Το σκάνδαλο του γιουγκοσλαβικού καλαμποκιού

Το πρόβλημα της διαφθοράς στη χώρα μας κατέχει πρωταγωνιστικό ρόλο στις σχέσεις μεταξύ διοίκησης και ιδιωτών, γεγονός που επιβεβαιώνεται με μία απλή αναδρομή στη νεοελληνική ιστορία. Παρ’όλα αυτά, η Ελλάδα κατάφερε να κατακτήσει μία αξιοπρεπή θέση στην παγκόσμια κατάταξη για την καταπολέμηση στης διαφθοράς, όπως διαφαίνεται από την τελευταία έκθεση της Διεθνούς Διαφάνειας· βρίσκεται στην 58η θέση, παρουσιάζοντας εμφανή βελτίωση σε σχέση με την κατάταξη του 2014, στην οποία ήταν 69η. Ενώ το επίτευγμα αυτό δικαίως μπορεί να θεωρηθεί καλός οιωνός σχετικά με την καταπολέμηση της διαφθοράς στην πολιτική σκηνή της χώρας μας, δεν θα πρέπει να παραβλέπουμε το σημαντικό αριθμό των σκανδάλων που έμειναν στην ιστορία της πολιτικής του 20ού αιώνα. Ένα από αυτά έλαβε χώρα κατά την περίοδο της πρώτης διακυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ (1981-1989), και έμεινε γνωστό ως το «σκάνδαλο του γιουγκοσλαβικού καλαμποκιού».

Το σκάνδαλο αφορά 9.000 τόνους καλαμποκιού από το Koper της Γιουγκοσλαβίας, φορτωμένους στο πλοίο Alfusina, που κατέπλευσε στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης στις 8 Μαΐου του 1986. Το φορτίο ανήκε στην ελληνική κρατική εταιρεία ITCO (Διεθνής Εταιρεία Διεθνούς Εμπορίου ITCO Α.Ε.), με επικεφαλής το στέλεχος του Κινήματος, Σούλη Αποστολόπουλο, και με σκοπό ίδρυσης την άσκηση επιρροής στη διαμόρφωση των τιμών της αγοράς – πουλώντας, για το λόγο αυτόν, το καλαμπόκι σε χώρες της τότε ΕΟΚ και νυν Ευρωπαϊκής Ένωσης. Προκειμένου, όμως, να αποφευχθεί η επίδοση αντισταθμιστικής εισφοράς ύψους 182 εκατ. δραχμών, και να προκύψει κέρδος από την υψηλή τιμή πώλησης και την καταβολή κοινοτικών επιδοτήσεων, μετά τον κατάπλου στη συμπρωτεύουσα στο πλοίο βρέθηκαν πλαστά έγγραφα, με βάση τα οποία το εμπόρευμα προερχόταν από την Καβάλα. Η εν λόγω ενέργεια, βέβαια, κατευθυνόμενη προφανώς από τις ελληνικές αρχές -και, συγκεκριμένα, από στελέχη του Υπουργείου Οικονομικών-, θα έπληττε οικονομικά την ΕΟΚ.

Το καλαμπόκι, πράγματι, πωλήθηκε λίγες μέρες αργότερα από την ITCO στην ελβετική εταιρία Granomar, με στέλεχος τον επιχειρηματία -και σχετιζόμενο με μέλη της κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ- Θεόδωρο Μαρνέλλο, από την οποία μεταπωλήθηκε ως ελληνικό σε βελγική εταιρεία. Μετά από καταγγελία που πιθανολογείται ότι έγινε στις Βρυξέλλες στις 17 Αυγούστου του ίδιου έτους, ελεγκτές της ΕΟΚ έσπευσαν στην Ελλάδα για να επιβεβαιώσουν ότι η συναλλαγή διεξήχθη βασίμως. Την επιβεβαίωση αυτήν παρείχαν για άλλη μια φορά οι ελληνικές αρχές, με πλαστά έγγραφα προς απόδειξη ελληνικής προέλευσης του καλαμποκιού. Στο σημείο αυτό, καθίσταται αισθητή και η παρουσία του αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών, Νικόλαου Αθανασόπουλου, ο οποίος απευθύνθηκε σε Βέλγο κοινοτικό αξιωματούχο με τη γνωστή -πλέον- φράση «όταν εμείς οι Έλληνες χτίζαμε Παρθενώνες, εσείς οι βάρβαροι τρώγατε βελανίδια«. Ο γεννηθείς το 1923, Αρκάς -πρώην εισαγγελέας Εφετών και πολιτικός του ΠΑΣΟΚ-, γνώριζε όλες τις εν λόγω ενέργειες πίσω από τις συναλλαγές του αραβοσίτου.

Νικόλαος Αθανασόπουλος

Το φθινόπωρο του ίδιου έτους, το θέμα πήρε το δρόμο της ελληνικής δικαιοσύνης. Αρχικά, ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας, Γεώργιος Παναγιωτόπουλος, κατέθεσε σχετική επερώτηση, σύμφωνα με τη διαδικασία του θεσμού του κοινοβουλευτικού ελέγχου της κυβέρνησης, στην οποία απάντησε ο Υφυπουργός Εμπορίου, Χρήστος Φωτίου, αφοπλιστικά αρνούμενος κάθε ανάμειξη της κυβέρνησης σε εγκληματικές πράξεις λαθρεμπορίας, και αποδίδοντας τις καταγγελίες σε συκοφαντίες. Στη συνέχεια, έγινε μήνυση από αλλοδαπή εταιρεία, οπότε η υπόθεση ακολούθησε τη δικαστική οδό, ενώ η Commission απαιτούσε εξηγήσεις. Η ελληνική κυβέρνηση, όμως, εκπροσωπούμενη από τον τότε Υπουργό Εξωτερικών και μετέπειτα Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κάρολο Παπούλια, συνέχισε να αρνείται οποιοδήποτε σκάνδαλο. Έτσι, η Commission προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο κατά της χώρας μας, η οποία ερημοδικάστηκε στις 9 Μαΐου 1989, αφού δεν παρέστη στο δικαστήριο. Η απόφαση ήταν καταδικαστική, και οδήγησε σε ζημία 600.000.000 δραχμών για το ελληνικό κράτος.

Η πληγή αυτή στην οικονομία της χώρας δεν πέρασε απαρατήρητη. Το καλοκαίρι του 1989, την εξουσία του ΠΑΣΟΚ διαδέχθηκε η κυβέρνηση Τζανετάκη -με τη σύμπραξη Νέας Δημοκρατίας και Συνασπισμού- και, αμέσως, βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας ασχολήθηκαν με την αποκάλυψη του σκανδάλου του γιουγκοσλαβικού καλαμποκιού. Σε ψηφοφορία από την οποία απείχε το ΠΑΣΟΚ, υπερψηφίστηκε -με 170 ψήφους έναντι μίας κατά και ενός λευκού- πρόταση για τη συγκρότηση προανακριτικής επιτροπής κατά του Νίκου Αθανασόπουλου, η οποία συστάθηκε 15 ημέρες μετά, με το ΠΑΣΟΚ να συμμετέχει στις διαδικασίες. Με απόφαση της Βουλής, στηριγμένη σε πόρισμα της επιτροπής, υπερψηφίστηκε -με 170 ψήφους από τα κόμματα της κυβέρνησης έναντι 188 του ΠΑΣΟΚ- η παραπομπή του Νίκου Αθανασόπουλου στο Ειδικό Δικαστήριο (Υπουργοδικείο), με κατηγορίες για ηθική αυτουργία σε έκδοση ψευδών βεβαιώσεων, χρήση πλαστού εγγράφου, και απλή συνέργεια σε νόθευση βιβλίων απόπλου-κατάπλου του λιμεναρχείου Καβάλας, όπως επίσης η συνεκδίκαση των μη πολιτικών που αναμείχθηκαν στο σκάνδαλο. Ο τέως αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών απολογήθηκε ενώπιον της Βουλής, όπου ομολόγησε τη συναπόφαση για τη συγκάλυψη του σκανδάλου, χωρίς, όμως, να κατονομάσει τους συνεργούς του, επικαλούμενος εθνικό συμφέρον, καθώς ήταν συνάδελφοί του.

Στις αρχές του 1990 προφυλακίστηκαν ο Νίκος Αθανασόπουλος και ο Σούλης Αποστολόπουλος. Η δίκη ξεκίνησε το Μάιο του ίδιου έτους, με 7 κατηγορούμενους, μεταξύ των οποίων: οι δύο προφυλακισθέντες, δύο πρώην διευθυντές του Τελωνείου Καβάλας, ο πρώην προϊστάμενος του Τελωνείου Θεσσαλονίκης, ο πρώην διευθυντής πωλήσεων της ITCO, Δημοσθένης Δελχανίδης, και ο πρώην διευθυντής του Υπουργείου Οικονομικών, Θεόδωρος Αναγνωστόπουλος. Την προεδρία είχε ο Πρόεδρος του Αρείου Πάγου -και, στη συνέχεια, υπηρεσιακός Πρωθυπουργός-, Ιωάννης Γρίβας. Πολιτικώς ενάγων για το ποσό στο οποίο ανήλθε η ζημία (286.206.640 δραχμές), παρέστη το ελληνικό Δημόσιο, ενώ οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας Αν. Καραμάριος και Κ. Καψάλης, και ο βουλευτής του Συνασπισμού Αντ. Συλλάκος κατέθεσαν υπερασπιζόμενοι την απόφαση της Βουλής. Παράλληλα, η χώρα μας παραπέμφθηκε από την Commission στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για επιστροφές που ανέρχονταν στα 400 εκατ. δραχμές. Αμυνόμενος, ο Νίκος Αθανασόπουλος επέδειξε ως λόγους της παραπομπής του σε δίκη την εμπάθεια της Νέας Δημοκρατίας -και, συγκεκριμένα, του Κωνσταντίνου Καραμανλή- προς το πρόσωπό του, λόγω του πλήγματος που επέφερε στο παρελθόν στην κυβέρνηση Καραμανλή η συμμετοχή του ως εισαγγελικός, στην αποκάλυψη του ακροδεξιού παρακράτους, μετά τη δολοφονία Λαμπράκη.

Δυόμισι μήνες και 54 συνεδριάσεις αργότερα, το Ειδικό Δικαστήριο εξέδωσε απόφαση που επέβαλε φυλάκιση τριών ετών και έξι μηνών για εγκλήματα περί τα υπομνήματα στον Νίκο Αθανασόπουλο -ο οποίος τελικά έμεινε στις φυλακές Κορυδαλλού μόνο για 19 μήνες-, και τριών ετών και οχτώ μηνών στο Σούλη Αποστολόπουλο. Ο Δημοσθένης Δελχανίδης αθωώθηκε παμψηφεί, ενώ στους υπόλοιπους κατηγορούμενους επεβλήθησαν ποινές φυλάκισης με ανασταλτικό χαρακτήρα. Στις 11 Αυγούστου, ημέρα έκδοσης της απόφασης, οπαδοί του ΠΑΣΟΚ είχαν πλημμυρίσει τον χώρο έξω από το Μέγαρο του Αρείου Πάγου, εκφράζοντας με ένταση και συγκίνηση την αποδοκιμασία τους για μια ετυμηγορία που -στα μάτια τους- καταδίκαζε έναν ήρωα, προς ικανοποίηση των εκδικητικών κινήτρων της Δεξιάς.

Ο Νίκος Αθανασόπουλος ήταν το μοναδικό κυβερνητικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ την περίοδο 1981-1989, μετά τη μεταπολίτευση, που καταδικάστηκε και φυλακίστηκε. Επανήλθε, όμως, στην πολιτική ήδη τον Σεπτέμβριο του 1990, ενώ εξέτιε την ποινή του, με την εκλογή του στην Κεντρική Επιτροπή του ΠΑΣΟΚ και στο δεύτερο συνέδριο του Κινήματος. Τρία χρόνια μετά, το ΠΑΣΟΚ επέστρεψε στην εξουσία, και ο Αθανασόπουλος εξελέγη πανηγυρικά βουλευτής Β’ Αθηνών. Τελικά, στις 17 Ιανουαρίου 1994, υπερψηφίστηκε στη Βουλή η απονομή χάριτος υπέρ του. Από εκεί και πέρα, το σκάνδαλο του γιουγκοσλαβικού καλαμποκιού υπάρχει μόνο ως κομμάτι ενός παζλ σκανδάλων της ιστορίας της ελληνικής πολιτικής σκηνής, το οποίο ελπίζουμε να μην αποτελέσει μοτίβο για τα επόμενα χρόνια.

Πηγές:

  1. Σαν Σήμερα. (2017). Το σκάνδαλο του γιουγκοσλαβικού καλαμποκιού. [online] Available at: https://www.sansimera.gr/articles/809 [Accessed 5 Jun. 2017].
  2. News247.gr. (2014). Τα σκάνδαλα ΠΑΣΟΚ: Από το καλαμπόκι στον Κοσκωτά και από το Χρηματιστήριο στον Τσοχατζόπουλο. [online] Available at: http://news247.gr/eidiseis/afieromata/ta-skandala-pasok-apo-to-kalampoki-ston-koskwta-kai-apo-to-xrhmatisthrio-ston-tsoxatzopoylo.3003228.html [Accessed 5 Jun. 2017].
  3. Κορωναίος, Π. (2011). Τα σκάνδαλα. [online] Ελευθεροτυπία. Available at: http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=332716 [Accessed 5 Jun. 2017].

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest