Γαλλίας και άλλους να εγείρουν προβληματισμούς για το στόχο αυτής της συνάντησης. Όχι άδικα, βέβαια, αφού η σχέση των δύο χωρών είναι ιδιαίτερη, διαχρονική μεν, αλλά με ισορροπίες που προβληματίζουν.

Ιστορικά, τις δύο χώρες δένει ένα ένδοξο παρελθόν, με αφετηρία τη Γαλλική Επανάσταση και το Διαφωτισμό, που άσκησαν ιδιαίτερη επιρροή στην Ελληνική Επανάσταση, μετέφεραν ιδεολογίες, αξίες και ενέπνευσαν για το δρόμο προς την απελευθέρωση από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Στη συνέχεια, το πρώτο Σύνταγμα που προέκυψε με την ίδρυση του πρώτου Ελληνικού Κράτους, ήταν επίσης βαθιά επηρεασμένο από τη Γαλλική Επανάσταση (πχ. διάκριση εξουσιών) και γι’ αυτό άλλωστε υπάρχουν και πολλές ομοιότητες ανάμεσα στο ελληνικό και στο γαλλικό Σύνταγμα. Οι δύο χώρες αργότερα, στη διάρκεια του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου, θα συμμαχήσουν, με την Ελλάδα να παίρνει θέση στο πλευρό της Αντάντ (Γαλλία, Βρετανία, Ρωσία), παρά τον διχασμό που προέκυψε εντός της (βενιζελικοί-βασιλικοί). Και μετά από μια σύντομη αναδρομή στο παρελθόν, φτάνουμε στο πρόσφατο παρόν, οπότε και οι καλές σχέσεις των δύο χωρών επιβεβαιώνονται και πάλι, με την Ελλάδα να γίνεται το 2004 στη 10η Σύνοδο Κορυφής συνδεδεμένο μέλος στο Διεθνή Οργανισμό Γαλλοφωνίας. Ο Οργανισμός αυτός προωθεί την αλληλεγγύη, το θεσμό του κράτους δικαίου, το σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου, την ειρήνη και την ασφάλεια, κοινές αξίες και κοινή γλώσσα, διασφαλίζει και προστατεύει τον πολιτισμό. Τελικώς, η χώρα μας γίνεται πλέον πλήρες μέλος του στην 11η Σύνοδο κορυφής στο Βουκουρέστι. Σήμερα, οι δύο χώρες είναι κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την Γαλλία να αποτελεί μία από τις λίγες πλέον εναπομείνασες δυνατές οικονομίες της Ευρώπης και την Ελλάδα να βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες που αντιμετωπίζουν προβλήματα οικονομικής και όχι μόνο κρίσης. Αυτή η ειδοποιός διαφορά διαταράσσει συνεχώς τις ισορροπίες με τον έναν ή τον άλλον τρόπο.

Είναι χαρακτηριστικό ότι μέχρι πριν λίγα χρόνια, όταν η Ελλάδα είχε ξεκινήσει να εφαρμόζει προγράμματα ανάκαμψης, η παρουσία των υπολοίπων χωρών από πλευράς στήριξης ήταν διακριτική και τυπική – στα όρια της αυστηρότητας – λόγω των υποχρεώσεων που είχε πλέον η χώρα έναντι των θεσμών. Η στήριξη της Γαλλίας δεν αποτέλεσε εξαίρεση στον κανόνα, ωστόσο ο επιχειρηματικός της κόσμος πραγματοποίησε σημαντικές επενδύσεις μέχρι και σήμερα και ομολογουμένως οι συζητήσεις των ηγετών των δύο χωρών πάντα επικεντρώνονται σε αυτό το κομμάτι, για αυτό και αποτελούν άλλωστε έναν από τους σημαντικότερους επενδυτές στη χώρα.

Το 2012 εκλέγεται Πρόεδρος της Γαλλίας με το Σοσιαλιστικό Κόμμα ο Francois Hollande και ξεκινά την πενταετή θητεία του. Λίγο μετά τη νίκη του, ο Αλέξης Τσίπρας ως Πρόεδρος του Συνασπισμού Ριζοσπαστικής Αριστεράς και αξιωματική αντιπολίτευση, επισκέπτεται το Παρίσι και σε προσπάθειά του να συναντηθεί και να συγχαρεί τον Πρόεδρο της Γαλλίας, δέχεται αρνητική απάντηση. Η αρνητική στάση του Γάλλου Προέδρου συνεχίζεται μέχρι και πρόσφατα, όταν τον Ιανουάριο του 2015 εκλέγεται Πρωθυπουργός ο Αλέξης Τσίπρας, ο οποίος επισκέπτεται για δεύτερη φορά το Παρίσι με σκοπό να αποκομίσει στήριξη και βοήθεια για τη δημιουργία ενός μετώπου των χωρών του Νότου, κοινώς να αρχίσει να φτιάχνει τις “συμμαχίες” του, μιας και ο ίδιος θα καθόταν για πρώτη φορά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τους θεσμούς. Ο Francois Hollande δεν ανταποκρίνεται σε αυτό το έμμεσο κάλεσμα και μάλιστα ζητά από την Ελλάδα ρεαλισμό και συμμόρφωση. Επιφυλακτική η στάση του απέναντι στον Έλληνα Πρωθυπουργό, ενώ διαφαίνεται ότι η νέα Γαλλο-Γερμανική συμμαχία “καλά κρατεί”.

Στο μεταξύ, ήδη από τον Μάιο του 2015, δημοσκοπήσεις τοποθετούν τον Francois Hollande σε ιδιαίτερα χαμηλά ποσοστά όσον αφορά την αποτελεσματικότητά του ως Πρόεδρος. Και όλως περιέργως, το καλοκαίρι του 2015, με τις πολιτικές εξελίξεις να διαδέχονται η μία την άλλη στην Ελλάδα και την αναστάτωση της Ευρώπης με τις διαπραγματεύσεις να μην τελεσφορούν, ο Γάλλος Πρόεδρος αλλάζει τακτική και παίρνει θέση ξεκάθαρα υπέρ της Ελλάδας, ενώ διαδραματίζει σημαντικό ρόλο και στην προσπάθεια κατάληξης σε συμφωνία. Τα δεδομένα στις διμερείς σχέσεις Ελλάδας-Γαλλίας από τον Ιούνιο μέχρι και στην πρόσφατη συνάντηση των δύο ηγετών αλλάζουν δραματικά.

Στις 22 Οκτωβρίου 2015 ο Πρωθυπουργός της χώρας υποδέχεται τον Γάλλο Πρόεδρο, ο οποίος όχι μόνο εκφράζει σαφή στήριξη στην Ελλάδα, εξαίρει τις δυνατότητες του Πρωθυπουργού ως ηγέτη και προβαίνει σε δηλώσεις “κατανόησης”, οι οποίες 8 μήνες πριν θα φάνταζαν ουτοπικές αν ακούγονταν από το ίδιο πρόσωπο, αλλά επιλέγει να θίξει θέματα ουσίας και να τα επισφραγίσει μάλιστα με την υπογραφή μιας Κοινής Διακήρυξης. Η “πολυπόθητη” συμμαχία ήρθε ως από μηχανής θεός εν όψει των διαπραγματεύσεων την Ελλάδας με την Ευρώπη. Ο Francois Hollande αναγνώρισε τις ελληνικές προσπάθειες, τις οποίες και θα στηρίξει σε επίπεδο οικονομίας, εξοπλισμού, ανθρώπινου δυναμικού και πλήθος επενδύσεων ήδη μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2016, ενώ δεσμεύτηκε να προωθήσει την δυνατότητα επαναδιαπραγμάτευσης του χρέους της Ελλάδας, με την προϋπόθεση όμως ότι η Ελλάδα θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της, αλλά και η Ευρώπη θα επιδείξει “ευελιξία”. Φυσικά, εδώ αναρωτιέται κανείς δύο πράγματα: Ποιοι είναι οι λόγοι που οδήγησαν σε αυτή τη νέα συμμαχία και σε τί ακριβώς διαφέρουν τα αιτήματα του Γάλλου Προέδρου για την Ελλάδα σε σχέση με αυτά των θεσμών; Στην πραγματικότητα δεν διαφέρουν σε τίποτα! Το μόνο που αλλάζει είναι ο τρόπος, τα μέσα και το πρόσωπο που τα επιδιώκει. Όσον αφορά όμως τους λόγους μιας τέτοιας συμμαχίας, αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον!

Ναι, θα μπορούσε να είναι μία νέα πολυεπίπεδη συμμαχία για τη δυναμική ανάπτυξη και την ισχυροποίηση της γεωπολιτικής θέσης της Ελλάδας, την ενίσχυση των διμερών σχέσεων των δύο χωρών, μία συμμαχία ισχυρού πολιτικού συμβολισμού και ουσίας, μια αμοιβαία επωφελής συμφωνία ιδιαίτερης βαρύτητας και για τις δύο πλευρές. Όμως στην πραγματικότητα, τόσο η επίσκεψη του Γάλλου Προέδρου όσο και η υπογραφή της Διακήρυξης είναι η επιτομή της γαλλικής διπλωματίας! Πρόκειται για έναν πολιτικό αποφασιστικό, δυναμικό, ολίγον εκκεντρικό, που δεν διστάζει μεν να πάρει αποφάσεις σωτήριες για τη χώρα του, υστερεί όμως δε σε έργα. Το 2017 θα διεξαχθούν εκλογές στη Γαλλία και ο ίδιος θα δηλώσει ξανά υποψηφιότητα, η οποία όμως με βάση τις πρώτες δημοσκοπήσεις θα τον οδηγήσει δύσκολα σε νίκη του πρώτου γύρου, καθώς ο ίδιος συγκεντρώνει ποσοστό μεταξύ 19% – 21%, η Marine Le Pen του ακροδεξιού κόμματος προπορεύεται με 27% – 31%, ενώ ο Nicolas Sarkozy, ο Manuel Valls και ο Allain Juppe δεν ξεπερνούν το 25%. Κάποιοι μάλιστα δεν διστάζουν να τον χαρακτηρίσουν ως τον πιο λαομίσητο ηγέτη της Γαλλίας σήμερα και η αλήθεια είναι ότι οικονομικά και κοινωνικά δεν έχει επιδείξει σημαντικό έργο, με τα ποσοστά της ανεργίας να μένουν σταθερά. Η προεκλογική του εκστρατεία, λοιπόν, μόλις ξεκίνησε με αφετηρία την Ελλάδα! Τι κερδίζει η Ελλάδα; Επικοινωνιακά την παρουσία ενός πολιτικού ηγέτη που επισκέπτεται τη χώρα, μοιράζει “κοπλιμέντα” για τις έως τώρα κινήσεις του Πρωθυπουργού, υπογράφει μία συμφωνία για τα πιο καίρια θέματα της Ελλάδας (και ξαφνικά ένα αίσθημα ανακούφισης μας διαπερνά) και φυσικά φτιάχνει μία συμμαχία που θα αποτελέσει ένα διπραγματευτικό χαρτί για τις εν όψει διαπραγματεύσεις με τους θεσμούς. Τι κερδίζει η Γαλλία; Μάλλον ο Γάλλος Πρόεδρος κερδίζει, ή αυτό τουλάχιστον θα αποδειχθεί μακροπρόθεσμα. 

Μέσα όμως από αυτή τη συμμαχία κερδίζει και η Ευρώπη! Στην ουσία ο Francois Hollande δεν είπε τίποτα διαφορετικό από αυτά που λένε και οι θεσμοί στην Ελλάδα: “Αν τηρηθούν οι δεσμεύσεις, η Ευρώπη θα δείξει ευελιξία”. Απλά ο Πρόεδρος κέρδισε και πάλι επικοινωνιακά, γιατί η Ευρώπη εποπτεύει και επιβάλλει, ενώ ο ίδιος εφάρμοσε την τακτική ” ‘Επαινος και Αίτημα “, τη στιγμή που οι φιλοφρονήσεις διαδέχονταν η μία την άλλη!

Τι συμπεραίνουμε; Αρχικά ότι είναι παρωχημένο να πιστεύουμε ακόμα ότι έχει σημασία το ιστορικό παρελθόν μιας αμέριστης υποστήριξης και μακράς φιλίας, όταν πλέον τίθενται θέματα επιβίωσης λαών. Ο χωροχρόνος της διεθνούς σκηνής αλλάζει ραγδαία, το ίδιο και τα συμφέροντα, τα οποία και υποκινούν ξεκάθαρα τις όποιες πράξεις και αποφάσεις των ηγετών των κρατών. Πίσω από τις χειραψίες, τους εναγκαλισμούς, τις φιλοφρονήσεις ανάμεσα στους δύο πολιτικούς και τις δηλώσεις ενώπιον του Τύπου, υπήρξαν και οι διαβουλεύσεις “κεκλεισμένων των θυρών”, οι οποίες παραμένουν άγνωστες και δυσπρόσιτες. Πλείστες όσες φορές έχουν γίνει επισκέψεις ηγετών και προσώπων από τις οποίες έχουν προκύψει συμφωνίες και προσδοκίες αντίστοιχα. Όμως όταν τα πρόσωπα μπαίνουν στο αεροπλάνο για το δρόμο της επιστροφής, εκεί το επικοινωνιακό κομμάτι ολοκληρώνεται και μακροπρόθεσμα αποδεικνύεται το όφελος ή η κενότητα της συνάντησης. Σαφώς και αποτελεί ελπιδοφόρο μήνυμα τόσο για τη χώρα μας, όσο και για την Γαλλία ο επαναπροσδιορισμός των μεταξύ τους σχέσεων, ωστόσο μένει να διαπιστωθεί η πραγματοποίηση των προσυμφωνηθέντων, αλλά και να δούμε φυσικά “real time” τη στάση του Γάλλου Προέδρου στις επικείμμενες διαπραγματεύσεις της Ελλάδας με τους θεσμούς. 

 

Tagged under:

1 Comment

  1. Pingback: Ο Macron για την Ελλάδα » Power Politics

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest