Nagorno-Karabakh και η Ρωσία ως απο-σταθεροποιητικός παράγοντας

Αρκετός χρόνος έχει περάσει από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλώ συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Το άνοιγμα ενός νέου μετώπου στην περιοχή του Καυκάσου ήρθε να προκαλέσει ακόμα περισσότερες ταραχές στην ευρύτερη περιοχή της Ασίας, και να συμβάλει στην περαιτέρω αποσταθεροποίησή της. Ο λόγος γίνεται για τις συγκρούσεις μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν, περί του υπό διαμάχη εδάφους του Nagorno-Karabakh. Στην πραγματικότητα, η “αναζωπύρωση μιας παγωμένης σύγκρουσης” θα χαρακτήριζε καλύτερα την κατάσταση, καθώς η συγκεκριμένη διαμάχη διατηρεί σημαντικό ιστορικό που ξεκινάει πριν ακόμα από την εποχή της Σοβιετικής Ένωσης. Στα χρόνια της σοβιετικής επιρροής, η περιοχή του Nagorno-Karabakh αποτελούσε μια αυτόνομη περιφέρεια της Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν, αλλά το 1988 η κυβέρνησή του κατέθεσε επίσημο αίτημα ένταξης στη Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Αρμενίας. Την κατάρρευση του σοβιετικού “κηδεμόνα” ακολούθησε μία μεγάλης κλίμακας ένοπλη σύρραξη, που διήρκησε ως το 1994, και έκτοτε η περιοχή του Nagorno-Karabakh -και τμήμα γύρω από αυτήν- τελέι υπό τον έλεγχο της Αρμενίας, χωρίς όμως να υπάρχει κάποια επίσημη διεθνής αναγνώριση του εδαφικού αυτού καθεστώτος, ούτε καν από την ίδια την Αρμενία.

2000px-AZ-qa-location-en.svg_-400x270

Τις δύο τελευταίες δεκαετίες η περιοχή βίωνε μια σχετική σταθερότητα, μέχρι που οι εξελίξεις το 2013 άρχισαν να δημιουργούν -ξανά- ένα κλίμα ανησυχίας, με τις δύο πλευρές να επιδίδονται σε μια πρωτοφανή κούρσα εξοπλισμών. Η οικονομική σταθεροποίηση του Αζερμπαϊτζάν, συνοδευόμενη από μια σημαντική αύξηση των πετρελαϊκών δραστηριοτήτων και την αγορά εξοπλισμών από τη Ρωσική Ομοσπονδία (που πλέον αποτελεί προμηθευτή όπλων και στις δύο πλευρές), είχε ως αποτέλεσμα ο αμυντικός προϋπολογισμός της χώρας να είναι -το 2014- δύο φορές μεγαλύτερος από τον κρατικό της Αρμενίας, η οποία προχώρησε επίσης σε αύξηση των οπλικών της συστημάτων.

Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθεί ο ρόλος της Ρωσίας στη συγκεκριμένη διένεξη. Η Αρμενία αποτελεί σταθερό και πιστό σύμμαχο της Ρωσίας. Οι δύο χώρες έχουν υπογράψει διμερή αμυντική συμφωνία, και η τελευταία διατηρεί σημαντικό αριθμό ενόπλων δυνάμεων (χερσαίων και αεροπορικών) σε αρμένικες βάσεις. Με τα δεδομένα αυτά, το πρώτο συμπέρασμα που απορρέει είναι ότι η Αρμενία θα έπρεπε να απολαμβάνει τη συνδρομή της Μόσχας στη συγκεκριμένη διένεξη. Η θέση της Ρωσίας, όμως, δεν τείνει ξεκάθαρα προς υποστήριξη της αρμένικης πλευράς, γεγονός που -αρχικά- προδίδει η ταυτόχρονη εξαγωγή όπλων και στις δύο πλευρές. Σύμφωνα με το Διεθνές Κέντρο Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI), οι αμυντικές δαπάνες του Αζερμπαϊτζάν την περίοδο 2011-2014 αυξήθηκαν κατά 249%, με το 89% από αυτές να επενδύονται σε εισαγωγές από τη Ρωσία. Επιπλέον, στην προσπάθειά της να αποτελέσει μια δύναμη εξισορρόπησης στην περιοχή, προς απογοήτευση πολλών Αρμενίων ενέκρινε ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, που επιβεβαίωνε τη συνεχή υποστήριξη της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας του Αζερμπαϊτζάν, και ζητούσε την “άμεση, πλήρη και άνευ όρων απόσυρση όλων των αρμενικών δυνάμεων από όλα τα κατεχόμενα εδάφη της Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν“.

Η αμφίρροπη αυτή στάση της Μόσχας μπορεί να εξηγηθεί από την ανάγκη της να εδραιωθεί στην περιοχή, και να ασκήσει μια μορφή ελέγχου εκμεταλλευόμενη το ενεργειακό ζήτημα, γιατί μπορεί να εμπλέκεται περισσότερο από τα ευρωπαϊκά κράτη στην περιοχή, αλλά δεν είναι σε θέση να κινήσει τα νήματα, ούτε στο Μπακού, ούτε στο Γερεβάν. Μια μονομερής κίνηση της Αρμενίας προς αναγνώριση του Nagorno-Karabakh ως ανεξάρτητου εδάφους θα έβαζε σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση τη Ρωσία, και φυσικά θα τοποθετούσε αναχώματα στα στρατηγικά της σχέδια, καθώς κάτι τέτοιο θα σήμαινε πως πρέπει -όπως οφείλει απέναντι στη σύμμαχο Αρμενία- να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία του Nagorno-Karabakh με αβέβαιες συνέπειες για την ίδια. Την παρούσα στιγμή, με τόσα άλυτα διεθνή και εσωτερικά οικονομικά ζητήματα, η Μόσχα το τελευταίο που επιθυμεί είναι να εμπλακεί σε ένα ακόμη μέτωπο τόσο κοντά στα νότια σύνορά της, και να χάσει κάθε δίοδο συνεργασίας με το Μπακού.

Αν η Ρωσία επιχειρήσει να εμβαθύνει περαιτέρω τις σχέσεις με το Αζερμπαϊτζάν, θα αποκτήσει σημαντικό πλεονέκτημα στην περιοχή του Καυκάσου πάνω σε έναν από τους σημαντικότερους προμηθευτές ενέργειας της Ευρώπης, της Τουρκίας και του Ισραήλ. Αυτή είναι η ευκαιρία της να αναδειχθεί ως αναγκαίος σταθεροποιητικός παράγοντας στην περιοχή και “φύλακας” της ειρήνης, με απώτερο πιθανό σκοπό να μετριάσει, ίσως, τη διεθνή εικόνα της ως -μάλλον- αποσταθεροποιητικό παράγοντα.

306f7891-df1f-44d7-8a8a-3a3cc58a9327

Έτσι, στις 7 Απριλίου πραγματοποιήθηκε στο Μπακού τριμερής συνάντηση μεταξύ των Υπουργών Εξωτερικών της Ρωσίας, του Αζερμπαϊτζάν και του Ιράν, όπου συζητήθηκαν ζητήματα ασφάλειας, ενέργειας και μεταφορών. Συγκεκριμένα, οι τρεις πλευρές σφράγισαν τη συνεργασία τους συμφωνώντας στην ολοκλήρωση του “North-South Transport Corridor“, έναν από τους πιο σημαντικούς διαδρόμους μεταφορών που θα ενώνει την Ινδία με την Ευρώπη, μέσω της Καυκασίας. Το σχέδιο περιλαμβάνει τη δημιουργία σιδηροδρομικών, θαλάσσιων και οδικών γραμμών επικοινωνίας, κατά μήκος της δυτικής ακτής της Κασπίας. Αξιοπρόσεκτη είναι εδώ και η προσπάθεια του Ιράν να επανέλθει στα πολιτικά τεκταινόμενα της περιοχής, αναλαμβάνοντας το ρόλο του διαμεσολαβητή.

Ο ρόλος της Ρωσίας στην περιοχή φαίνεται να εκτιμάται σε μεγάλο βαθμό και από τις δύο πλευρές, γεγονός που υποδεικνύει και η μη πολιτική πράξη αναγνώρισης από την Αρμενία καθεστώτος ανεξαρτησίας στο Nagorno-Karabakh, αλλά και η στάση του Αζερμπαϊτζάν που δεν προχώρησε σε πλήρη κινητοποίηση των στρατευμάτων του ενάντια στις αρμένικες δυνάμεις, αφού κάτι τέτοιο θα διακινδύνευε το παρόν και το μέλλον των σχέσεων με τη Μόσχα. Η ανάγκη για άμεση διπλωματική διευθέτηση του θέματος όμως είναι εξαιρετικά μεγάλη, ιδιαίτερα την τρέχουσα περίοδο. Η Μέση Ανατολή και η Ευρώπη υποφέρουν αρκετά από τις επιπτώσεις των αραβικών συρράξεων. Ο κόσμος δεν χρειάζεται έναν ακόμα πόλεμο.

 


ΠΗΓΕΣ:

http://www.globalresearch.ca/armenian-azeri-tensions-and-the-nagorno-karabakh-question/5518540

http://blog.crisisgroup.org/europe-central-asia/2016/04/03/whats-behind-the-flare-up-in-nagorno-karabakh/

http://www.economist.com/news/europe/21696563-after-facing-decades-armenia-and-azerbaijan-start-shooting-frozen-conflict-explodes

Tagged under:

1 Comment

  1. Pingback: Ρωσία-Τουρκία: Μια πολυτάραχη σχέση » Power Politics

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest